Μόλις πριν από ένα χρόνο, το Kennedy Center στην Washington D.C. αποτελούσε ένα παγκόσμιας κλάσης κέντρο τεχνών του θεάματος, με δική του οπερατική εταιρεία, αξιοσέβαστες καλλιτεχνικές ομάδες και την αναμενόμενη παράσταση του μουσικού “Hamilton”. Διέθετε ένα διοικητικό συμβούλιο αμφίκομμα που διατηρούσε την αξιοπρέπεια ενός οργανισμού, ο οποίος από τη σύλληψή του στα μέσα του 20ου αιώνα, είχε τύχει σεβασμού και υποστήριξης από κυβερνήσεις και των δύο πολιτικών παρατάξεων.
Οι αλλαγές, όμως, έρχονται ραγδαία. Ο Donald Trump ανέλαβε την προεδρία του οργανισμού λίγο μετά την ορκωμοσία του στις 20 Ιανουαρίου, απομάκρυνε τον έμπειρο εκτελεστικό διευθυντή και διόρισε στη θέση του τον πιστό του, Richard Grenell. Ο πρώην πρέσβης στη Γερμανία, αν και ίσως είχε άλλες φιλοδοξίες, φάνηκε εντελώς απροετοίμαστος για τη διαχείριση των τεχνών, όντας παντελώς άπειρος στον τομέα. Τα πράγματα άρχισαν να αποδομούνται. Καλλιτέχνες αποχώρησαν μαζικά, το “Hamilton” ακύρωσε την εμφάνισή του, όπως και το κοινό. Τον Νοέμβριο, η Francesca Zambello, καλλιτεχνική διευθύντρια της Washington National Opera, αποκάλυψε ότι οι πωλήσεις εισιτηρίων για την όπερα είχαν καταρρεύσει. Ανάλυση της Washington Post έδειξε ότι το ίδιο μοτίβο επικρατούσε σε ολόκληρο το κέντρο.
Η Zambello λάμβανε καθημερινά μηνύματα διαμαρτυρίας από πιστούς θεατές: κομμένα προγράμματα εποχικών εκδηλώσεων επιστραμμένα σε φακέλους, μηνύματα που ανέφεραν, μεταξύ άλλων, «Δεν θα πατήσω ποτέ ξανά το πόδι μου εκεί μέχρι να φύγει ο ‘πορτοκαλί εφιάλτης’». Το οικονομικό πλήγμα ήταν τόσο σοβαρό, σύμφωνα με την ίδια, που η οπερατική εταιρεία εξέταζε το ενδεχόμενο αποχώρησης από το Kennedy Center και αυτόνομης πορείας. Η επιμονή των Grenell και της ομάδας του, ότι όλες οι παραγωγές πρέπει να είναι “καθαρές ουδέτερες” – δηλαδή να χρηματοδοτούνται πλήρως εκ των προτέρων – αποτέλεσε ένα αξεπέραστο εμπόδιο. Με το κόστος πληρωμής μεγάλου αριθμού τραγουδιστών και μουσικών, καθώς και του θεάματος που περιμένουν οι θεατές, οι παραγωγές χρηματοδοτούνται γενικά όχι μόνο από τις πωλήσεις εισιτηρίων, αλλά και από επιχορηγήσεις και φιλανθρωπικές υποστηρίξεις.
Την περασμένη εβδομάδα, η εταιρεία επισημοποίησε την αποχώρησή της από το Kennedy Center. Δημιουργήθηκε ένας νέος ιστότοπος, οι δωρεές άρχισαν να συρρέουν, μαζί με μηνύματα αλληλεγγύης. Παρόλο που μπορεί να υπάρξουν προστριβές – το Kennedy Center διατηρεί το αποθεματικό της WNO, και οι δικηγόροι ετοιμάζονται για τον “διαζευκτικό” διακανονισμό. Η επίσημη θέση της διοίκησης του Kennedy Center είναι ότι ήταν εκείνοι που αποφάσισαν να “διακόψουν τις σχέσεις” με την εταιρεία, με μια έντονη αίσθηση ότι αυτός που αφήνεται, προσπαθεί να πείσει ότι αυτός αφήνει. Από την άνοιξη, οι λάτρεις της όπερας στην Washington και την ευρύτερη περιοχή θα μπορούν πιθανότατα να παρακολουθούν παραστάσεις στο Lisner Auditorium του George Washington University, μεταξύ άλλων χώρων. Από το φθινόπωρο, η ελπίδα είναι η εταιρεία να βρει μακροπρόθεσμες στέγες στο Constitution Hall και στο Harman Hall της Shakespeare Theatre Company.
Το διοικητικό συμβούλιο της WNO έλαβε την απόφασή του την τελευταία στιγμή, προκειμένου να διατηρήσει ένα ίχνος αξιοπρέπειας. Λίγο πριν τα Χριστούγεννα, αφού ο πρόεδρος πέρασε μήνες κάνοντας προφανώς αστεία ότι το κέντρο θα έπρεπε να πάρει το όνομά του, οι λέξεις “The Donald J Trump and” προστέθηκαν στην πρόσοψη του κτιρίου, πάνω από το “The John F Kennedy Memorial Center for the Performing Arts”. (Πώς μπορεί να είναι μνημείο του Donald Trump, θα αναρωτηθείτε, όταν είναι ακόμη εν ζωή; Σε αυτό μπορεί κανείς να απαντήσει μόνο με ένα μπερδεμένο χαμόγελο.) Τα νέα, ελαφρώς αταίριαστα γράμματα έμοιαζαν σαν να είχαν βρεθεί στο Four Seasons Total Landscaping. Έτσι έγινε το Trump and Kennedy Center – μια κίνηση της οποίας η νομιμότητα αμφισβητείται.
Τώρα που η όπερα αποχωρεί, το Kennedy Center, σύμφωνα με όλες τις πηγές, είναι κάπως ερημωμένο. Ένας εσωτερικός συνεργάτης το περιέγραψε σαν “φουαγιέ κηδείας – υπάρχει ένας νεκρικός πέπλος πάνω από τον χώρο”. Οι ακυρώσεις συνεχίζονται· όσο έγραφα αυτό το άρθρο, ανακοινώθηκε μια ακόμη. Δεν θα πραγματοποιηθεί η ετήσια συναυλία στο κέντρο την Ημέρα του Martin Luther King, η οποία φέτος πέφτει στις 19 Ιανουαρίου. Αντίθετα, μετά από 23 χρόνια εκδήλωσης “Let Freedom Ring” στο κέντρο – με επικεφαλής, κατά καιρούς, καλλιτέχνες όπως η Aretha Franklin και η Chaka Khan – η συναυλία θα διεξαχθεί αλλού. Μια ματιά στα σχέδια θέσεων στην ιστοσελίδα του κέντρου λέει την ιστορία του: με λίγες εξαιρέσεις, όπως οι παραστάσεις της νυν σταρ πιανίστριας Daniil Trifonov αυτή την εβδομάδα, οι εκδηλώσεις πωλούνται άσχημα σε γενικές γραμμές. Το κέντρο μπορεί να οδεύει προς ένα μέλλον σαν ένα σκοτεινό συνεδριακό κέντρο – με την πιθανή προσθήκη μιας ταινίας εγκεκριμένης από τον Trump. (Καθίστε στις θέσεις σας για την πρεμιέρα του “Melania”, μιας ταινίας για την πρώτη κυρία, στις 29 Ιανουαρίου.)
Με την επικείμενη αποχώρηση της όπερας, η National Symphony Orchestra, η άλλη μόνιμη ομάδα θεαμάτων, απομένει σε υπέροχη απομόνωση. Αυτή την εβδομάδα, ο μουσικός της διευθυντής, Gianandrea Noseda, εξέδωσε μια δήλωση που φάνηκε σαν έμμεση απάντηση στην αποχώρηση της WNO, αλλά ταυτόχρονα, έλεγε πολλά χωρίς να λέει τίποτα. Με τίτλο “Η Μουσική Ανήκει σε Όλους”, ξεκινούσε: “Η National Symphony Orchestra είναι η ορχήστρα σας, είναι μέρος της κοινότητας στην οποία ζείτε, και, κατά κάποιον τρόπο, μέρος της οικογένειάς σας”. Η δήλωση συνεχίστηκε με παρόμοιο αέρα, καταλήγοντας: “Εγώ και η NSO σας περιμένουμε – κάνοντας αυτό που ξέρουμε καλύτερα: να κάνουμε μουσική”. Οι αόριστες δηλώσεις του Noseda προφανώς είχαν σκοπό να επιβεβαιώσουν ότι η πολιτική δεν έχει σχέση με τις συμφωνικές ορχήστρες, αν και αν αυτό ήταν όντως το προφανές νόημα, αναρωτιέται κανείς τι σκεφτόταν όλα αυτά τα χρόνια όταν διηύθυνε Σοστακόβιτς.
Τα πράγματα αλλάζουν ραγδαία στους πολιτιστικούς οργανισμούς της Washington. Επίσης, την περασμένη εβδομάδα, η National Portrait Gallery του Smithsonian Institution αντικατέστησε την προηγούμενη πορτρέτο του Trump με ένα νέο και άλλαξε την ετικέτα του. Στη νέα φωτογραφία, τα νύχια του Trump ακουμπούν το γραφείο του στο Οβάλ Γραφείο καθώς γρυλίζει προς το βάθος. Ήταν κοινό μυστικό ότι η αναφορά στις δύο παραπομπές του προηγούμενου πλαισίου τον ενοχλούσε. Η νέα ετικέτα έχει αφαιρεθεί από κάθε βιογραφική λεπτομέρεια. Το Smithsonian υποχώρησε, προφανώς σε μια προσπάθεια κατευνασμού – ποτέ μια λέξη που θέλεις να χρησιμοποιείς σε σχέση με έναν ηγέτη όπως ο Trump. Αυτή την εβδομάδα σηματοδότησε επίσης την προθεσμία για την παροχή από το Ίδρυμα στην Λευκή Οικία ενός όγκου τεκμηρίωσης σχετικά με ετικέτες, σχέδια, καταλόγους, προσωπικό, προϋπολογισμούς και προγράμματα, με έμφαση στον εορτασμό της 250ης επετείου των ΗΠΑ. Σε μια επιστολή προς το Smithsonian πριν από τα Χριστούγεννα, η Λευκή Οικία, επαναλαμβάνοντας το αίτημά της για αυτή την τεκμηρίωση, ισχυρίστηκε ότι “Ο αμερικανικός λαός δεν θα δείξει καμία υπομονή για κανένα μουσείο που είναι απρόθυμο να αναδείξει την ίδρυση της Αμερικής ή αισθάνεται άβολα να μεταδώσει μια θετική άποψη της αμερικανικής ιστορίας.”
Ένα χρόνο μετά τη δεύτερη θητεία του Trump, διεξάγεται μια μάχη για την ψυχή της Αμερικής – όχι μόνο στους δρόμους της Minneapolis, του Chicago και του Portland, αλλά και στους πολιτιστικούς οργανισμούς της. Θα είναι ενδεικτικό να δούμε ποιος θα είναι πρόθυμος να την πολεμήσει και ποιος θα είναι έτοιμος να υποχωρήσει.
