Ο Τζέιμς ΜακΑβόι, γνωστός για τις κινηματογραφικές του επιτυχίες, βρέθηκε στο τελευταίο βράδυ του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Γλασκόβης, όχι μόνο ως ηθοποιός, αλλά και ως σκηνοθέτης του “California Schemin'”. Το σκηνοθετικό του ντεμπούτο, μια ταινία βασισμένη στην αληθινή ιστορία δύο ταλαντούχων φίλων από το Νταντί, οι οποίοι προσποιήθηκαν τους ράπερ του Λος Άντζελες και εξαπάτησαν μια μεγάλη εταιρεία στο Λονδίνο, παρουσιάστηκε στην κορυφαία θέση της τελετής λήξης.
Ο ΜακΑβόι, 25 χρόνια μετά την αναχώρησή του από τη Γλασκόβη για να ακολουθήσει μια καριέρα που τον οδήγησε από το βραβευμένο “Cyrano de Bergerac” στο West End του Λονδίνου μέχρι τον ρόλο του Professor X στη σειρά ταινιών X-Men, επέλεξε να είναι παρών σε κάθε αίθουσα. Εκεί, μοιράστηκε με το κοινό το σκεπτικό του, τονίζοντας την επιθυμία του να δημιουργήσει μια ταινία “για ανθρώπους από τις ίδιες εργατικές συνοικίες από τις οποίες μεγάλωσα”. Παρά τον αρχικό του ενθουσιασμό, ομολόγησε ότι αισθανόταν νευρικότητα, μια αίσθηση που πολλοί καλλιτέχνες βιώνουν όταν παρουσιάζουν ένα τόσο προσωπικό έργο.
Το “California Schemin'” αγκαλιάστηκε από το τοπικό κοινό, χαρακτηριζόμενο ως μια ιστορία ανόδου, με δυναμική μουσική και άρτιες ερμηνείες από τους νεαρούς πρωταγωνιστές, Σεάμους ΜακΛιν Ρος και Σάμιουελ Μπόθομλι. Αυτοί υποδύονται τους πραγματικούς φίλους Γκάβιν Μπέιν και Μπίλι Μπόιντ, οι οποίοι, μετά από μια αρχική απόρριψη από ταλαντούχους αναζητητές, αποφασίζουν να υιοθετήσουν αμερικανικές προφορές, απορρίπτοντας την ταυτότητά τους.
Ο ΜακΑβόι, με τη σκηνοθετική του ματιά, μετατρέπει μια πιθανή ηθικοπλαστική ιστορία για την θυσία της αυθεντικότητας στον βωμό της εμπορικής επιτυχίας, σε μια πιο λεπτή εξέταση της φιλίας, των ορίων των περιστάσεων και του ποιος έχει το δικαίωμα να αφηγείται τις ιστορίες μας. Αυτό είναι το θέμα που ήθελε να αναδείξει στην συζήτηση που ακολούθησε την πρεμιέρα.
Σε μια συνέντευξη την ημέρα πριν την πρεμιέρα, ο ηθοποιός μοιράστηκε τις σκέψεις του για την αυθεντικότητα στη μουσική και την υποκριτική, και πώς η προκατάληψη απέναντι στην προφορά ή την εμφάνιση μπορεί να “μειώσει” ένα άτομο. “Με την προφορά μου, έχω βιώσει την εμπειρία όπου ξαφνικά δεν είμαι πλέον ένα άτομο με άπειρες δυνατότητες και δυναμικό – είμαι ‘αυτός ο Σκωτσέζος’. Με ανάγουν σε έναν θόρυβο που βγαίνει από το στόμα μου”, δήλωσε, προσθέτοντας μεμψιμοιρία ότι, ως λευκός άνδρας, αναγνωρίζει πως οι απόψεις του για προκαταλήψεις μπορεί να είναι “επικίνδυνο έδαφος”, δεδομένης της επιτυχίας του.
Ο ΜακΑβόι, γνωστός για τον ρόλο του στην ταινία “Atonement” και σε άλλες επιτυχημένες παραγωγές όπως το “Split”, έχει ελάχιστες φορές υποδυθεί ρόλους Σκωτσέζων σε μια καριέρα 30 ετών. Ωστόσο, η εμπειρία της υποτιθέμενης περιφρόνησης της σκωτσέζικης προφοράς, όπως συνέβη και με τον συνάδελφό του Τζέιμς ΜακΆρντλ, τον ώθησε να αντιδράσει.
Η εξαπάτηση των Μπέιν και Μπόιντ ξεκίνησε μετά την αρχική τους απόρριψη. Το 2003, επαναπροσδιορίστηκαν ως οι ράπερ “Sibil N’ Brains”, υιοθετώντας αμερικανικές προφορές και δημιουργώντας μια ιστορία για τη νεότητά τους στην Καλιφόρνια. Η επιτυχία δεν άργησε, με την υπογραφή τους σε μεγάλη δισκογραφική εταιρεία. Ωστόσο, η αλήθεια είχε ημερομηνία λήξης, και η ταινία απεικονίζει την διάλυση της φιλίας τους, καθώς η εμμονή του Μπέιν με το ψέμα έρχεται σε σύγκρουση με την αποξένωση του Μπόιντ.
Η ταινία, βασισμένη στο απομνημόνευμα του Μπέιν, παρουσιάζει τους Μπόθομλι και Ρος, γιο του διάσημου μουσικού Ρίκι Ρος, σε πρωταγωνιστικούς ρόλους. Η Λούσι Χάλιντεϊ ενσαρκώνει την σύντροφο του Μπίλι, Μαίρη, ενώ η αδερφή του ΜακΑβόι, Τζόι, κάνει μια εμφάνιση. Στην πραγματικότητα, ο Μπέιν και ο Μπόιντ, αν και πλέον δεν συνεργάζονται, συνεχίζουν να ασχολούνται με τη μουσική.
Για τον ΜακΑβόι, η σύνδεση μεταξύ της ιστορίας των Μπέιν και Μπόιντ και της δικής του εμπειρίας επικεντρώνεται στο ερώτημα του ποιος λέει ποιες ιστορίες. “Οι εκπρόσωποι της μουσικής εταιρείας που τους χλεύαζαν επειδή τολμούσαν να ραπάρουν με σκωτσέζικες προφορές, υπαινίσσονταν: ‘Λαϊκή μουσική ή ίσως ένα συγκρότημα με κιθάρα, αυτό περιμένουμε από ανθρώπους που ακούγονται σαν εσάς'”, δήλωσε ο ΜακΑβόι, αναγνωρίζοντας παρόμοια σχόλια που λάμβανε και ο ίδιος: “Αυτές είναι οι ταινίες που μπορείς να κάνεις στη Σκωτία”.
Η επιθυμία του να σκηνοθετήσει υπήρχε εδώ και καιρό. Παρά την αναγνώριση των ευκαιριών που του παρουσιάζονται, νιώθει ότι η βιομηχανία είχε μια προκαθορισμένη εικόνα για τις σκωτσέζικες ιστορίες: “αυτό είναι το πώς είναι τα σκωτσέζικα πράγματα – και είναι ανεργία, κατάχρηση ουσιών, αλκοολισμός, ενδοοικογενειακή βία, όλη η καταραμένη βία…”. Ωστόσο, η ανακάλυψη του σεναρίου του “California Schemin'” τον έκανε να συνειδητοποιήσει: “Αυτό είναι στην πραγματικότητα για αυτό που με ενοχλεί!”.
Η ταινία εξερευνά την αναζήτηση για την “ζωή” μέσα από την “κακοποίηση” και τα όρια. Σε μια σκηνή, ο Μπέιν, μετά από μια αποτυχημένη συνεργασία, φωνάζει: “Μην με αφήνεις εδώ στη Σκωτία”, μια στιγμή που πολλοί Σκωτσέζοι που έφυγαν για να κυνηγήσουν τα όνειρά τους θα ταυτιστούν.
Ο ΜακΑβόι, αν και μεγάλωσε στη Γλασκόβη, δεν έχει αρνητικές αναμνήσεις: “Πάντα ήθελα να ταξιδέψω, να φύγω και να δω τον κόσμο. Δεν μισούσα το μέρος που μεγάλωσα. Είχα ένα πολύ καλό παιδί.” Μεγάλωσε με τους παππούδες του, ενώ οι γονείς του είχαν χωρίσει. Δύο καθηγητές του σχολείου του τον ενέπνευσαν, και τους αποπλήρωσε με επισκέψεις στα σχολεία, ενώ παράλληλα χρηματοδοτεί υποτροφία στο Royal Conservatoire of Scotland.
Η εμπειρία του σε εκπαιδευτικά προγράμματα, όπως η συμμετοχή του στο “The Great British Bake Off”, όπου μοιράστηκε τις γνώσεις του στην παρασκευή scones, είναι ενδεικτική της πολυδιάστατης προσωπικότητάς του. Μετά την αποφοίτηση, μετακόμισε στο Λονδίνο, κερδίζοντας αναγνώριση για τις πρώτες του θεατρικές και τηλεοπτικές εμφανίσεις.
Η προσωπική του ζωή, με τον γάμο του με την ηθοποιό Αν-Μαρί Νταφ και αργότερα με την Αμερικανίδα παραγωγό Λίζα Λιμπεράτι, δείχνει την εξέλιξή του. Ως γονιός σε μεγαλύτερη ηλικία, αναφέρει ότι “η απόκτηση παιδιού στα 42 είναι σίγουρα ευκολότερη από κάποιες απόψεις. Ανησυχώ λιγότερο. Είμαι λίγο πιο φιλοσοφικός. Αλλά είναι επίσης πιο δύσκολο, γιατί είσαι απλώς μεγαλύτερος και κουρασμένος”.
Ο ΜακΑβόι συνεχίζει να είναι παραγωγικός, αν και η ηλικία του φέρνει νέες προκλήσεις: “Παίρνω όλο αυτό το άγχος του πρωτάρη στα 40 μου. Όταν γυρίζαμε την ταινία, ξυπνούσα στις 2:30 π.μ. με την ταινία να μου γυρίζει στο μυαλό.”
Ερωτώμενος για άλλες σκωτσέζικες ιστορίες που θα ήθελε να φέρει στην οθόνη, αναφέρει τις “Highland clearances”. Η έλλειψη ποικιλίας στη σκωτσέζικη πολιτιστική παραγωγή τον απασχολεί. “Φτιάχνουμε τέχνη επειδή χρειαζόμαστε να βλέπουμε τους εαυτούς μας να αντικατοπτρίζονται, ώστε να μπορούμε να αυτο-εξεταζόμαστε, να γελάμε με τους εαυτούς μας, να αγαπάμε τους εαυτούς μας, να μισούμε τους εαυτούς μας, να εξετάζουμε την εμπειρία του να είσαι ζωντανός”, δήλωσε, τονίζοντας ότι “δεν βλέπουμε όλοι να εξετάζονται”.
Ο ΜακΑβόι θεωρεί ότι η Σκωτία, όπως και άλλες περιοχές, στερείται εκπροσώπησης, με συγκεκριμένες ομάδες να έχουν πρόσβαση στην προβολή, ενώ άλλες να παραγκωνίζονται. “Αν έκανα αυτή την ταινία στο Μπόστον για την ίδια ηλικιακή ομάδα, θα υπήρχαν δύο κινηματογραφικοί αστέρες [αντί για άγνωστους] που θα έπαιζαν αυτούς τους ρόλους”, σημείωσε, αναφέροντας τους λίγους Σκωτσέζους ηθοποιούς που μπορούν να “πράξουν” ταινίες.
Η έλλειψη επενδύσεων είναι το κύριο πρόβλημα, υπογραμμίζει, και η ανάγκη για μια ισχυρή κινηματογραφική βιομηχανία. “Δεν πιστεύω ότι παράγουμε αρκετά για να ικανοποιήσουμε τις πολιτιστικές ανάγκες των 6 εκατομμυρίων ανθρώπων που ζουν σε αυτή τη χώρα.”
Ο Μπίλι Μπόιντ, βλέποντας την ταινία με την οικογένειά του, επιβεβαίωσε την αφοσίωση του ΜακΑβόι. “Δεν ήταν απλώς ένας σταρ που έκανε κάτι στο πλάι επειδή ήταν Σκωτσέζος – προσπαθούσε να κάνει αυτή την ταινία όσο καλύτερη μπορούσε”, είπε, τονίζοντας την αυθεντικότητα του ΜακΑβόι, η οποία τον έκανε να ξεχνάει την ιδιότητά του ως “Χόλιγουντ Α-λίστας”.
Το “California Schemin'” προβάλλεται στους κινηματογράφους του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας από τις 10 Απριλίου.
