Στο ανατολικό Λονδίνο, δίπλα στο Ολυμπιακό Πάρκο, ξεδιπλώνεται μια νέα πολιτιστική πρόταση: το V&A East. Η πρώτη εντύπωση, από ένα εντυπωσιακό γλυπτό ύψους πέντε μέτρων που αντιπροσωπεύει τη νεολαία της περιοχής, ίσως δημιουργεί την αίσθηση μιας τυποποιημένης προσέγγισης. Ωστόσο, με την είσοδο στο κτίριο, αποκαλύπτεται μια πραγματικότητα πολύ πιο πλούσια, ανοιχτή και ετερογενής.
Η πρώτη γκαλερί του V&A East αποτελεί μια πραγματική απόλαυση. Ένα εκρηκτικό χαλί του κονστρουκτιβισμού της Eileen Gray συνυπάρχει αρμονικά με σκηνικά και κοστούμια από τον κόσμο του punk, όπως αυτά του Derek Jarman, της Vivienne Westwood και της Rei Kawakubo. Ακόμα πιο εντυπωσιακά είναι τα υπέροχα τυπωμένα υφάσματα της Althea McNish, τα οποία αποδεικνύουν πώς μια σχεδιάστρια, λειτουργώντας εντός των δομών μαζικής παραγωγής, άσκησε βαθύτερη επιρροή στην εικόνα της μεταπολεμικής Βρετανίας από ό,τι πολλοί οίκοι υψηλής ραπτικής. Η McNish, φέρνοντας τα χρώματα της πατρίδας της, του Τρινιντάντ, στη νέα της ζωή, αποδεικνύει πώς η διαφορετικότητα όχι μόνο εμπλουτίζει, αλλά τελικά ορίζει μια κουλτούρα.
Επιπλέον, η έκθεση εξερευνά θέματα όπως η αποικιακή επέκταση και η αυτοκρατορική βία, παρουσιάζοντας μια ιαπωνική οθόνη που καταγράφει την άφιξη Ευρωπαίων ναυτών δίπλα σε ένα ύφασμα που τεκμηριώνει την Αιγυπτιακή επανάσταση του 2011. Μια άλλη ενότητα εστιάζει στη σύνδεση του William Morris με την περιοχή Walthamstow, τονίζοντας πώς τα αντικείμενα θα συνδέονται σταθερά με τον τόπο παραγωγής τους. Όπως η McNish, που σχεδίαζε μοτίβα για την British Rail και για την Liberty, έτσι και ο Morris έδειξε πώς η ενσωμάτωση της τέχνης στην καθημερινή ζωή μπορούσε να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης όλων.
Η αρμονία του περιβάλλοντος με την ευημερία μας αποτυπώνεται σε μια ξύλινη πολυθρόνα του Alvar Aalto, ενώ ένα εκπληκτικό πουκάμισο, γραμμένο ολόκληρο με το κείμενο του Κορανίου, προσφέρει ένα ακόμη παράδειγμα της επένδυσης καθημερινών αντικειμένων με θεραπευτικές ιδιότητες. Το μοντέλο “life-extending villa” των Arakawa and Gins, που επαναπροσδιορίζει το σπίτι ως ένα εμπόδιο για τη διατήρηση της ευκινησίας, λειτουργεί ως μια έξυπνη αναλογία για τη στρατηγική του μουσείου, ενθαρρύνοντας τους επισκέπτες να χαράξουν τη δική τους διαδρομή και να κάνουν τις δικές τους συνδέσεις.
Το V&A East αναδεικνύεται ως ένα “εργαλείο” για τους δημιουργούς. Αντί να μπερδεύουν την άφιξη ενός νέου μουσείου με την άφιξη του πολιτισμού, οι επιμελητές το τοποθετούν ως ένα κοινό απόθεμα προηγούμενων και μοντέλων, στο οποίο οι ανερχόμενοι καλλιτέχνες και σχεδιαστές καλούνται να “ψαρέψουν”. Ένα πουκάμισο υφασμένο από δέρματα σολομού από τεχνίτη Nivkh θα μπορούσε να εμπνεύσει έναν νέο σχεδιαστή που εργάζεται με ανανεώσιμα υλικά, ενώ ένα φωτομοντάζ της Claude Cahun θα μπορούσε να ενθαρρύνει ένα νεαρό άτομο που νιώθει περιορισμένο από την ταυτότητα που του αποδίδει η κοινωνία. Το πιο χρήσιμο εργαλείο για όσους θέλουν να αλλάξουν το μέλλον είναι πάντα, τελικά, το παρελθόν.
Στην εναρκτήρια περιοδική έκθεση, “The Music Is Black: A British Story”, ο επισκέπτης λαμβάνει ακουστικά με αισθητήρα που τον οδηγούν μέσα από βίντεο, κοστούμια, γλυπτά και φωτογραφίες, συνοδευόμενα από τα τραγούδια που αφηγούνται την ιστορία. Αυτή η φιλόδοξη προσπάθεια να ανιχνευθούν οι πολλαπλές μουσικές κουλτούρες που προέκυψαν από την βίαιη εκτόπιση των Αφρικανών λόγω του δουλεμπορίου, είναι αναπόφευκτα θύμα της ευρύτητάς της. Ωστόσο, σε αυτή τη συνοπτική ιστορία της Μαύρης μουσικής, βρίσκονται οι σπόροι για πολλές άλλες εκθέσεις, από την υστερία των μέσων ενημέρωσης γύρω από τη γέννηση του grime μέχρι το 2 Tone και τους αντιρατσιστικούς συνασπισμούς.
Η έκθεση “The Music Is Black” καθιερώνει ένα μοντέλο καλά προσαρμοσμένο στο ίδρυμα. Μια ιστορία συναφής με την αποικιακή ιστορία του V&A παρουσιάζεται μέσα από την κουλτούρα που προέκυψε από αυτήν και την αμφισβητεί. Ο συνδυασμός ισχυρής μουσικής με πληροφορίες που τη πλαισιώνουν, παράγει την πολυπλοκότητα που προκύπτει όταν οι αισθήσεις και η νόηση λειτουργούν ταυτόχρονα. Η έκθεση δεν προσπαθεί να εξομαλύνει τα φρικτά της δουλεμπορίου ή τον ρατσισμό που βίωσαν οι Μαύροι Βρετανοί, αλλά καλεί τον επισκέπτη να κρατήσει αυτά τα δύο στοιχεία στο μυαλό και το σώμα του, αναλογιζόμενος την ικανότητα της μουσικής να εκφράζει πόνο, προκαλώντας ταυτόχρονα χαρά.
