Η επιθετική στάση που τηρούν οι Φιλιππίνες όσον αφορά τις θαλάσσιες εδαφικές διαφορές, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υποστήριξη της διαιτητικής απόφασης του 2016 για τη Νότια Σινική Θάλασσα, δείχνει να μην αποδίδει καρπούς. Αντιθέτως, η προσέγγιση αυτή όχι μόνο δεν έχει εκτονώσει τις περιφερειακές εντάσεις, αλλά κινδυνεύει να πλήξει τον κεντρικό ρόλο της ASEAN.
Τον Μάιο, κατά την ομιλία του στο Εθνικό Κοινοβούλιο της Ιαπωνίας, ο Πρόεδρος των Φιλιππίνων Ferdinand Marcos Jnr δήλωσε ότι τον Ιούλιο η Μανίλα θα γιορτάσει τη 10η επέτειο από την ιστορική απόφαση, παρουσιάζοντάς την ως δέσμευση για ειρηνική επίλυση των διαφορών. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η απόφαση δέχεται έντονες νομικές αμφισβητήσεις, καθώς η Κίνα είχε ήδη εξαιρέσει τις διαφορές περί θαλάσσιας οριοθέτησης και ιστορικών τίτλων από τη διαδικασία υποχρεωτικής διαιτησίας από το 2006.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα επενδύει σε μια ρεαλιστική οικονομική συνεργασία με τα κράτη της Νοτιοανατολικής Ασίας. Το Hainan Free Trade Port αποτελεί στρατηγικό κόμβο για την κοινή αγορά της μπλε οικονομίας Κίνας-ASEAN, ενισχύοντας το εμπόριο και τον τουρισμό. Παρά τις εντάσεις, οι Φιλιππίνες διατηρούν οικονομικούς δεσμούς με το Πεκίνο, αν και σε μικρότερη κλίμακα σε σύγκριση με τους γείτονές τους.
Τα όρια αυτής της συνεργασίας φάνηκαν ξεκάθαρα στον πρόσφατο διάλογο Shangri-La. Ο Υπουργός Άμυνας των Φιλιππίνων Gilberto Teodoro Jnr κατηγόρησε την Κίνα για δόλια συμπεριφορά, προκαλώντας την οργή του Πεκίνου, το οποίο ανακοίνωσε κυρώσεις εναντίον του. Η κατάσταση περιπλέκεται καθώς η Μανίλα προωθεί μια σκληρή γραμμή, επηρεασμένη από τη στρατιωτική της σύγκλιση με την Ουάσιγκτον και το Τόκιο, ενώ παράλληλα ασκεί την προεδρία της ASEAN. Η συμμετοχή ιαπωνικών δυνάμεων σε ασκήσεις όπως το Balikatan, για πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, υπογραμμίζει αυτή τη νέα πραγματικότητα.
Με τον Marcos να προειδοποιεί ότι οι Φιλιππίνες δεν μπορούν να μείνουν αμέτοχες σε ενδεχόμενη σύρραξη στην Ταϊβάν, και τις διαπραγματεύσεις για τα θαλάσσια σύνορα με την Ιαπωνία να βρίσκονται σε εξέλιξη, η περιοχή μετατρέπεται σε θέατρο ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων. Η μονομερής ευθυγράμμιση της Μανίλα με εξωπεριφερειακές δυνάμεις απειλεί την ουδετερότητα της ASEAN και υπονομεύει τη σταθερότητα που η περιοχή προσπαθεί εδώ και χρόνια να διασφαλίσει.
