Ο Jafar Panahi, ο διεθνούς φήμης σκηνοθέτης που έχει τιμηθεί με Χρυσό Φοίνικα, καταδικάστηκε ερήμην σε ένα έτος φυλάκισης και διετή απαγόρευση ταξιδιών από το Ιράν. Η ποινή επιβλήθηκε για “δραστηριότητες προπαγάνδας” κατά της χώρας. Σύμφωνα με τον δικηγόρο του, Mostafa Nili, η απόφαση περιλαμβάνει επίσης την απαγόρευση του Panahi από τη συμμετοχή σε οποιεσδήποτε πολιτικές ή κοινωνικές ομάδες, ενώ η υπεράσπιση σκοπεύει να καταθέσει έφεση.
Οι κατηγορίες που απαγγέλθηκαν στον Ιρανό σκηνοθέτη αφορούν “δραστηριότητες προπαγάνδας” εναντίον του κράτους, αν και δεν δόθηκαν περαιτέρω διευκρινίσεις. Ο κ. Panahi, 65 ετών, βρίσκεται αυτή τη στιγμή εκτός Ιράν. Η καταδίκη έρχεται μετά από μια περίοδο αυξημένης καλλιτεχνικής δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης προβολής της νέας του ταινίας “It Was Just an Accident” στο φεστιβάλ Καννών, η οποία απέσπασε διθυραμβικές κριτικές. Η ταινία, που εξερευνά θέματα εκδίκησης, έχει επιλεγεί από τη Γαλλία ως επίσημη υποψηφιότητα για τα βραβεία Όσκαρ και αναμένεται να είναι υποψήφια στην κατηγορία διεθνούς ταινίας.
Η νίκη του Panahi στις Κάννες είχε αναφερθεί από τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία τότε επαίνεσαν την επιτυχία του. Ο σκηνοθέτης έχει στο ενεργητικό του πληθώρα βραβείων από ευρωπαϊκά φεστιβάλ, ενώ το ντεμπούτο του “The White Balloon” είχε κερδίσει βραβείο καλύτερης πρώτης ταινίας στις Κάννες το 1995.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Panahi είχε τιμωρηθεί και στο παρελθόν. Το 2010, του επιβλήθηκε απαγόρευση δημιουργίας ταινιών και εξόδου από το Ιράν, μετά την υποστήριξή του σε μαζικές διαδηλώσεις κατά της κυβέρνησης ένα χρόνο νωρίτερα και τη δημιουργία ταινιών που ασκούσαν κριτική στην κατάσταση του σύγχρονου Ιράν. Είχε καταδικαστεί για “προπαγάνδα κατά του συστήματος” σε έξι χρόνια φυλάκιση, αλλά εξέτισε μόνο δύο μήνες πριν αφεθεί ελεύθερος με εγγύηση.
Παρά την απαγόρευση δημιουργίας ταινιών, ο Panahi συνέχισε να παράγει έργα, όπως το “This is Not a Film” που στάλθηκε στις Κάννες σε USB στικάκι κρυμμένο σε κέικ. Η ταινία του “Taxi” (2015) γυρίστηκε εξ ολοκλήρου μέσα σε ένα αυτοκίνητο, με τον ίδιο να υποδύεται έναν οδηγό ταξί. Το 2022, είχε συλληφθεί στο πλαίσιο διαμαρτυρίας ομάδας κινηματογραφιστών, αλλά αφέθηκε ελεύθερος σχεδόν επτά μήνες αργότερα.
Στο Ιράν, οι σκηνοθέτες, τα πρόσωπα των μέσων ενημέρωσης και οι καλλιτέχνες παρακολουθούνται στενά, ενώ το έργο τους ελέγχεται για περιεχόμενο που κρίνεται κριτικό προς την ιρανική κυβέρνηση. Την περυσινή χρονιά, ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Mohammad Rasoulof διέφυγε από το Ιράν για να αποφύγει ποινή φυλάκισης με κατηγορίες για “συνωμοσία κατά της εθνικής ασφάλειας”.
