Η Sophie Mackintosh έχει εδραιώσει τη φήμη της για τα στοχαστικά λογοτεχνικά μυθιστορήματα που εστιάζουν στις επιθυμίες νεαρών γυναικών και τα δεινά τους στα χέρια των ανδρών. Το νέο της μυθιστόρημα, “Permanence”, είναι λιγότερο ευθέως πολιτικό από τα προηγούμενα έργα της, εστιάζοντας περισσότερο σε αλληγορίες της επιθυμίας παρά στην καταπίεση.
Η ιστορία ξεκινά σε ένα παράξενο ξενοδοχείο, όπου η Clara ξυπνά δίπλα στον εραστή της, Francis. Η Clara εργάζεται επιπόλαια σε μια γκαλερί τέχνης και μοιράζεται ένα διαμέρισμα με μια φίλη. Ο Francis είναι ακαδημαϊκός, ιστορικός τέχνης παντρεμένος με δικηγόρο, πατέρας ενός νήπιου, αλλά εκείνη την ημέρα εκείνος και η Clara βρίσκονται σε έναν παράλληλο κόσμο, όπου ζευγάρια που διαπράττουν μοιχεία ζουν σε αυτό που αρχικά μοιάζει με αένα διακοπές. Η πραγματοποιημένη φαντασίωση είναι αστική, βορειοευρωπαϊκή: μια λιθόστρωτη παλιά πόλη όπου ο ήλιος λάμπει πάντα και υπάρχουν πολλά εστιατόρια με καθαρά τραπεζομάντιλα και καλό κρασί. Υπάρχουν πάρκα γεμάτα αιώνια ανθισμένα λουλούδια, παλιές πέτρινες κρήνες, αγορές που προσφέρουν ώριμες ντομάτες, ελαιόλαδο και ψωμί, αρωματικά σαπούνια σε καθαρά μπάνια, και τίποτα για την Clara και τον Francis να κάνουν παρά μόνο να αγκαλιάζονται, να κάνουν μπάνιο, να τρώνε, να πίνουν και να περιδιαβαίνουν τους γοητευτικούς δρόμους. Η Clara βρίσκει όμορφα φορέματα, αέρινο απαλό μπλε μετάξι και κίτρινο βαμβάκι, να την περιμένουν στη ντουλάπα, τα αγαπημένα της βιβλία δίπλα στο κρεβάτι.
Περνούν ώρες, μετά μέρες. Δεν υπάρχει τρόπος να φύγουν, και επίσης – εκτός από τις εντελώς διαχειρίσιμες σκέψεις του Francis για την οικογενειακή του ζωή και την κόρη του – κανένας λόγος για να το κάνουν. Μια μέρα, ξυπνούν στις ξεχωριστές, πραγματικές τους ζωές και, όπως στην παιδική λογοτεχνία ταξιδιού στο χρόνο, δεν έχει περάσει καθόλου χρόνος και κανείς δεν τους έχει λείψει. Η Clara, απαγορευμένη να καλέσει τον Francis για να μην τον μάθει η γυναίκα του, θρηνεί. Ο Francis συνεχίζει τη δουλειά και τον γάμο του, μέχρι που μια μέρα εύχονται ταυτόχρονα να επιστρέψουν στο μαγικό βασίλειο.
“Όλα στον παράδεισο των μοιχών μοιάζουν με φτωχό ομοίωμα, και αυτό είναι το νόημα της φαντασίας και της απιστίας”
Όμως, όπως γνωρίζουμε, ο περιτειχισμένος κήπος γίνεται φυλακή. Μυστήριες πληγές, αρχικά σαν τσιμπήματα εντόμων, εμφανίζονται στα σώματα του ζευγαριού κάθε φορά που πληγώνουν τα συναισθήματα του άλλου. Το διαμέρισμα αρχίζει να βρωμίζει. Μιλούν με άλλα ζευγάρια, που γνωρίζουν τους κανόνες αλλά αρνούνται να τους μοιραστούν. Μια μέρα, τελειώνουν τα κέρματα που εμφανίζονταν μυστηριωδώς και πρέπει να εργαστούν στους δημόσιους κήπους, και μετά από μερικές ακόμα επιστροφές στην πραγματικότητα, ακόμη και το χώμα στο πάρκο γίνεται φτωχό και σκονισμένο. Ωστόσο, ακόμα και μετά από μερικές ημέρες ή εβδομάδες συνηθισμένης ζωής, ο πόθος ο ένας για τον άλλον συσσωρεύεται και εύχονται να επιστρέψουν στον διαλυόμενο παράδεισο.
Είναι μια πλούσια, ελκυστική ιδέα, που προσφέρει πολύ λογοτεχνική διασκέδαση. Μία χρονογραμμή τρέχει ρεαλιστικά, η άλλη σχεδόν καθόλου. Οι “πραγματικές” ζωές της Clara και του Francis εξακολουθούν να είναι αρκετά καλές με τους περισσότερους όρους, οι μόνες δυσκολίες είναι αυτές της αγάπης, αλλά οι καθημερινές τους ανησυχίες έρχονται σε αντίθεση με τις πιο άγριες, πιο τρομακτικές δυνατότητες του άλλου κόσμου. Το αλλόκοτο δυναμικό υποτιμάται, μερικές φορές υπερβολικά: το μαγικό φαγητό δεν είναι ποτέ περισσότερο από “νόστιμο” ή “όμορφο”, η συχνή σεξουαλική επαφή της Clara και του Francis τοποθετεί την Clara “εντελώς μέσα στον εαυτό της και πέρα από τον εαυτό της” με κυρίως αφηρημένους τρόπους. Η γη και τα φυτά προκαλούν την πιο απτή γραφή, αλλά ακόμη και τότε είναι παράξενα πραγματική, γεωγραφική: “το ποτάμι διευρύνθηκε πολύ ξαφνικά σε μια αμμώδη παραλία τερακότας”. Είναι η “τερακότα” το χρώμα της άμμου, ή του ιζήματος, ή το νερό τρέχει σε ψημένο χώμα; Έχει τελειώσει το ποτάμι με την “πολύ ξαφνική” διεύρυνσή του; Ο Francis αγοράζει στην Clara τριαντάφυλλα “τόσο υπερβολικά όμορφα που ήταν δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι είχαν καλλιεργηθεί, πιθανώς, από τη γη”. Τι θα ήταν, θέλω να ξέρω, τι χρώμα και άρωμα είχαν, τι τα έκανε τόσο όμορφα;
Κατά κάποιον τρόπο, η γυάλινη ποιότητα της περιγραφικής πρόζας της Mackintosh εξυπηρετεί τον σκοπό του αλλόκοτου. Όλα στον παράδεισο των μοιχών μοιάζουν με φτωχό ομοίωμα, και αυτό είναι το νόημα της φαντασίας και της απιστίας, αλλά η γραφή για τον “πραγματικό” κόσμο μοιράζεται αυτή την τάση. Ο Francis “εκτελούσε τις ρουτίνες της ημέρας του” με “τον ενθουσιασμό ενός ανθρώπου που είχε επιστρέψει από τους νεκρούς”, αλλά αυτός ο ενθουσιασμός μεταδίδεται στον ίδιο αχνό τόνο όπως και ο ταχέως αλλοιούμενος εναλλακτικός του κόσμος. “Ήταν υπέροχο να κρατάει την κόρη του στην αγκαλιά του”, μας λένε, αλλά όχι πώς ή γιατί ήταν υπέροχο. Σε μια απεικόνιση θαύματος, διαβάζει στην κόρη της τρεις ιστορίες και χαϊδεύει τα μαλλιά της “μέχρι που εκείνη διαμαρτυρήθηκε”.
Υπάρχουν πολλά να θαυμάσει κανείς εδώ. Μου άρεσε η προθυμία της Mackintosh να εστιάσει σε δύο μη συμπαθείς χαρακτήρες που συμπεριφέρονται απρόσεκτα. Οι χρονικές ολισθήσεις είναι διασκεδαστικές και η αλληγορία είναι εφευρετική και πειστική. Απλώς θα ήθελα πρόζα που παίρνει και δίνει πιο αισθητηριακά σε ένα μυθιστόρημα του οποίου ο κινητήρας, θεωρητικά, είναι η ευχαρίστηση και το παιχνίδι.
Το “Permanence” της Sophie Mackintosh κυκλοφορεί από τις Hamish Hamilton (£18.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλετε το αντίγραφό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις αποστολής.
