Ο Wayne Koestenbaum έχει εδραιώσει τη φήμη του ως ένας από τους πιο αιχμηρούς Αμερικανούς αντιπροσώπους της queer σκηνής, ωστόσο ο τίτλος του τελευταίου του μυθιστορήματος, “My Lover, the Rabbi”, προϊδεάζει για έναν ρεαλισμό που θυμίζει παραγωγή του Netflix. Είναι το βιβλίο μια νηφάλια αλλά και αισιόδοξη αφήγηση της σύγκρουσης μεταξύ θρησκευτικής ορθοδοξίας και απαγορευμένης επιθυμίας; Καθόλου. Το κεντρικό και θεμελιώδες στοιχείο της πλοκής – η συντριπτική επιθυμία ενός άνδρα που εργάζεται ως αναστηλωτής παλαιών επίπλων για έναν άνδρα που εργάζεται σε συναγωγή – γίνεται αποδεκτό ως δεδομένο από όλους τους χαρακτήρες. Η γραφή, εν τω μεταξύ, αντιμετωπίζει κάθε ρεαλιστική σύμβαση με ένα είδος εξυψωμένης περιφρόνησης, επικαλώντας τους κινδύνους και τις απολαύσεις της εμμονής σε μια πρόζα που είναι από μόνη της ανερυθρίαστα εμμονική – και θαυμάσια ειλικρινής όταν φτάνει στις σωματικές λεπτομέρειες. Το αποτέλεσμα είναι τόσο σφοδρό και παράξενο όσο οτιδήποτε άλλο θα διαβάσετε φέτος.
Η σφοδρότητα ξεκινά αμέσως. Όλα τα 188 κεφάλαια του βιβλίου είναι σύντομα, αλλά το πρώτο εκτείνεται σε μόλις τέσσερις γραμμές. Χρησιμοποιώντας τόσο τη στίξη όσο και το λεξιλόγιο με τακτικά απροσδόκητη ευφυΐα, βυθίζει τον αναγνώστη κατευθείαν σε έναν κόσμο σαρκικότητας, σύγχυσης και παράδοξα συγκεκριμένων λεπτομερειών. Όπως όλα εκτός από μια χούφτα κεφάλαια, περιλαμβάνει και τον τίτλο του βιβλίου. Και καθώς προχωρά το βιβλίο, αυτή η επανάληψη του τίτλου αρχίζει να ηχεί σαν καμπάνα μέσα από την αρχιτεκτονική της πρόζας του, καθιστώντας σχεδόν ένα μάντρα. Μακριά από το να είναι απλή στιλιστική επιλογή, αυτή η επίμονη και αγχώδης τυπικότητα βρίσκεται στην καρδιά της απόκοσμης ζωής του βιβλίου· ένας αρκετά λαμπρός συνδυασμός στυλ και θέματος.
Όπως στον Μπαλζάκ, αποδεικνύεται ότι σχεδόν όλοι οι χαρακτήρες έχουν κοιμηθεί μεταξύ τους ή είναι αλληλένδετοι.
Καθώς αρχίζει να αναδύεται μια πλοκή, το βιβλίο φαίνεται – παράξενα, δεδομένων των σταθερά μοντερνιστικών μηχανισμών του – σχεδόν 19ου αιώνα στην ιστορία του. Παρόλο που διαδραματίζεται σε μια αναγνωρίσιμη Αμερική με ανώνυμα διαμερίσματα δίπλα στη λίμνη, θεωρητικούς συνωμοσιών που γερνούν και εναλλακτικές οικογενειακές δομές, τα κύρια σημεία της πλοκής θα μπορούσαν να είναι απευθείας από τον Μπαλζάκ: μοιχεία, νομιμοποίηση, τρέλα, ψώνια, συμπτώσεις και θάνατος. Όπως στον Μπαλζάκ – ή στον Προυστ, για αυτό το θέμα, έναν άλλο ειδικό στους μηχανισμούς της εμμονής – αποδεικνύεται τελικά ότι σχεδόν όλοι οι χαρακτήρες έχουν κοιμηθεί μεταξύ τους ή είναι αλληλένδετοι με άλλους τρόπους.
Ακόμη πιο Προυστιανή είναι η ανάγκη του αναστηλωτή επίπλων να ανακαλύψει το μυστικό της ελκυστικότητας του ραβίνου του, κάτι που βιώνει ως επιτακτικό και ανεξήγητο. Όπως ο Σουάν του Προυστ, πείθει τον εαυτό του ότι το κλειδί της γοητείας του αντικειμένου του έρωτά του πρέπει να βρίσκεται όχι τόσο στον σεξουαλικό τους δεσμό όσο σε κάποιο απόκρυφο συναισθηματικό παρασκήνιο. Τελικά, ο αφηγητής αποφασίζει ότι το μυστήριο που πρέπει να λύσει είναι αυτό του θανάτου του τρίχρονου γιου του εραστή του. Έκτοτε, κάθε προσπάθεια να εξηγήσει ποιο ήταν αυτό το παιδί, γιατί πέθανε και αν στην πραγματικότητα είναι καν νεκρό, αποκαλύπτει μόνο περαιτέρω ορίζοντες άγνοιας.
Γύρω από αυτό το κεντρικό αίνιγμα, η πλοκή σπειροειδώς εισέρχεται σε μια ζαλιστική σειρά διασυνδεδεμένων αποσιωπήσεων, παρεκκλίσεων και ασυνεπειών, που διακόπτονται σε τακτά χρονικά διαστήματα από μια σειρά ανερυθρίαστα βρόμικων σκηνών σεξ, όλες οι οποίες εξυπηρετούν μόνο για να επιστρέψουν τον αφηγητή μας στην αρχική σκηνή της αφοσίωσής του. Εν τω μεταξύ, οι προτάσεις του αναστηλωτή επίπλων συνεχίζουν να συνδυάζουν σωματική λαχανιαστότητα με συναισθηματική απότομη, αιχμαλωτίζοντας την αργή παράξενη φύση των τοποθεσιών και των συναντήσεών τους με ένα σχεδόν ηδονιστικό ένστικτο για την αγανάκτηση. Φανταστείτε τον Ronald Firbank, αλλά γυρισμένο από τον John Waters· τον Saki, αλλά διοχετευμένο από τον Gary Indiana.
Μια από τις σταθερές γοητεύσεις του Koestenbaum είναι τα ονόματα των ανθρώπων· όπως ο Dickens, αγαπά μια παράδοξα αξιομνημόνευτη βάπτιση. Ωστόσο, σε αυτό το βιβλίο, ανάμεσα σε ένα πλήθος ιδιοσυγκρασιακά ονομασμένων χαρακτήρων, οι βασικές φιγούρες του εραστή και του ραβίνου του παραμένουν εμφανώς ανώνυμες· όπως και στον τίτλο, είναι μόνο αντωνυμίες.
Η ιλιγγιώδης εφευρετικότητα των τελευταίων 20 σελίδων αποκαλύπτει το γιατί. Όπως αποδεικνύεται, το βιβλίο δεν αφορά πραγματικά την τρελή αδιαφορία ενός ατόμου· σε μια τελική, φουγκικής φύσης επανάληψη, η εμμονική επιθυμία του αφηγητή να κατανοήσει ή να ξεδιαλύνει τον αγαπημένο του μεταμορφώνεται σε μια ένδοξη πρωτότυπη έκφραση της άγνωστης φύσης οποιουδήποτε αντικειμένου επιθυμίας, και – πέρα από αυτό – ένα όραμα του πώς θα ήταν να παραδεχτείς την αδυναμία της αγάπης να θριαμβεύσει επί του θανάτου.
Αλλά δεν χρειάζεται να σφίξετε τα δόντια και να ελπίζετε να φτάσετε μέχρι το τέλος· καθ’ όλη τη διάρκεια των 188 κεφαλαίων του, ο Koestenbaum γράφει σαν ο καλύτερος άγγελος, ένας που δεν φοβάται καθόλου να κατέβει στη γη. Ελπίζω αυτός ο σκόπιμα προκλητικός τίτλος να ενθαρρύνει περισσότερους ανθρώπους να ρισκάρουν την πρώτη τους επαφή με αυτόν τον ανεπανάληπτο και βαθιά σοβαρό συγγραφέα.
Το “My Lover, the Rabbi” του Wayne Koestenbaum κυκλοφορεί από την Granta (14,99 λίρες). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλτε το αντίτυπό σας στο guardianbookshop.com. Μπορεί να ισχύουν χρεώσεις αποστολής.
