Μεγάλωσα σε μια σχολική αίθουσα όπου το όνομα του Norman Bethune ακουγόταν πάντα με σεβασμό. Όπως κάθε μαθητής στην Κίνα, μπορούσα να απαγγείλω από μνήμης το δοκίμιο του Μάο Τσετούνγκ από το 1939, «Στη μνήμη του Norman Bethune». Για εμάς, ήταν ο άνθρωπος που ήρθε από μακριά, που έδωσε τη ζωή του για την κινεζική επανάσταση, ενσαρκώνοντας την ανιδιοτέλεια και τον διεθνισμό.
Για χρόνια, είχα στο γραφείο μου μια αφίσα με τον Μάο να συναντά τον Bethune στη Yan’an. Καθώς όμως οι σχέσεις μεταξύ Καναδά και Κίνας άρχισαν να παγώνουν, η αναφορά στον Bethune έμοιαζε πλέον με κλισέ ή κατάλοιπο προπαγάνδας. Όλα αυτά μέχρι την πρόσφατη επίσκεψή μου στο μνημείο του Norman Bethune στην πόλη Shijiazhuang, στην επαρχία Hebei. Εκεί, ήρθα αντιμέτωπος με τον άνθρωπο πίσω από τον μύθο και συνειδητοποίησα πόσο λίγα γνώριζα πραγματικά για την τέχνη του και την αφοσίωσή του στη δικαιοσύνη.
Το μνημείο δεν αναπαράγει απλώς την ιστορία του Καναδού γιατρού στον πόλεμο κατά της ιαπωνικής επιθετικότητας. Συγκεντρώνει αντικείμενα που ξετυλίγουν τη διαδρομή του από το Detroit στο Montreal, από χειρουργό και καλλιτέχνη σε υποστηρικτή της κοινωνικοποιημένης ιατρικής, και τελικά εθελοντή στον Ισπανικό Εμφύλιο και στα πεδία των μαχών της βόρειας Κίνας. Βλέποντας τα σκίτσα του, τα χειρουργικά του εργαλεία και τα γράμματά του, καταλαβαίνεις ότι ήταν ένας στοχαστής που πίστευε πως η ιατρική και η τέχνη είναι πράξεις αλληλεγγύης.
Σήμερα, σε μια εποχή που οι επίσημες σχέσεις Ottawa και Beijing δοκιμάζονται από εμπορικές διαφορές και αμοιβαία καχυποψία, η αναφορά στον Bethune μπορεί να φαντάζει αφελής. Ωστόσο, ακριβώς επειδή οι κρατικές σχέσεις είναι τεταμένες, χρειαζόμαστε τέτοιες προσωπικότητες ως υπενθύμιση όσων μας ενώνουν πέρα από τον υπολογισμό της ισχύος.
Υπάρχουν άνθρωποι όπως ο Mark Roswell, γνωστός ως Dashan, που χρησιμοποιεί το χιούμορ για να σπάσει τα πολιτισμικά εμπόδια, ο φιλόσοφος Daniel Bell, που προωθεί την κατανόηση του κινεζικού μοντέλου διακυβέρνησης, και ο Michael Wang, παρουσιαστής στο China Global Television Network (CGTN), που γεφυρώνει τις δύο χώρες με ζεστασιά. Δεν έχουν επίσημη εντολή, αλλά με την προσωπική τους αφοσίωση αποδεικνύουν ότι το πνεύμα του Bethune παραμένει ζωντανό.
Η διπλωματία δεν ασκείται μόνο στις αίθουσες των συνόδων, αλλά και στα δημοσιογραφικά γραφεία, στις αίθουσες διδασκαλίας και στα κέντρα της κοινότητας. Όταν τα επίσημα κανάλια παγώνουν, αυτοί οι άνθρωποι κρατούν τις διόδους της ενσυναίσθησης ανοιχτές. Η ζωή του Bethune δεν ήταν μια πολιτική συνταγή, αλλά μια απόδειξη ότι το θάρρος ενός ατόμου μπορεί να αντηχήσει μέσα στους αιώνες, θυμίζοντάς μας πως η δικαιοσύνη δεν έχει εθνικότητα.
