Στην Ikon του Birmingham φιλοξενείται μια έκθεση της Άνχελα δε λα Κρουθ, μιας Λονδρέζας, Ισπανίδας καλλιτέχνιδας, της οποίας τα έργα φαντάζουν πάντα έτοιμα να καταρρεύσουν. Τα καβαλέτα της είναι σπασμένα και διπλωμένα, τα γλυπτά της μοιάζουν με πρόχειρες κατασκευές από παλιοσίδερα, έτοιμα να μετατραπούν ξανά σε σκουπίδια με ένα δυνατό φύσημα. Η έκθεση, η πρώτη ατομική της στο Ηνωμένο Βασίλειο εκτός Λονδίνου, παρόλο που προτάθηκε για το Turner Prize το 2010, αποκαλύπτει την ιδιαιτερότητα του καλλιτεχνικού της ύφους.
Καθώς εισέρχεται κανείς στον λιτό χώρο, αντικρίζει έναν δίποδο πίνακα βαμμένο μαύρο, τυλιγμένο γύρω από ένα τραπέζι που κάποτε ανήκε στον κριτικό τέχνης Adrian Searle. Δίπλα του, μια ζωγραφιά με παχύ, καφέ υλικό – μια «κοπρανώδης μονοχρωμία», με τη γωνία της σπασμένη, αλλά επανασυγκολλημένη με ταινία, να στέκεται όρθια. Όλα αυτά θυμίζουν ένα σώμα που δεν λειτουργεί, ελαττωματικό και διαρροϊκό, επιδιορθωμένο και αναγκασμένο να παραμείνει όρθιο.
Όμως, η αλήθεια είναι πως κανένα από τα έργα της δεν βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης. Έχουν ήδη καταρρεύσει και τώρα, επανασυναρμολογημένα, στηριγμένα, επιδιορθωμένα, ξαναζωντανεύουν. Αυτή η εικόνα αντικατοπτρίζει την προσωπική κατάσταση της καλλιτέχνιδας, η οποία χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο που την άφησε ανίκανη να περπατήσει. Το σώμα της δεν λειτουργεί όπως παλιά, αλλά εξακολουθεί να ανταποκρίνεται.
Η τέχνη της αντανακλά ακριβώς αυτή την αίσθηση της επιδιόρθωσης, της μπαλωματικής εργασίας και της αυτοσχέδιας συναρμολόγησης. Μια λευκή βάση ισορροπεί πάνω σε έναν λευκό δερμάτινο καναπέ, μια ασταθής τρίποδη καρέκλα ακουμπά σε ένα σκαμπό, ένα πιάνο είναι τοποθετημένο πάνω σε ένα άλλο πιάνο ώστε να μπορεί να παιχτεί όρθια, ενώ μια κόκκινη ζωγραφιά στηρίζεται πάνω σε έναν άλλο κατεστραμμένο πίνακα. Τα πάντα είναι σπασμένα, αλλά συναρμολογούνται για να δημιουργήσουν κάτι που μοιάζει να έχει μορφή και λειτουργικότητα.
Το διπλό αυτό όρθιο πιάνο δημιουργήθηκε για μια παράσταση του “Καρυοθραύστη” σε συνεργασία με τα Birmingham Royal Ballet. Όπως ακριβώς η κούκλα του Καρυοθραύστη σπάει και επισκευάζεται, ή οι μπαλαρίνες σπάνε τα παπούτσια τους για να λειτουργήσουν, έτσι και εδώ, το κεντρικό θέμα είναι η επιδιόρθωση του φαινομενικά ανεπιδιόρθωτου και η συνέχιση της προσπάθειας.
Ενώ το πιάνο λειτουργεί ως γλυπτό, η εκτέλεση του κομματιού από έναν πιανίστα που στέκεται όρθιος δεν αποτελεί ριζοσπαστική καινοτομία, καθώς πολλοί καλλιτέχνες το κάνουν εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, αυτή η προσθήκη αλλάζει την αντίληψη για ολόκληρη την έκθεση, κάνοντας τους πίνακες και τα γλυπτά να μοιάζουν με μια ομάδα σπασμένων μπαλαρίνων, που όμως συνεχίζουν να χορεύουν και να εκτελούν πιρουέτες.
Η προσκόλληση του έργου στις συμβάσεις του μοντερνισμού, όπως οι μονοχρωμίες και ο μινιμαλισμός, προσδίδει μια επιφανειακή ψυχρότητα. Αυτό είναι κρίμα, διότι συναισθηματικά και εννοιολογικά, τα έργα δεν είναι καθόλου ψυχρά. Πρόκειται για χιουμοριστικά, σπαρακτικά έργα, γεμάτα απογοήτευση – πίνακες που σπάστηκαν οργισμένα, αντανακλώντας την καταστροφή του σώματος, και στη συνέχεια επιδιορθώθηκαν γρήγορα καθώς η ένταση μειωνόταν. Είναι βαθιά εύθραυστοι, πραγματικά ανθρώπινοι πίνακες και γλυπτά, που αφηγούνται μια δυνατή ιστορία: την ιστορία της παραμονής δυνατών απέναντι στις δυσκολίες, την ιστορία της ανάκαμψης, ανεξάρτητα από το πόσο σκληρά πέφτεις. Γιατί, ακόμα κι αν κουτσαίνεις ή είσαι αδύναμος, πρέπει να συνεχίσεις να κινείσαι.
