Η Κίνα έχει θέσει τους πολίτες της σε ύψιστο συναγερμό μετά από μια σειρά επιθέσεων από αντάρτες που στοχεύουν τον πετρελαιαγωγό Νίγηρα-Μπενίν αξίας 4,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς και μια επίθεση του Ισλαμικού Κράτους στο διεθνές αεροδρόμιο της πρωτεύουσας του Νίγηρα, Νιαμέι, στις 29 Ιανουαρίου.
Τη Δευτέρα, η κινεζική πρεσβεία στη Νιαμέι προέτρεψε τους πολίτες να αποφεύγουν περιοχές υψηλού κινδύνου και επέβαλε στις εταιρείες να εφαρμόσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης, καθώς οι ομάδες ανταρτών στοχεύουν όλο και περισσότερο υποδομές υπό κινεζική διαχείριση.
Η προειδοποίηση έρχεται μετά από πρόσφατες επιθέσεις στον πετρελαιαγωγό και μια προμετωπική επίθεση στην Αεροπορική Βάση 101 και στο Διεθνές Αεροδρόμιο της Νιαμέι από μαχητές του Ισλαμικού Κράτους, οι οποίοι προκάλεσαν ζημιές σε πολλά αεροσκάφη προτού απωθηθούν με τη βοήθεια του Αφρικανικού Σώματος της Ρωσίας.
Ο πετρελαιαγωγός μήκους 1.980 χιλιομέτρων (1.230 μιλίων), ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τα κοιτάσματα πετρελαίου Agadem του Νίγηρα, που είναι περίκλειστο, στο Seme, ένα λιμάνι στον Ατλαντικό στο Μπενίν και λειτουργεί από την κινεζική CNPC, έχει γίνει κύριος στόχος για τους αντάρτες που επιδιώκουν να διακόψουν την κύρια πηγή εσόδων της στρατιωτικής χούντας.
Ενώ ο πρεσβευτής Lu Guijun υποσχέθηκε τη μέγιστη υποστήριξη του Πεκίνου για τη διαφύλαξη «ομογενών στο εξωτερικό», η κλιμακούμενη βία θέτει σοβαρή δοκιμασία στην παραδοσιακή πολιτική της μη ανάμειξης της Κίνας, αντιμέτωπη με αυξανόμενους στρατηγικούς και οικονομικούς κινδύνους.
Η Κίνα βρίσκεται στο δίλημμα είτε να αλλάξει την διπλωματική της πολιτική μη ανάμειξης για να διασφαλίσει τις τεράστιες ενεργειακές της επενδύσεις, είτε να διακινδυνεύσει την αποχώρησή της από ένα δαπανηρό έργο μετά από χρόνια επενδύσεων.
Το πατριωτικό Μέτωπο Απελευθέρωσης (FPL) στο Νίγηρα επιδιώκει την απελευθέρωση και αποκατάσταση του ανατραπέντος Προέδρου Mohamed Bazoum. Η αποσχισθείσα φατρία του, το Πατριωτικό Κίνημα για την Ελευθερία και τη Δικαιοσύνη (MPLJ), στοχεύει τις υποδομές της CNPC στα κοιτάσματα πετρελαίου Agadem λόγω της έλλειψης ανάπτυξης για τις τοπικές νομαδικές φυλές.
Το έργο πλήττεται από ένα ασταθές μείγμα διπλωματικών τριβών και απειλών ασφαλείας. Λίγο μετά την έναρξή του το 2024, το Μπενίν απέκλεισε τη φόρτωση πετρελαίου στον τερματικό σταθμό Seme, για να πιέσει το άνοιγμα των συνόρων, τα οποία είχαν κλείσει όταν ο στρατηγός Abdourahamane Tchiani κατέλαβε την εξουσία το 2023.
Αυτό προκάλεσε διαμεσολάβηση από το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών και στελέχη της CNPC, η οποία επέτρεψε στα πλοία πετρελαίου να αποπλεύσουν, αλλά οι εντάσεις μεταξύ της εταιρείας και της χούντας παραμένουν υψηλές.
Ο Folahanmi Aina, ειδικός στην περιοχή του Σαχέλ και λέκτορας στο School of Oriental and African Studies του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, πρότεινε ότι οι ομάδες ανταρτών δεν βλέπουν απαραίτητα τις κινεζικές υποδομές ως ιδεολογική απειλή. Αντιθέτως, οι ομάδες αντιμετωπίζουν τον πετρελαιαγωγό Νίγηρα-Μπενίν, που υποστηρίζεται από την CNPC, ως στρατηγικό σημείο πίεσης.
«Ο πετρελαιαγωγός είναι το σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο της χούντας που παράγει έσοδα, επομένως, η στόχευσή του είναι μια ορθολογική στρατηγική για την αποδυνάμωση της κρατικής ικανότητας, τη διάβρωση της συνοχής της ελίτ και την ένδειξη ότι ο στρατός δεν μπορεί να εγγυηθεί την οικονομική ασφάλεια», δήλωσε ο Aina. «Είναι τόσο συμβολικός όσο και οικονομικός στόχος και λιγότερο για την ίδια την Κίνα, και περισσότερο για τον περιορισμό της οικονομικής ζωτικής γραμμής της χούντας».
Πέρα από την άμεση απώλεια εσόδων, υποστήριξε ότι η παρατεταμένη αστάθεια αύξησε τις ασφάλιστρα, αύξησε τα λειτουργικά κόστη και περιέπλεξε την ευρύτερη στρατηγική ενέργειας της Κίνας στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Belt and Road.
«Ενισχύει την πραγματικότητα ότι οι επενδύσεις σε υποδομές σε εύθραυστα κράτη είναι αναπόσπαστες από τον πολιτικό κίνδυνο», πρόσθεσε ο Aina.
Ο David Shinn, καθηγητής στη Σχολή Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου George Washington, δήλωσε ότι ο πετρελαιαγωγός έφτασε σε χωρητικότητα 110.000 βαρελιών την ημέρα το 2025, καθιστώντας τον ζωτικής σημασίας πηγή εσόδων για τη χούντα. Ωστόσο, «το [MPLJ] θεωρεί τη διακοπή του πετρελαιαγωγού ως τον καλύτερο τρόπο για να ανατρέψει τη χούντα και να επαναφέρει τον Mohamed Bazoum στην εξουσία», δήλωσε ο Shinn.
Είπε ότι επειδή η CNPC και η θυγατρική της, η West African Oil Pipeline Company, κατασκεύασαν και διαχειρίζονται τον πετρελαιαγωγό, «αυτό βάζει τα κινεζικά συμφέροντα στην ευθεία γραμμή πυρός».
Η Κίνα είχε παράσχει στη στρατιωτική κυβέρνηση ένα δάνειο 400 εκατομμυρίων δολαρίων με εγγύηση πετρελαίου για την αντιμετώπιση ελλείμματος ρευστότητας. Ενώ η χώρα εξαρτιόταν από τις αποστολές αργού πετρελαίου για την εξυπηρέτηση αυτού του χρέους, οι πρόσφατες επιθέσεις και οι διαμάχες είχαν περιπλέξει την αποπληρωμή.
Ο Shinn ανέφερε ότι όταν η CNPC αντιμετώπισε πρόσφατα μια παρόμοια κατάσταση στο Σουδάν και το Νότιο Σουδάν, αποφάσισε να αποσυρθεί από το έργο, αλλά αυτό συνέβη μετά από σημαντικό αριθμό ετών κερδοφόρας λειτουργίας.
Η αποχώρηση από το Νίγηρα θα σήμαινε σημαντικές οικονομικές απώλειες, δήλωσε ο Shinn. «Το Πεκίνο μπορεί να αποφασίσει ότι η κατάσταση είναι πιο διαχειρίσιμη και να λάβει μέτρα για την προστασία του πετρελαιαγωγού», πρόσθεσε. «Αυτό θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην πολιτική της μη ανάμειξής της».
Σύμφωνα με τον Christian-Geraud Neema, Κονγκολέζο αναλυτή μεταλλείων και πολιτικής και μη μόνιμο ερευνητή στο Carnegie Africa Programme, η CNPC δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά ούτε μια αποχώρηση, ούτε μια ξαφνική ρήξη με την τρέχουσα κυβέρνηση, έχοντας πραγματοποιήσει τεράστιες επενδύσεις στον πετρελαιαγωγό και ελέγχοντας το 100% της παραγωγής πετρελαίου του Νίγηρα.
«Στερούμενη ασφάλειας ή πολιτικών εργαλείων συγκρίσιμων με αυτά που διαθέτουν ορισμένες δυτικές δυνάμεις, η Κίνα ανακαλύπτει τα όρια της στρατηγικής της που βασίζεται σε μαζικές επενδύσεις και μη ανάμειξη», έγραψε ο Neema στο The China-Global South Project στις αρχές Φεβρουαρίου.
Είπε ότι η κατάσταση στο Νίγηρα χρησιμεύει ως υπενθύμιση ότι, σε εύθραυστα κράτη που κυβερνώνται από καθεστώτα που αγωνίζονται να επιβιώσουν, ακόμη και οι πιο ισχυροί Κινέζοι παράγοντες παραμένουν ευάλωτοι στην πολιτική χειραγώγηση.
Ωστόσο, ο Aina δήλωσε ότι το δόγμα της Κίνας για «μη ανάμειξη» ήταν πάντα πραγματιστικό παρά απόλυτο. Σε θέατρα υψηλού κινδύνου όπως το Σαχέλ, η οικονομική έκθεση συχνά οδηγούσε σε σταδιακή αναπροσαρμογή της ασφάλειας.
Ο Aina είπε ότι ήταν απίθανο το Πεκίνο να επιδιώξει ανοιχτή στρατιωτική επέμβαση. Αντίθετα, πρότεινε πιθανά βαθμονομημένα μέτρα, όπως βελτιωμένες ιδιωτικές ρυθμίσεις ασφαλείας, συνεργασία σε πληροφορίες, υποστήριξη ανάπτυξης ικανοτήτων στις δυνάμεις ασφαλείας του Νίγηρα και «ήσυχη διπλωματική εμπλοκή με περιφερειακούς παράγοντες».
«Όταν απειλούνται στρατηγικά περιουσιακά στοιχεία, η οικονομική μη ανάμειξη γίνεται δύσκολο να διατηρηθεί σε καθαρή μορφή. Αυτό που παρατηρούμε δεν είναι αποχώρηση από την πολιτική, αλλά μια προσαρμογή, όπου οι ανησυχίες για την οικονομική ασφάλεια διαμορφώνουν όλο και περισσότερο την εξωτερική στάση της Κίνας σε κράτη που πλήττονται από συγκρούσεις», πρόσθεσε ο Aina.
