Στις 7 Απριλίου, λιγότερο από δύο ώρες πριν λήξει η προθεσμία που είχε θέσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, για να επαναλειτουργήσει το Ιράν το Στενό του Ορμούζ, ανακοινώθηκε μια εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων. Η συμφωνία αυτή προήλθε έπειτα από πρόταση του Πρωθυπουργού του Πακιστάν, Shehbaz Sharif. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μια μέρα μετά την παράδοση μιας πρότασης δέκα σημείων από το Ιράν στις Ηνωμένες Πολιτείες, μέσω Πακιστανών διαμεσολαβητών, στις 6 Απριλίου.
Σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, η αποδοχή από την Τεχεράνη πραγματοποιήθηκε μετά από παρέμβαση της Κίνας την τελευταία στιγμή. Η επιτυχία αυτή σημειώθηκε επτά ημέρες μετά την κοινή παρουσίαση μιας πρωτοβουλίας πέντε σημείων από την Κίνα και το Πακιστάν στις 31 Μαρτίου, η οποία αποτέλεσε το πλαίσιο πάνω στο οποίο χτίστηκε η διπλωματική προσέγγιση που οδήγησε στην κατάπαυση του πυρός.
Παρά τη συνέχιση της στάσης της με έναν άλλο εταίρο, η Κίνα δεν έχει αλλάξει τη στρατηγική και τη ρητορική της από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου. Η επιλογή του Πακιστάν για να συν-προωθήσει τη διπλωματία του Πεκίνου αποκαλύπτει τα μηνύματα που θέλει να στείλει η Κίνα στους οικονομικούς και πολιτικούς της εταίρους που εμπλέκονται στη σύγκρουση, καθώς και τον τρόπο που επιλέγει να ασκήσει την επιρροή της.
Το να έχει το Πακιστάν την ορατή παρουσία στη διαμεσολάβηση έχει αποδώσει καρπούς με τρόπους που μια μονομερής κινεζική προσπάθεια δεν θα μπορούσε, καθώς σηματοδοτεί ταυτόχρονη εγγύτητα και στις δύο πλευρές της σύγκρουσης, χωρίς την διπλωματική έκθεση της άμεσης εμπλοκής. Η θέση του Πακιστάν σε αυτή τη σύγκρουση είναι μοναδική. Η Ισλαμάμπαντ λειτουργεί ως “backchannel” (κανάλι επικοινωνίας) μεταξύ του Πεκίνου και της Τεχεράνης, σε μια στιγμή που η άμεση κινεζική εμπλοκή με το Ιράν θα είχε πολιτικό κόστος που το Πεκίνο δεν είναι διατεθειμένο να αναλάβει.
Επιπλέον, το Πακιστάν διατηρεί μακροχρόνια στρατιωτική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας Στρατηγικής Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας που υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο, προσδίδοντας στην Ισλαμάμπαντ αξιοπιστία στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) που το Πεκίνο δεν διαθέτει, λόγω των περιορισμένων προσφορών ασφάλειας στην περιοχή. Η Ισλαμάμπαντ διατηρεί επίσης μια εργασιακή σχέση με τις ΗΠΑ, η οποία της επιτρέπει να λειτουργεί ως “relay” (ενδιάμεσος) μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, χωρίς να προκαλεί τις διπλωματικές επιπλοκές που θα προέκυπταν από έναν άμεσο συντονισμό ΗΠΑ-Κίνας.
Μέσω μιας κοινής προσπάθειας με την Ισλαμάμπαντ, το Πεκίνο είναι σε θέση να “δανειστεί” αυτά τα διαπιστευτήρια. Η εκεχειρία της 7ης Απριλίου, η οποία προωθήθηκε ως πρόταση του Πακιστάν διάρκειας δύο εβδομάδων, επέτρεψε στην Κίνα να ασκήσει την επιρροή της στο Ιράν, χωρίς η ίδια να γίνει το επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης. Το Πακιστάν θεωρείται από το GCC ως εταίρος ασφάλειας και από το Ιράν ως πολιτικό κανάλι, επιτρέποντας στο Πεκίνο να ασκήσει πίεση στον πολιτικό του σύμμαχο στην Τεχεράνη και να σηματοδοτήσει την ανησυχία του στους οικονομικούς του εταίρους στον Περσικό Κόλπο, μέσω ενός ενιαίου οχήματος.
Η Κίνα έχει αποφύγει να πάρει ανοιχτά το μέρος κάποιας πλευράς, και οι δημόσιες δηλώσεις της σχετικά με τη διαμεσολάβηση αντανακλούν την ίδια υπολογισμένη απόσταση. Όταν ρωτήθηκε την Τρίτη αν η Κίνα υποστήριζε την εκεχειρία και αν το Πεκίνο είχε μιλήσει απευθείας με την Τεχεράνη, η εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Mao Ning, δήλωσε μόνο ότι η Κίνα “καλωσορίζει όλες τις προσπάθειες που συμβάλλουν στην ειρήνη και υποστηρίζει το Πακιστάν στις ενεργές προσπάθειες διαμεσολάβησης”.
Την επόμενη ημέρα, όταν ρωτήθηκε να επιβεβαιώσει τη δήλωση του Trump ότι η Κίνα είχε πιέσει το Ιράν για την εκεχειρία, η Mao Ning απαρίθμησε τις διπλωματικές δραστηριότητες της Κίνας και επανέλαβε τη δέσμευση του Πεκίνου για “εποικοδομητικό ρόλο”, αποφεύγοντας να αποδεχτεί ή να αρνηθεί την εύσημο.
Τοποθετώντας τον εαυτό της ως υποστηρικτή της διαμεσολάβησης του Πακιστάν, αντί να ενεργεί ως άμεσος διαμεσολαβητής, το Πεκίνο είναι σε θέση να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη χωρίς να φέρει το πολιτικό κόστος του να θεωρείται ότι το κάνει.
Ο ρόλος του Πακιστάν είναι ουσιαστικός, καθώς επιτρέπει στην Κίνα να παραμένει κυρίως εκτός της επιφανειακής εμπλοκής, ενώ παραμένει εμπλεκόμενη στη διαμεσολάβηση μέσω των “backchannels”. Το γεγονός ότι η επιρροή της Κίνας στο Ιράν ήρθε την τελευταία στιγμή, και ότι το Πεκίνο βρίσκεται αρκετά μακριά από το προσκήνιο των διαπραγματεύσεων, δείχνει απροθυμία να αντιμετωπίσει σενάρια όπου παίρνει ανοιχτά το μέρος κάποιας πλευράς.
Το να εμφανιστεί ως ο αρχιτέκτονας της εκεχειρίας θα είχε θέσει το Πεκίνο σε μια θέση όπου οι ΗΠΑ, οι χώρες του Κόλπου και το Ιράν θα παρακολουθούσαν για να δουν ποια συμφέροντα θα ευνοούσαν οι όροι, μια δύσκολη θέση για την Κίνα, καθώς δεν είναι ουδέτερο μέρος σε αυτό το τρίγωνο: το GCC βρίσκεται στο πλευρό του κύριου στρατηγικού αντιπάλου της Κίνας, της Ουάσιγκτον, ενώ το Ιράν είναι ο σημαντικότερος πολιτικός εταίρος της Κίνας στην περιοχή και μία από τις μεγαλύτερες πηγές πετρελαίου με έκπτωση.
Οποιαδήποτε ορατή ευθυγράμμιση με την Τεχεράνη στη διαμεσολάβηση για την έκβαση του πολέμου θα μπορούσε να διαταράξει τις οικονομικές σχέσεις του Πεκίνου με τις χώρες του GCC, ενώ η ορατή πίεση στην Τεχεράνη με όρους δυνητικά ευνοϊκούς για την Ουάσιγκτον θα διέλυε την πολιτική εταιρική σχέση που χρειάστηκαν δεκαετίες για να χτιστεί.
Το εμπόριο της Κίνας με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ξεπέρασε τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, πολύ περισσότερο από τα 41 δισεκατομμύρια δολάρια διμερούς εμπορίου με το Ιράν. Το Πεκίνο δεν έχει κανένα συμφέρον να θέσει σε κίνδυνο αυτές τις σχέσεις, ευθυγραμμιζόμενο ορατά με την Τεχεράνη σε έναν περιφερειακό πόλεμο, ή, αντίστροφα, να διακινδυνεύσει τη σχέση του πιέζοντας την ορατά. Ασκώντας επιρροή την τελευταία στιγμή, μέσω του Πακιστάν, και υποστηρίζοντας ένα πλαίσιο που βρισκόταν ήδη στο τραπέζι, το Πεκίνο μπόρεσε να επηρεάσει το αποτέλεσμα χωρίς να γίνει ο “ιδιοκτήτης” του αποτελέσματος.
Η εκεχειρία της 7ης Απριλίου είναι εύθραυστη. Η πρόταση δέκα σημείων του Ιράν απαιτεί μόνιμο τερματισμό του πολέμου, άρση των κυρώσεων και εγγυήσεις ασφαλείας – όροι που παραμένουν ανεπίλυτοι και είναι απίθανο να διευθετηθούν εντός της περιόδου των δύο εβδομάδων. Η διαμεσολάβηση του Πεκίνου την τελευταία εβδομάδα αποκαλύπτει πώς έχει επιλύσει την ένταση μεταξύ των περιφερειακών του συμφερόντων και της αποστροφής του προς την ορατή δέσμευση: χτίζοντας μια διπλωματική αρχιτεκτονική όπου η επιρροή και η ευθύνη μπορούν να αποσυνδεθούν.
Είτε η εκεχειρία διατηρηθεί είτε καταρρεύσει, η λεπτή ισορροπία του Πεκίνου κατά την εμπλοκή του με τη Μέση Ανατολή είναι αρκετά σαφής. Η εμπλοκή της Κίνας είναι αρκετά βαθιά ώστε να επηρεάζει τα αποτελέσματα, αλλά όχι τόσο ορατή ώστε να φέρει την ευθύνη γι’ αυτά.
