Η δημιουργία της “πρώτης ρομαντικής κομεντί του Αφγανιστάν” δεν ήταν εύκολη υπόθεση, όπως παραδέχεται η σκηνοθέτις Shahrbanoo Sadat. Ωστόσο, η φιλόδοξη κινηματογραφική της ιδέα της χάρισε την τιμητική θέση έναρξης στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, τοποθετώντας την στα χνάρια σπουδαίων δημιουργών όπως ο Martin Scorsese και οι Coen brothers.
Η Sadat, 35 ετών, υπογράφει το σενάριο, τη σκηνοθεσία και πρωταγωνιστεί στην τολμηρή, genre-bending ταινία “No Good Men”. Η υπόθεση εκτυλίσσεται γύρω από μια αναδυόμενη ερωτική ιστορία σε ένα ειδησεογραφικό πρακτορείο της Καμπούλ, λίγο πριν την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021 και την χαοτική αποχώρηση των δυτικών δυνάμεων.
Κατά τη διάρκεια των πολύχρονων εργασιών για την ταινία, η Sadat βρέθηκε εγκλωβισμένη σε ένα εργαστήριο συγγραφής στη Γερμανία λόγω της πανδημίας, παρακολουθώντας ταυτόχρονα τις έντονες τελευταίες μέρες της δημοκρατίας στο Αφγανιστάν. Τελικά, αναγκάστηκε να διαφύγει στην Ευρώπη, φοβούμενη για τη ζωή της, καθώς η Καμπούλ έπεφτε στα χέρια των Ταλιμπάν.
Η ίδια δήλωσε ότι αυτά τα ταραγμένα χρόνια, εντός και εκτός της πατρίδας της, διαμόρφωσαν το είδος της ταινίας που ήθελε να δημιουργήσει: έναν φόρο τιμής σε γυναίκες και άνδρες που αναζητούν χαρά και σύνδεση παρά τις αναταραχές, τη βία και την καταπίεση.
“Το Αφγανιστάν παραδοσιακά παραποιείται από τους διεθνείς κινηματογραφιστές”, δήλωσε σε βιντεοκλήση από το Αμβούργο, όπου έχει εγκατασταθεί. “Ο μόνος τύπος κινηματογράφησης που αναμένεται είναι το πολεμικό δράμα”.
Η Sadat εξήγησε ότι αυτή η αποσύνδεση την οδήγησε σε έναν μοναδικό δρόμο ως Αφγανή σκηνοθέτις, ο οποίος αγκαλιάζει την διασκέδαση, ακόμη και την ειλικρινή σεξουαλικότητα, σε αντίθεση με τα δυτικά στερεότυπα. “Η ζωή μου δεν είναι ένα πολεμικό δράμα κάθε μέρα. Υπάρχει πολύ χιούμορ και πολλή κωμωδία. Και την εποχή που ξεκινούσα, ήμουν με τον φίλο μου, οπότε υπήρχε ρομαντισμός”, είπε. “Το Αφγανιστάν είναι επίσης σαν τον υπόλοιπο κόσμο, οπότε αποφάσισα, ξέρετε κάτι, θα κάνω μια ρομαντική κομεντί.”
Στην ταινία, η Sadat υποδύεται την Naru, τη μοναδική γυναίκα κινηματογραφίστρια στον κεντρικό τηλεοπτικό σταθμό της Καμπούλ, η οποία έχει χωρίσει από τον άπιστο σύζυγό της και αγωνίζεται να διατηρήσει την επιμέλεια του τριετούς γιου της.
Στην εργασία της, η Naru απομακρύνεται από την κάλυψη σοβαρών ειδήσεων, μέχρι που αξιοποιεί στο έπακρο ένα θέμα για την Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου που της ανατίθεται, καταγράφοντας τις αδιαμεσολάβητες απόψεις γυναικών για τους άνδρες στη ζωή τους. Ο πιο εξέχων δημοσιογράφος του σταθμού, ο Qodrat, αναγνωρίζει το ταλέντο της και αρχίζει να την παίρνει μαζί του σε ρεπορτάζ. Μαζί, καταγράφουν τις τελευταίες στιγμές σχετικής ελευθερίας στην πόλη.
Καθώς διασχίζουν την Καμπούλ, αναπτύσσεται μια σπίθα μεταξύ τους και η Naru αρχίζει να αναρωτιέται αν είναι πραγματικά αλήθεια ότι δεν υπάρχουν καλοί άνδρες στο Αφγανιστάν. “Είναι πραγματικά, πραγματικά δύσκολο να είσαι καλός άνδρας στην αφγανική κοινωνία”, δήλωσε η Sadat. “Σε παρενοχλούν, σε χλευάζουν όλοι οι άλλοι άνδρες που μοιράζονται την ίδια νοοτροπία: ότι οι γυναίκες είναι ζώα και πρέπει να ελέγχεις, και ότι κάθε γυναίκα στην οικογένειά σου πρέπει να σε φοβάται”.
Η Sadat ανέφερε ότι οι απεικονίσεις στην οθόνη αντανακλούσαν σχεδόν αποκλειστικά αυτή την “εικόνα τέρατος”. “Και σκέφτηκα: Θα κάνω μια ταινία που θα είναι σαν μια ερωτική επιστολή σε όλους αυτούς τους καλούς άντρες που γνωρίζω.”
Η Sadat στόχευε να απεικονίσει μια αστική γυναίκα παρόμοια με τον εαυτό της: πεισματάρα, οικονομικά ανεξάρτητη και ενοχλημένη από τις εξευτελιστικές συμπεριφορές που της επιβάλλονταν από μια υπερσυντηρητική πατριαρχική κοινωνία.
Επίσης, ήθελε να αντιταχθεί στην τάση “να εξιδανικεύεται η εποχή της δημοκρατίας”, “αποδίδοντας 100% της ευθύνης στους Ταλιμπάν” για την καταπίεση των γυναικών, αγνοώντας παράλληλα τις υποκείμενες πατριαρχικές δομές που παρέμειναν κατά την διάρκεια της δυτικής κατοχής. “Το να είσαι δυνατή γυναίκα δεν αρκεί αν το σύστημα δεν σε υποστηρίζει.”
Σε μια ξεκαρδιστική σκηνή, μια Αφγανή φίλη που επισκέπτεται από τις ΗΠΑ, προσφέρει στην Naru ένα σεξουαλικό παιχνίδι ως δώρο για να γιορτάσει την ανακτημένη ελευθερία της ως ανύπαντρη γυναίκα – σίγουρα μια πρωτιά στην ιστορία του αφγανικού κινηματογράφου. Η Sadat δήλωσε ότι πιστεύει πως ένα παθιασμένο φιλί στην οθόνη μεταξύ της Naru και του Qodrat είναι επίσης πρωτοφανές.
Για ένα αφγανικό κοινό, η Sadat αστειεύεται ότι τέτοιες τολμηρές εικόνες θα την καθιστούν “ταινία τρόμου, όχι ρομαντική κομεντί”. Ωστόσο, είναι πεπεισμένη ότι, παρά την επίσημη λογοκρισία και τις παραδοσιακές αξίες, οι Αφγανοί θα αναζητήσουν την ταινία, ακόμη κι αν πρέπει να την παρακολουθήσουν σε κομμάτια στο TikTok.
Το “No Good Men” είναι η τρίτη μεγάλου μήκους ταινία της Sadat, η οποία γεννήθηκε στην Τεχεράνη και μετακόμισε με την οικογένειά της σε ένα χωριό στο κεντρικό Αφγανιστάν όταν ήταν 12 ετών. Το ντεμπούτο της “Wolf and Sheep” κέρδισε ένα βραβείο στις Κάννες το 2016.
Η ίδια είπε ότι οι ευρωπαϊκοί κινηματογραφικοί φορείς ήταν αρχικά απρόθυμοι να υποστηρίξουν το “No Good Men” ως κωμωδία “ενώ γενναίες Αφγανές γυναίκες αγωνίζονται στους δρόμους της Καμπούλ ενάντια στους Ταλιμπάν – σαν να λένε ‘πώς τολμάς;'”
“Και εγώ απάντησα, τι; Είμαι μία από αυτές τις γυναίκες και θέλω να κάνω κάτι και εσείς είστε εναντίον μου. Πώς τολμάτε; Νιώθω πραγματικά προσβεβλημένη που εσείς νιώθετε προσβεβλημένοι από το έργο μου. Ήταν πραγματικά σαν μια κωμωδία από μόνη της. Μια τραγικωμωδία.”
Κατάφερε να συγκεντρώσει χρηματοδότηση από όλη την Ευρώπη και γύρισε το “No Good Men” στη Γερμανία, όπου έχει προσωρινή βίζα, χρησιμοποιώντας ένα αποκλειστικά αφγανικό καστ.
Η διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, Tricia Tuttle, επέλεξε το “No Good Men” ως εναρκτήρια ταινία της 76ης διοργάνωσης, παραλαμβάνοντας τη σκυτάλη από μερικούς από τους κορυφαίους auteurs του κόσμου. Η Tuttle χαρακτήρισε την Sadat “μία από τις πιο συναρπαστικές φωνές του παγκόσμιου κινηματογράφου”, σημειώνοντας ότι “ρισκάρισε τόσα πολλά για να ολοκληρώσει αυτή την ταινία”.
