Την πολυετή στάση του Πεκίνου απέναντι στις εντάσεις Ιράν-ΗΠΑ επιβεβαίωσε ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Wang Yi σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ιρανό ομόλογό του, Abbas Araghchi, την περασμένη εβδομάδα. Ενώ η Τεχεράνη βρισκόταν σε αναταραχή και η Ουάσινγκτον απειλούσε με παρέμβαση, ο Wang δήλωσε ότι η Κίνα «αντιτίθεται στη χρήση ή την απειλή βίας στις διεθνείς σχέσεις, αντιτίθεται στην επιβολή της δικής της θέλησης σε άλλους και αντιτίθεται στην επιστροφή του κόσμου στο δίκαιο του ισχυρού». Πρόσθεσε δε, ότι το Πεκίνο είναι έτοιμο να διαδραματίσει «εποικοδομητικό ρόλο» στην επίλυση των διαφορών μέσω διαλόγου.
Ωστόσο, δύο εβδομάδες μετά την απαγωγή από τις ΗΠΑ του ηγέτη ενός άλλου ενεργειακού εταίρου της Κίνας, δεν υπήρξε καμία αναφορά σε συγκεκριμένα μέτρα ή καταδίκη των αμερικανικών απειλών κατά του Ιράν, μιας χώρας με την οποία η Κίνα διατηρεί σχέσεις παρά τις δεκαετίες διεθνών κυρώσεων και απομόνωσης. Παρατηρητές εκτιμούν ότι η συγκρατημένη αντίδραση της Κίνας στις εντάσεις ΗΠΑ-Ιράν αντανακλά μια στρατηγική αυτοσυγκράτησης, που εξισορροπεί ζωτικά ενεργειακά συμφέροντα με μακροχρόνιμες διπλωματικές αρχές και μια προσεκτική επαναξιολόγηση της προσέγγισής της στη Μέση Ανατολή.
Ο Zhang Xin, αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Ρωσικών Σπουδών στο East China Normal University της Σαγκάης, χαρακτήρισε τη μέχρι στιγμής θέση του Πεκίνου ως «εξαιρετικά συγκρατημένη και συντηρητική, χωρίς καμία ένδειξη ότι θέλει να παρέμβει με πιο άμεσο τρόπο». Αυτή η στάση, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν περιορίζεται στο Ιράν, αλλά επεκτείνεται και στις αντιδράσεις της Κίνας στην στρατιωτική επιχείρηση της Αμερικής στη Βενεζουέλα για την απαγωγή του ηγέτη Nicolas Maduro και της συζύγου του. «Το Πεκίνο κυρίως καταδικάζει λεκτικά την ηγεμονική συμπεριφορά – ενέργειες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο και προσβάλλουν την κυριαρχία άλλων χωρών – ενώ παράλληλα καθιστά πολύ σαφές ότι πιστεύει πως οι λύσεις εξαρτώνται τελικά από τη συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων και των ίδιων των λαών τους».
Αυτή η προσέγγιση, σύμφωνα με αναλυτές, αντανακλά τη μακροχρόνια αρχή της Κίνας για μη επέμβαση σε εσωτερικές υποθέσεις, θεμέλιο της διπλωματίας της από τα πρώτα χρόνια της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Σύμφωνα με τον Li Weijian, ερευνητή στα Shanghai Institutes for International Studies, η πολιτική της Κίνας προς το Ιράν «δεν εξαρτάται από το αν βρίσκονται στην εξουσία σκληροπυρηνικοί ή μεταρρυθμιστές, διότι αυτά είναι εσωτερικά ζητήματα». «Ακόμα κι αν υπάρξει μια κανονική πολιτική μετάβαση, η πολιτική της Κίνας θα παραμείνει σταθερή και οι συμφωνίες συνεργασίας θα συνεχιστούν, εκτός εάν μια νέα ηγεσία υιοθετήσει μια ξεκάθαρα αντικινεζική στάση».
Η συγκράτηση του Πεκίνου βασίζεται επίσης σε σκληρές οικονομικές πραγματικότητες και κινδύνους κυρώσεων. Σύμφωνα με δεδομένα του 2025 από την εταιρεία ανάλυσης Kpler, η Κίνα παραμένει ο σημαντικότερος αγοραστής ενέργειας του Ιράν, αγοράζοντας πάνω από το 80% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν. Η Κίνα είναι επίσης ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού πετρελαίου παγκοσμίως. Η Ουάσινγκτον επανέφερε τις οικονομικές κυρώσεις στην Τεχεράνη το 2018, μετά την απόφαση του Trump να αποσύρει τις ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία του Ιράν. Από την επιστροφή του Trump στον Λευκό Οίκο πέρυσι, οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αρκετούς νέους γύρους κυρώσεων.
Σύμφωνα με ένα έγγραφο πολιτικής του 2025 από το Foundation for Defence of Democracies, ένα think tank με έδρα την Ουάσινγκτον, οποιαδήποτε ανοιχτή κινεζική πολιτική ή στρατιωτική εμπλοκή στην κατάσταση στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω δυτικές κυρώσεις. Ωστόσο, ο Zhang δήλωσε ότι το Πεκίνο έχει ήδη ενσωματώσει αυτούς τους κινδύνους στους υπολογισμούς του σχετικά με την Τεχεράνη. «Η Κίνα έχει αφιερώσει δεκαετίες στη διαφοροποίηση των ενεργειακών της πηγών ακριβώς επειδή κατανοεί τους πολιτικούς κινδύνους του να είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής».
Ο Liu Xu, ερευνητής στην Εθνική Ακαδημία Ανάπτυξης και Στρατηγικής του Renmin University of China, δήλωσε ότι «προς το παρόν, η αστάθεια του Ιράν δεν έχει διαταράξει σημαντικά τη συνεργασία σε θέματα ενέργειας». «Εκτός αν η κατάσταση κλιμακωθεί σε κάτι σαν αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ, ή η εσωτερική αναταραχή διαταράξει σοβαρά την πετρελαϊκή βιομηχανία του Ιράν, ο αντίκτυπος παραμένει διαχειρίσιμος». Πρόσθεσε ότι το Ιράν είναι πιθανό να συνεχίσει να λειτουργεί στα όρια των δυτικών κυρώσεων, βασιζόμενο σε σκιώδεις στόλους και εμπορικές συναλλαγές «γκρίζης ζώνης».
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι αυξημένοι κίνδυνοι για το Ιράν δεν αποκλείουν μια στροφή προς την παγκόσμια ενσωμάτωση στην αγορά – μια πορεία που θα μπορούσε τελικά να συμπληρώσει, αντί να υπονομεύσει, τα συμφέροντα της Κίνας. Ο Li πρότεινε ότι η αναταραχή στη χώρα έχει δημιουργήσει ώθηση για εγχώριες μεταρρυθμίσεις και, εάν η ηγεσία αλλάξει, αυτό δεν θα βλάψει απαραίτητα τα συμφέροντα του Πεκίνου. «Αν μια πιο πραγματιστική ή μεταρρυθμιστική ηγεσία συνεργαστεί με τις ΗΠΑ, η Κίνα δεν θα χάσει». «Το να πιστεύει κανείς ότι η Κίνα πρέπει να υποστηρίξει τους σκληροπυρηνικούς ή να υποστεί ζημιές είναι νοοτροπία Ψυχρού Πολέμου».
Ιστορικά, η Κίνα έχει διατηρήσει συνεργασία με το Ιράν ακόμη και στο αποκορύφωμα των διεθνών κυρώσεων. Το 2006, μετά την έναρξη των κυρώσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, πολλές δυτικές εταιρείες αποχώρησαν, αλλά η Κίνα συνέχισε τις περιορισμένες εισαγωγές ενέργειας και τα έργα υποδομών. Μετά την πυρηνική συμφωνία του 2015, η κινεζική συμμετοχή στην οικονομική ανασυγκρότηση του Ιράν επεκτάθηκε περαιτέρω. Τώρα, καθώς η Κίνα αντιμετωπίζει άμεση πίεση από τις ΗΠΑ, «δεν προσδοκά ούτε χρειάζεται περισσότερες χώρες να αντιταχθούν στην Ουάσινγκτον για λογαριασμό της», δήλωσε ο Li.
Άλλοι αναλυτές συμφωνούν ότι ακόμη και ένα Ιράν με πιο δυτικό προσανατολισμό θα εξακολουθούσε να εκτιμά την Κίνα. Ο Ni Lexiong, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο Shanghai University of Political Science and Law, δήλωσε ότι οι οικονομικές απώλειες του Πεκίνου θα ήταν περιορισμένες σε μια τέτοια κατάσταση, αφορώντας κυρίως την απώλεια εκπτωτικών τιμών πετρελαίου. «Το Ιράν εξαρτάται από το πετρέλαιο, και καμία χώρα δεν μπορεί να αντικαταστήσει το μέγεθος της αγοράς της Κίνας». «Οποιαδήποτε μελλοντική κυβέρνηση θα εξακολουθεί να θεωρεί την Κίνα αναντικατάστατη».
Σύμφωνα με τον Liu, το Ιράν, ως μεγάλη δύναμη στη Μέση Ανατολή, δεν ευθυγραμμίζεται με κανένα μεμονωμένο μπλοκ, διατηρώντας αντ’ αυτού στρατηγική αυτονομία και επιδιώκοντας ισορροπημένες σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων και με την Κίνα. Ευρύτερα, το Πεκίνο θεωρείται ότι βρίσκεται σε στρατηγικό σταυροδρόμι. Ο Zhang δήλωσε ότι η Κίνα ζυγίζει εάν θα αντιμετωπίσει αυτό που θεωρεί όλο και πιο «εκτός ελέγχου» αμερικανικές ενέργειες με άμεσα αντίμετρα ή θα συνεχίσει να βασίζεται σε λεκτική αντίθεση, αποφεύγοντας την κλιμάκωση. Αυτή η αμφισημία αντανακλά μια ευρύτερη επανεκτίμηση.
Μια έκθεση του περασμένου έτους από το TOChina Hub, μια ακαδημαϊκή πλατφόρμα που συνδέεται με το Torino World Affairs Institute της Ιταλίας, περιέγραψε τη στρατηγική της Κίνας στη Μέση Ανατολή ως φάση «επανατοποθέτησης», χαρακτηριζόμενη από διπλωματική προσοχή ακόμη και μετά από στρατιωτικά χτυπήματα που αφορούσαν το Ιράν. Μια ανάλυση από το Observer Research Foundation της Ινδίας ευθυγραμμίστηκε με αυτή την άποψη, σημειώνοντας ότι ενώ ο ρόλος της Κίνας στη Μέση Ανατολή επεκτείνεται εν μέσω μιας σχετικής μείωσης της επιρροής των ΗΠΑ, το Πεκίνο εξακολουθεί να εστιάζει στην οικονομική και ενεργειακή εμπλοκή αντί να αναλαμβάνει αρμοδιότητες ασφαλείας.
