Σε ένα μικρό κολέγιο φιλελεύθερων τεχνών στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, η Charlotte ξεκινά την τελευταία της χρονιά με έναν ανατρεπτικό ισχυρισμό: ο πατέρας της πέθανε ξαφνικά από καρδιακή προσβολή. Ωστόσο, η αλήθεια είναι πως ο πατέρας της είναι ζωντανός και υγιής στο Lichfield της Αγγλίας. Αυτό το ψέμα δεν είναι απλώς η αφετηρία για την εμβάθυνση στην ψυχολογία της Charlotte, αλλά και ο καταλύτης για τη σχέση της με τη συμφοιτήτριά της Katarina, μια σχεδόν ερωτική ιστορία που αποτελεί τον κύριο αφηγηματικό άξονα του βιβλίου.
Η γραφή της Grace Murray διακρίνεται από μια αναζωογονητική ακρίβεια και πρωτοτυπία, ενώ το ακαδημαϊκό περιβάλλον προσφέρει πλούσιο έδαφος για χιούμορ και κοινωνικό σχολιασμό. Η σάτιρα γύρω από τις σχολές καλών τεχνών είναι ξεκαρδιστική, όπως όταν η ακαδημαϊκή σύμβουλος της Charlotte, για λόγους ενθάρρυνσης, της λέει: “Δεν μας αρέσει να αποτυγχάνουμε τους ανθρώπους εδώ”. Η Charlotte απαντάει λακωνικά, “Το ξέρω”, ενώ σκέφτεται σιωπηλά τα προηγούμενα τελικά έργα φοιτητών, όπως “M&Ms χωρίς την επικάλυψη, μια σειρά από selfies στο μπάνιο, ένα σχέδιο του Jeff Buckley με μαρκαδόρο”. Το χιούμορ της Murray είναι αψεγάδιαστο, ποτέ υπερβολικό ή κουραστικό.
Ωστόσο, το μυθιστόρημα δεν είναι πρωτίστως κωμικό, ή αν είναι, είναι βαθιά θλιβερό. Η σχέση της Charlotte με την Katarina έχει από την αρχή μια μοιραία, επισφαλή ποιότητα, υπονομευμένη όχι μόνο από την παραπλάνηση της Charlotte, αλλά και από την συναισθηματική της αποστασιοποίηση, τις προσπάθειές της να γίνει, όπως η ίδια το θέτει, “ένας ανάλγητος ευνούχος”. Με ψυχολογική οξύνοια, η Murray δημιουργεί μια έντονη αντίθεση στις φύσεις των δύο γυναικών, με την ευδιάθετη γλυκύτητα της Katarina να έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ψυχρότητα της Charlotte.
Αυτού του είδους η αφηγήτρια μπορεί να είναι δύσκολη στη διαχείριση, δημιουργώντας ένα κενό στην καρδιά του βιβλίου. Η Murray φαίνεται να το γνωρίζει καλά. Η Charlotte μας εκμυστηρεύεται: “Η προσωπικότητά μου θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από μια σαφή έλλειψη – σχεδόν σε όλα. Το ψέμα ήταν ένα από τα λίγα πράγματα που έκανα για τον εαυτό μου, η μόνη φορά που ένιωθα ενεργή, ένα πραγματικό πρόσωπο, και ήμουν καλή σε αυτό. Αλλά ήταν απλώς μια άλλη απουσία, αυτή η αδυναμία να είμαι ειλικρινής.”
Κατά περιόδους, στο πρώτο μέρος του μυθιστορήματος, η αποστασιοποίηση της φωνής της Charlotte μπορεί να φανεί κάπως υπερβολική (“Όταν γύρισα, ο Lars με περίμενε, με το τηλέφωνο ακόμα στο χέρι. Μπορεί να έκλαιγα – με κόκκινα μάτια, ένα ωμό, πρησμένο πρόσωπο – αλλά ήταν δύσκολο να το πω. Μπορεί να ήμουν καλά.”). Ωστόσο, ενώ κάποιες αφηγήσεις τελικά αρχίζουν να υποκύπτουν υπό το βάρος της φωνής, εδώ συμβαίνει το αντίθετο. Το αθροιστικό αποτέλεσμα είναι ισχυρό, και υπάρχει μια ανεπαίσθητη αλλαγή καθώς το μυθιστόρημα προχωρά, μια σταδιακή αύξηση του βάθους και του συναισθήματος. Αργότερα, η Charlotte σημειώνει την αντίστασή της στο να διακωμωδεί τον ελαφρώς αξιοθρήνητο σύμβουλό της, κατηγορώντας την Katarina για αυτήν την αλλαγή: “Πριν από αυτήν, κανείς δεν είχε πλαίσιο. Είχε ανοίξει τον δρόμο για αυτήν, για την ιδέα του ημίδιου κρεβατιού του άνδρα, το καθημερινό του ταξίδι προς τον νιπτήρα, τη φλουοξετίνη στην ντουλάπα του.” Μέχρι το τέλος του μυθιστορήματος, ο αντίκτυπος της αφήγησης της Charlotte έχει αλλάξει από σκόπιμα αποξενωτικός σε βαθιά συγκινητικός, σχεδόν χωρίς κανένα λάθος στο πέρασμα του χρόνου.
Με χαρακτηριστική διακριτικότητα, η Murray αποφεύγει κάθε τακτοποιημένη, συναισθηματική λύση στην ιστορία. Είχα μία επιφύλαξη για το τελευταίο τέταρτο του βιβλίου, όταν μια σημαντική αποκάλυψη παρουσιάζεται ως τουλάχιστον μερική εξήγηση για το ψέμα της Charlotte. Για μένα, το μυθιστόρημα θα ήταν ισχυρότερο χωρίς αυτήν, ή τουλάχιστον χωρίς να παρουσιάζεται ως μια αποκάλυψη τελευταίας στιγμής. η δομή έκανε αυτό το στοιχείο να φαίνεται κάπως ανεξερεύνητο. Συνολικά, ωστόσο, η Murray επιδεικνύει οξείες αφηγηματικές ικανότητες και τέλειο αυτί για την πρόζα.
Είναι δύσκολο να γίνει οποιαδήποτε αναφορά στην ηλικία μιας νεαρής συγγραφέως χωρίς να ακούγεται επιεικής, οπότε διστάζω να δώσω έμφαση στο γεγονός ότι η Murray είναι μόλις 22 ετών. Αλλά αξίζει να της αναγνωριστεί, υποθέτω, ότι έγραψε μεγάλο μέρος αυτού του μυθιστορήματος πριν γίνει αρκετά μεγάλη για να αγοράσει μπίρα στη χώρα όπου διαδραματίζεται. Όχι ότι το χρειάζεται· αυτό είναι ένα υπέροχο ντεμπούτο για συγγραφέα κάθε ηλικίας.
Το “Blank Canvas” της Grace Murray κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Fig Tree (£14.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλετε το αντίγραφό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις παράδοσης.
