Το εθνικό χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών ξεπέρασε το όριο των 39 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, οδηγώντας σε αυξανόμενες εκκλήσεις για περιορισμό των κρατικών δανείων. Ειδικοί από τον Οργανισμό Υπεύθυνου Ομοσπονδιακού Προϋπολογισμού (CRFB) προειδοποιούν για την αυξανόμενη αστάθεια της δημοσιονομικής πορείας της χώρας, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για μια πιθανή οικονομική, πληθωριστική ή νομισματική κρίση.
Η Maya MacGuineas, πρόεδρος του CRFB, μιλώντας στην Επιτροπή Προϋπολογισμού της Βουλής των Αντιπροσώπων, τόνισε την ανάγκη για δέσμευση της κυβέρνησης σε έναν δείκτη ελλείμματος προς ΑΕΠ 3%. Σύμφωνα με τη St. Louis Fed, ο τρέχων δείκτης ανέρχεται στο 6%, πράγμα που σημαίνει ότι η κυβέρνηση πρέπει είτε να μειώσει δραστικά τις δαπάνες της είτε να επιτύχει ουσιαστική οικονομική ανάπτυξη για να φέρει την ισορροπία.
Η MacGuineas χαρακτήρισε τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό “σε απελπισμένη ανάγκη διόρθωσης πορείας”. Τα στοιχεία για το εθνικό χρέος είναι ιλιγγιώδη: Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (CBO) επιβεβαίωσε νωρίτερα αυτό το μήνα ότι το Υπουργείο Οικονομικών προσέθεσε 1 τρισεκατομμύριο δολάρια στο ομοσπονδιακό έλλειμμα τους πρώτους πέντε μήνες του έτους. Η μηνιαία ανασκόπηση του CBO, που ενημερώθηκε έως τον Φεβρουάριο του 2026, έδειξε ότι η κυβέρνηση δανείστηκε 308 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο τον προηγούμενο μήνα.
Αυτός ο αυξημένος δανεισμός συνεπάγεται και αυξημένες πληρωμές τόκων. Μέχρι το 2036, ο Λευκός Οίκος θα χρειάζεται περισσότερα από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως μόνο για την εξυπηρέτηση του τόκου του εθνικού χρέους, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 5% ολόκληρης της οικονομίας των ΗΠΑ, σύμφωνα με εκτιμήσεις του CBO.
Η MacGuineas δήλωσε ότι η σοβαρότητα της δημοσιονομικής κατάστασης των ΗΠΑ “απαιτεί τολμηρές ενέργειες και τις απαραίτητες διαπραγματεύσεις για τη μεταρρύθμιση των επιδομάτων, την ασφάλιση των ομοσπονδιακών ταμείων, τη μείωση των δαπανών, την αύξηση των εσόδων και την εφαρμογή άλλων μεταρρυθμίσεων και βελτιώσεων που μειώνουν τα ελλείμματα”.
Η οικονομολόγος επισήμανε ότι έξι πιθανές μορφές δημοσιονομικής κρίσης καθίστανται όλο και πιο πιθανές, εάν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να δανείζονται με τον τρέχοντα ρυθμό, χωρίς να αναπτύσσεται επαρκώς η οικονομία παράλληλα. Αυτές περιλαμβάνουν:
* **Χρηματοοικονομική κρίση:** Όταν η έλλειψη εμπιστοσύνης στα αμερικανικά κρατικά ομόλογα προκαλεί πανικό στους traders και αύξηση των επιτοκίων – ανησυχία που έχει τονίσει και στο παρελθόν ο CEO της JPMorgan Chase, Jamie Dimon.
* **Πληθωριστική κρίση:** Όταν η νομισματική καταστολή χρησιμοποιείται για τη μείωση της αξίας της προσφοράς χρήματος και, κατά συνέπεια, της αξίας του χρέους. “Για όσους ανησυχούν για το θέμα της προσιτότητας, το υψηλό και αυξανόμενο εθνικό χρέος αποτελεί τεράστια ανησυχία”, πρόσθεσε η MacGuineas.
* **Αυστηρή λιτότητα:** Όταν η κυβέρνηση αναγκάζεται να αυξήσει απότομα τους φόρους και να μειώσει τις δαπάνες.
* **Νομισματική κρίση:** Όταν το δολάριο των ΗΠΑ αντιμετωπίζει σημαντική υποτίμηση.
* **Κρίση αθέτησης πληρωμών:** Όταν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής υποδεικνύουν ρητά ή σιωπηρά ότι δεν μπορούν να κάνουν πληρωμές ή να αναδιαρθρώσουν υπάρχοντα χρέη.
* **Σταδιακή κρίση:** Όταν το βιοτικό επίπεδο και η νομισματική ευελιξία διαβρώνονται σταδιακά.
“Απλά, δεν υπάρχει κανένα θετικό στοιχείο σε αυτή την πορεία”, κατέληξε η MacGuineas. “Βρισκόμαστε σε μια περίοδο ανησυχητικά υψηλών επιπέδων χρέους, παρά την αναπτυσσόμενη οικονομία και πολλές δημογραφικές προκλήσεις στο μέλλον.”
Η αντίθετη άποψη υποστηρίζει ότι η οικονομία των ΗΠΑ έχει επιβιώσει και ευημερήσει εδώ και πολλά χρόνια παρά τον αυξανόμενο σωρό του χρέους. Ο πληθωρισμός δεν έχει αυξηθεί, το δολάριο παραμένει το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα και οι αγορές ομολόγων παραμένουν σταθερές, χωρίς ενδείξεις ότι οι traders χάνουν την πίστη τους στο ασφαλές καταφύγιο της αμερικανικής οικονομίας. Ωστόσο, οι “γεράκια” του προϋπολογισμού τονίζουν ότι το γεγονός πως ο δανεισμός δεν έχει δημιουργήσει πρόβλημα μέχρι στιγμής, δεν σημαίνει ότι δεν θα το κάνει στο μέλλον. Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής Jodey Arrington, πρόεδρος της Επιτροπής Προϋπολογισμού της Βουλής, επεσήμανε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι χρειάστηκαν 200 χρόνια για να φτάσει το εθνικό χρέος το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, ποσό που πλέον καταβάλλεται ετησίως μόνο ως τόκος.
“Χρειάστηκαν δεκαετίες για να φτάσουμε σε αυτή την κατάσταση, και θα χρειαστείται μια συντονισμένη προσπάθεια για να βγούμε από αυτήν”, είπε η MacGuineas. “Ενώ κάποιοι μπορεί να θέλουν να επικεντρωθούν στο πώς φτάσαμε εδώ, η πιο παραγωγική προσέγγιση θα ήταν να αναγνωρίσουμε πού βρισκόμαστε και να λάβουμε μέτρα για τη μείωση του υψηλού και μη βιώσιμου δανεισμού μας.”
