Στην εντυπωσιακή είσοδο του Victoria & Albert Museum, κάτω από έναν επιβλητικό τρούλο και με αρχαία αγάλματα να διακρίνονται μέσα από κοντινές αψίδες, μια προγραμματίστρια/DJ δημιουργεί ζωντανά ένα ρυθμικό ηλεκτρονικό μουσικό σετ. Δίπλα της, μεγάλες οθόνες LED προβάλλουν γραμμές κώδικα και παλλόμενες, ψηφιδομένες εικόνες, ενώ το μπάσο δονούσε τον χώρο. Η ίδια συμμετέχει στο London Live Coding, ένα πειραματικό συλλογικό σχήμα που δημιουργεί μουσική γράφοντας και χειρίζοντας προγράμματα ήχου. Ο χώρος γέμισε από έναν εκκωφαντικό, αποπροσανατολιστικό και ταυτόχρονα λαμπρό ήχο, αφήνοντας τον επισκέπτη να αναρωτιέται πώς θα το αντιλαμβάνονταν η Βασίλισσα Βικτωρία και ο σύζυγός της.

Η εκδήλωση αποτελεί μέρος της μακροχρόνιας σειράς βραδινών εκδηλώσεων Friday Late του μουσείου, σε συνεργασία με το London Games Festival. Στην έκθεση παρουσιάστηκαν ανεξάρτητα βιντεοπαιχνίδια και καθηλωτικές διαδραστικές εμπειρίες, με έμφαση στη σύνδεση μεταξύ παιχνιδιού και παράστασης. Οι επισκέπτες, εφοδιασμένοι με χάρτη, περιπλανιόνταν στους διαδρόμους και τις γκαλερί αναζητώντας τις εγκαταστάσεις. Μπορούσαν να παίξουν το βραβευμένο με Bafta παιχνίδι Thank Goodness You’re Here! σε μια γιγαντοοθόνη, κάτω από μια σπειροειδή σκάλα του 13ου αιώνα. Στο σκοτεινό Prince Consort’s gallery, ομάδες χαρούμενων φίλων έπαιζαν το ξεκαρδιστικό ερωτικό παιχνίδι φυσικής Sex With Friends, όπου χαρακτήρες σαν κούκλες ragdoll έπρεπε να οδηγηθούν σε (συναινετικές) σεξουαλικές επαφές – προς μεγάλη τέρψη των θεατών.

Για τη συν-επιμελήτρια Susie Buchan, αυτή η θεατρικότητα ήταν καίριας σημασίας. «Με ενδιέφερε πολύ πώς η ενασχόληση με ένα παιχνίδι σε ένα γκαλερί, ειδικά σε μεγάλη κλίμακα και με κοινό, μετατρέπει τους παίκτες σε ερμηνευτές», δήλωσε. «Ένα από τα πιο δυνατά σημεία για εμένα ήταν η αλληλεγγύη του κοινού που έπαιζε Sex With Friends. Δεν θα περίμενε κανείς ότι μια ομάδα ανθρώπων στο V&A ένα βράδυ Παρασκευής, φωνάζοντας σεξουαλικές θέσεις σε μια οθόνη, θα ένιωθε τόσο παράξενα αθώα.»

Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που το V&A εξερευνά την κουλτούρα των παιχνιδιών. Το μουσείο έχει φιλοξενήσει ποικίλες θεματικές εκδηλώσεις την τελευταία δεκαετία και το 2018 παρουσίασε την όμορφη έκθεση Design/Play/Disrupt, επιμελημένη από τους Marie Foulston και Kristian Volsing. Ωστόσο, υπήρξε μια πρόσφατη παύση, και ο Volsing, τώρα ανώτερος επιμελητής, ήταν πρόθυμος να επαναφέρει τα παιχνίδια και το παιχνίδι στο κτίριο. «Είναι εξαιρετικά σημαντικό να παρουσιάζουμε και να κρίνουμε τα βιντεοπαιχνίδια ως ένα σημαντικό, σοβαρό κομμάτι της κουλτούρας μας, και η τοποθέτησή τους σε ένα μουσειακό πλαίσιο το επιτυγχάνει αυτό, με έμφαση στην κοινοτική εμπειρία. Αλλάζει θεμελιωδώς τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε αυτά τα αντικείμενα, ζητώντας από τους επισκέπτες να τα εξετάσουν παράλληλα με ιστορικά πολύτιμα αντικείμενα, και να μοιραστούν αυτές τις εμπειρίες με άλλους επισκέπτες.»

Ένα άλλο ζωτικής σημασίας στοιχείο της εκδήλωσης ήταν η εστίαση στη συμμετοχή και τη δημιουργική συνεργασία. Ο κωμικός και συγγραφέας Jamie Brew έκανε ένα ολόκληρο πλήθος να συμμετέχει στο project του Robot Karaoke, το οποίο χρησιμοποιεί έναν αλγόριθμο για τη δημιουργία νέων στίχων σε κλασικά ποπ τραγούδια, υλοποιώντας μια σειρά απίθανων συνόλων δεδομένων κειμένου. Ένα από τα highlights ήταν όταν όλη η αίθουσα τραγουδούσε το Dancing Queen με στίχους προερχόμενους από αρνητικές κριτικές που δημοσιεύτηκαν στο Glassdoor. Στο κέντρο μάθησης, ο καλλιτέχνης Fredde Lanka βοηθούσε τους συμμετέχοντες να δημιουργήσουν τα δικά τους fanzines για βιντεοπαιχνίδια. Το lite-LARP experience της Jana Romanova, The Line is the Game, όπου οι συμμετέχοντες έλαβαν έναν ρόλο πριν ενταχθούν σε μια ακατάστατη ουρά με το χαρακτήρα τους για όσο ήθελαν, στον διάδρομο ακριβώς πέρα από τη γκαλερί γλυπτικής, ήταν επίσης αξιοσημείωτο.

Η συγγραφέας και σχεδιάστρια παιχνιδιών Holly Gramazio έχει επιμεληθεί δεκάδες εκδηλώσεις βιντεοπαιχνιδιών σε μουσεία και γκαλερί παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένου του αγαπημένου φεστιβάλ πειραματικών παιχνιδιών Now Play This στο Somerset House. Βλέπει την αλληλεπίδραση της εμπειρίας της γκαλερί, του gaming και της παράστασης ως ένα βασικό στοιχείο παρουσίασης των βιντεοπαιχνιδιών σε αυτά τα περιβάλλοντα. «Υπάρχει κάτι το ιδιαίτερο στον τρόπο που τόσο τα βιντεοπαιχνίδια όσο και οι εκθέσεις αντλούν από τόσους πολλούς διαφορετικούς τρόπους έκφρασης», δήλωσε. «Συχνά έχουν στο επίκεντρο την εμπειρία κάποιου που κινείται σε έναν χώρο και αντιδρά σε αυτόν. Αυτό καθιστά τις εκθέσεις έναν πολύ εκφραστικό και περίπλοκο τρόπο κοινοποίησης παιχνιδιών, των πλαισίων και των ιστοριών τους με το κοινό.»

Τον Απρίλιο, το London Games Festival θα φέρει παρόμοιες εμπειρίες σε χώρους σε όλη την πόλη. Είναι ενθαρρυντικό ότι παρόμοιες εκδηλώσεις λαμβάνουν χώρα σε όλο τον κόσμο. Η Buchan συστήνει το φεστιβάλ Overkill στην Ολλανδία και το A MAZE στο Βερολίνο. Όλοι όσοι μίλησαν ανέφεραν το art games collective Babycastles με έδρα τη Νέα Υόρκη. Το Game Arts International Network διατηρεί λίστα με οργανισμούς τέχνης που δραστηριοποιούνται σε εκδηλώσεις και εγκαταστάσεις παιχνιδιών. Η έμπειρη επιμελήτρια εκδηλώσεων και σχεδιάστρια παιχνιδιών V Buckenham, η οποία συμμετείχε στην εγκατάσταση Car Boot Casino – μια συλλογή από νέα παιχνίδια μπλόφας με κάρτες – βλέπει αυτούς τους χώρους ως έναν ενάρετο κύκλο: οι παίκτες μπορούν να οραματιστούν παιχνίδια με διαφορετικό τρόπο, ενώ οι μη-παίκτες ενδέχεται να αμφισβητήσουν τις προσδοκίες τους για το μέσο, και οι προγραμματιστές κερδίζουν πολλά επίσης: «Υπάρχει μια εγγενής συγκίνηση στο να παρουσιάζεις το ανόητο παιχνίδι σου για λουκάνικα δίπλα σε ένα χειροποίητο μαντεμένιο τζάκι που είναι εκατοντάδων ετών. Ή να αυτοσχεδιάζεις μουσική και οπτικά algorave κάτω από ένα γλυπτό Chihuly.»

Είναι πολύ εύκολο αυτή τη στιγμή να βλέπουμε τα βιντεοπαιχνίδια μέσα από το πρίσμα της βιομηχανίας – να εμμονή στα δισεκατομμύρια που κερδίζουν τα Fortnite και Roblox, να εστιάζουμε στις μεταβαλλόμενες δομές εξουσίας, στις εξαγορές, στις επεκτάσεις των εμπορικών σημάτων. Η επένδυση λίγων ωρών για την παρατήρηση παιχνιδιών σε αχρησιμοποίητα πλαίσια, τοποθετημένα ανάμεσα σε αναγεννησιακούς πίνακες και μπαρόκ ασήμια, είναι μια ευκαιρία να τα διαβάσουμε με νέους τρόπους, αλλά και να κατανοήσουμε ότι ανήκουν στην κουλτούρα όσο και στο εμπόριο.

«Τα βιντεοπαιχνίδια μπορούν να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ του παρελθόντος των συλλογών του μουσείου και του παρόντος», λέει ο Volsing. «Μπορείς σίγουρα να συσχετίσεις την έμπνευση από πραγματικά ιστορικά υλικά που εκτίθενται με τον τρόπο που έχουν επανεφευρεθεί στον ψηφιακό κόσμο. Και η πλοήγηση στα πέντε επίπεδα και τα επτά μίλια γκαλερί γύρω από το V&A μοιάζει τόσο πολύ με ένα παιχνίδι ανοιχτού κόσμου!»