Η μουσική σκηνή και η λογοτεχνία συναντώνται για να εξερευνήσουν ένα από τα πιο διαχρονικά ανθρώπινα δράματα: την απιστία. Στο πρώτο κομμάτι του άλμπουμ “West End Girl” της Lily Allen, ακούμε μια μακρά τηλεφωνική συνομιλία που οδηγεί στο τέλος ενός γάμου. Η Allen ακούει, αρχικά μπερδεμένη και έπειτα πληγωμένη, καθώς ο υποτιθέμενος σύζυγός της ζητά να ανοίξει τη σχέση τους. Οι θαυμαστές συνέδεσαν αμέσως αυτό το στίχο με τον δικό της γάμο με τον David Harbour. Η φημολογία των ταμπλόιντ αναφέρει ότι το ζευγάρι πειραματίστηκε με την πολυγαμία, μόνο για να παραβιάσει ο Harbour τους κανόνες και να πληγώσει την Allen.
Το άλμπουμ της Allen χαρακτηρίζεται από όμορφες μελωδίες και μια ελκυστική νότα θυμού. Ωστόσο, η δημόσια αντίδραση ξεπέρασε την εκτίμηση για το έργο. Ο χωρισμός τους έγινε αντικείμενο χυδαίας περιέργειας, μια “χυμώδης” ιστορία για ένα από τα παλαιότερα θέματα: την απιστία, την προδοσία, την εξωσυζυγική σχέση.
Παρακολουθώ με ενδιαφέρον, καθώς ετοιμάζομαι να εκδώσω το δικό μου μυθιστόρημα, “The Ten Year Affair”, μια κωμική προσέγγιση του ίδιου θέματος. Το βιβλίο διαθέτει μια δομή διπλής χρονικής γραμμής και σατιρίζει τα χιλιοειπωμένα μοτίβα: το ξενοδοχείο χαμηλής ποιότητας, τον κουβά με σαμπάνια, τα κλιμακούμενα ψέματα που λένε οι σύζυγοι. Η δομή είναι πειραματική, οι χρονικές γραμμές συγκλίνουν και αποκλίνουν, αρχίζοντας προς το τέλος να θολώνουν. Στη φαντασία, τουλάχιστον, η απιστία είναι ατελείωτα επαναληπτική, ένας τρόπος να πλαισιώσουμε και να εξερευνήσουμε τη σύγχρονη ζωή, μια συνθήκη με έμμεσες διακυβεύσεις – ένα κοινό σπίτι και ίσως παιδιά.
Κάποιος μου είπε κάποτε ότι η Οδύσσεια είναι μια ιστορία απιστίας: ο Οδυσσέας πέρασε όλο αυτό το διάστημα με την Κίρκη, άλλωστε. Άνθρωπος συναντά γυναίκα· άνθρωπος απατά τη γυναίκα του. Είναι μια ιστορία που αφηγούμαστε εδώ και πολύ καιρό. Τα τελευταία χρόνια, έχουμε δει την επανεμφάνιση του ακαδημαϊκού μυθιστορήματος της απιστίας (η σατιρική περιπέτεια “Vladimir” της Julia May Jonas· η πονηρή και ευφυής “Seduction Theory” της Emily Adrian). την άνοδο του μυθιστορήματος της πολυγαμίας (το ηλεκτρικό “Luster” της Raven Leilani, στο οποίο μια νεαρή μαύρη γυναίκα διαχειρίζεται την ακαταστασία της συγκατοίκησης με τον φίλο της και τη σύζυγό του) και το blockbuster του “throuple” (η “Conversations With Friends” της Sally Rooney).
Μια πρόσφατη είσοδος που απόλαυσα ήταν το “The Land in Winter” του Andrew Miller, το οποίο ήταν υποψήφιο για το Booker. Τοποθετημένο στην αγροτική Αγγλία του 1962, αποτυπώνει τον τόνο και την υφή της εποχής. Η ιστορία ακολουθεί δύο ζευγάρια: τον επαρχιακό γιατρό Eric και την κομψή σύζυγό του Irene· και τον φοιτητή της Οξφόρδης που έγινε κύριος αγρότης Bill και τη σύζυγό του Rita, πρώην χορεύτρια σε νυχτερινό κέντρο. Και οι δύο γυναίκες είναι έγκυες και ξεκινούν μια φιλία, επισκεπτόμενες η μία την άλλη στις ζοφερές, άδειες μέρες ενός ρεκόρ κρύου χειμώνα. Στο μεταξύ, ο Eric έχει μια σχέση με μια πλούσια γυναίκα ονόματι Alison. «Ήταν αυτή η σχέση του μαζί της μια χυδαία αστική ανοησία;» σκέφτεται, «Ήταν το μόνο πράγμα στη ζωή του που ένιωθε σαν ζωή, για το οποίο μάλιστα ήταν περήφανος;»
Το βιβλίο είναι αναδρομικό, ένα ιστορικό μυθιστόρημα για μια κουλτούρα στην κορυφή της αλλαγής. Στο άλλο άκρο του τονικού φάσματος βρίσκεται το ξεκαρδιστικό, ιδιόρρυθμο “All Fours” της Miranda July. Ένα από τα πιο αναγνωρισμένα βιβλία των τελευταίων ετών, μπορεί επίσης να περιγραφεί δίκαια ως μυθιστόρημα της περιεμμηνόπαυσης. Αφηγείται την ιστορία μιας ανώνυμης αφηγήτριας που αφήνει τον σύζυγο και το παιδί της στο σπίτι στο Λος Άντζελες για ένα οδικό ταξίδι σε όλη τη χώρα, μόνο για να βρεθεί κλεισμένη σε ένα φτηνό μοτέλ μερικές πόλεις μακριά, επιδιώκοντας μια σχέση με έναν νεαρό υπάλληλο της Hertz ονόματι Davey. Η κρίση της αφηγήτριας έχει προκληθεί από την άφιξη στα μέσα των 40 της και τη συνειδητοποίηση ότι η σεξουαλική της ορμή μπορεί να μειωθεί. Η γιαγιά της, θυμάται συνεχώς, «έβαλε τον εαυτό της σε μια πλαστική σακούλα» και πήδηξε από το παράθυρο του διαμερίσματός της όταν έφτασε τα 50.
Η πολυγαμία αναδεικνύεται ως ένα μεγάλο θέμα, μια εξιδανικευμένη λύση για το πρόβλημα της μονογαμίας που καταλήγει να δημιουργεί τα δικά της προβλήματα. Για μεγάλο μέρος του βιβλίου, η αφηγήτρια φτάνει όσο πιο κοντά μπορεί στην απιστία χωρίς τεχνικά να την κάνει. Εκείνη και ο Davey κάνουν βόλτες μαζί, ξαπλώνουν δίπλα-δίπλα στο δωμάτιο του μοτέλ, κάνουν αγνές αλλά έντονες σωματικές επαφές, και σε μια συγκλονιστική σκηνή, παρατηρούν ο ένας τον άλλον στο μπάνιο. Ο αναγνώστης περιμένει τη στιγμή που η αφηγήτρια θα κάνει τελικά την κίνησή της, αλλά, τελικά, συμβαίνει κάτι πιο παράξενο. Αντί να κοιμηθεί με τον Davey, κοιμάται με μια μεγαλύτερη γυναίκα, μια φίλη της μητέρας του Davey, με την οποία ο Davey είχε μια αμφίσημη σεξουαλική σχέση όταν ήταν έφηβος. Η κίνηση είναι συναρπαστικά παράξενη και σκοτεινή – αντί για τον νεαρό άντρα που την έχει στοιχειώσει για 200 σελίδες, αυτή η παράξενη, μεγαλύτερη γυναίκα.
Άλλα πρόσφατα παραδείγματα είναι λιγότερο ανατρεπτικά. Στους “Liars” της Sarah Manguso, μια γυναίκα ονόματι Jane ανακαλύπτει ότι ο σύζυγός της John την έχει απατήσει και αντιδρά με την αναμενόμενη οργή. Η ιστορία του διαλυόμενου γάμου τους αφηγείταιται σε σύντομα, βίαια θραύσματα: «Εκείνες τις μέρες, όταν ο John με αγνοούσε ή με απέρριπτε, το μυαλό μου μου έλεγε ότι αισθάνομαι άσχημα επειδή πήρα βάρος ή επειδή έλαβα κακή κριτική βιβλίου. Αρνήθηκα να δω την πραγματική αιτία.» Ομοίως, το “The Möbius Book” της Catherine Lacey μοιάζει με μεταθανάτιο απολογισμό. Το μισό του είναι μη φανταστικό και το άλλο μισό φανταστικό. Το τεχνασμα είναι ότι μπορεί να αναποδογυριστεί και να ξεκινήσει από οποιαδήποτε πλευρά. Στο φανταστικό μισό, οι ατάκες για την αγάπη και το σεξ βγαίνουν αδέξιες ή κατασκευασμένες. Αυτό μου φάνηκε ως ένας έξυπνος τρόπος να κάνω ένα σημείο σχετικά με τη γλώσσα της φαντασίας, τα όριά της και την τάση της για ασυναρτησίες. «Ορίστε πάλι με τις ρομαντικές ατάκες σου», λέει ένας χαρακτήρας σε έναν άλλο.
Αλλά τελικά, τόσο το “The Möbius Book” όσο και οι “Liars” πνίγονται από ένα πικρόχολο μίσος που υπονομεύει την καινοτομία τους. Οι κρίσεις των συγγραφέων βρίσκονται σε κάθε σελίδα. Ο απατών σύζυγος στο “The Möbius Book” δεν έχει όνομα, αλλά αναφέρεται περιφρονητικά ως «Ο Λόγος». Και τα δύο βιβλία αρνούνται να δουν τη σύγκρουση από οποιαδήποτε άλλη γωνία εκτός από την οργή· και τα δύο αρνούνται να βουτήξουν βαθύτερα. Διαβάζοντάς τα, αναρωτιέμαι, είναι δουλειά του μυθιστοριογράφου να ηθικολογεί;
Το “Scaffolding” της Lauren Elkin είναι λιγότερο επικριτικό. Παίρνει την επιθυμία στα σοβαρά – η κύρια χαρακτήρας του, η Anna, είναι ψυχαναλύτρια με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Jacques Lacan. Είναι επίσης τυπικά εφευρετικό, ακολουθώντας ένα ζευγάρι που ζει σε ένα διαμέρισμα στην Belleville του Παρισιού, καθώς και ένα ζευγάρι που έζησε εκεί δεκαετίες νωρίτερα. Και τα δύο ζευγάρια παλεύουν με την ώθηση-έλξη της ανεξαρτησίας και της σταθερότητας, του σπιτιού και της ελευθερίας. Και τα δύο παλεύουν με απιστίες. Οι δύο αφηγήσεις ριμάρουν σε σημεία, ή αντηχούν η μία την άλλη. Η Elkin χρησιμοποιεί τη διπλή δομή ως έναν τρόπο να μιλήσει για την καθολικότητα αυτών των προβλημάτων, την αδιέξοδη φύση τους, και να τα συνδέσει με την καθημερινή ζωή. Τοποθετημένα μέσα σε έναν κόσμο επισκευών σπιτιού και ημερολογίων τοίχου και ποτηριών στο νεροχύτη, τα προβλήματα της μακροχρόνιας μονογαμίας παρουσιάζονται ως συνηθισμένα χαρακτηριστικά της ζωής.
Κάθε γενιά γράφει τα δικά της μυθιστορήματα εγχώριας καταπίεσης. Καθώς οι millennials εγκαθίστανται στον γάμο, και καθώς αυτοί οι γάμοι φθείρονται, σίγουρα θα δούμε περισσότερα. Η εκδοχή των millennials τείνει να εξερευνά νέα μοντέλα σχέσεων, με την πολυγαμία να αναδεικνύεται ως ένα μεγάλο θέμα, μια εξιδανικευμένη λύση για το πρόβλημα της μονογαμίας που καταλήγει να δημιουργεί τα δικά της προβλήματα. Ελπιδοφόρα, τείνει επίσης να επικεντρώνεται στις γυναίκες και τους επιτρέπει να είναι ατελείς, αστείες και δυναμικές. Η διαρκής έλξη του είδους μπορεί να είναι τόσο απλή όσο ο οργιασμός, αλλά πιστεύω ότι έχει να κάνει και με τις συνεχώς εξελισσόμενες προοπτικές για τον πόθο, τη γήρανση και τον φόβο του θανάτου. «Το πιο ενδιαφέρον μέρος της απιστίας δεν είναι το αν θα συμβεί ή όχι», παρατηρεί ένας χαρακτήρας στο “Scaffolding”. «Είναι όλα τα άλλα γύρω από αυτό.»
