Η Κίνα αποτελεί έναν γίγαντα της παγκόσμιας οικονομίας και η κατανόηση της αναμέτρησης μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας για την παγκόσμια κυριαρχία είναι πλέον καθοριστική. Πολλοί στη Δύση, και ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, αισθάνονται τόσο απειλούμενοι που στρέφονται στον προστατευτισμό, με την παγκόσμια κατακερμάτιση και το ενδεχόμενο ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου να βρίσκονται ήδη στο τραπέζι. Το βιβλίο του Kishore Mahbubani με τίτλο «Has China Won?» αναδεικνύει τις βαθιές παρεξηγήσεις και τις δομικές εντάσεις μεταξύ των δύο δυνάμεων.
Την ώρα που οι ΗΠΑ φαίνεται να ανοίγουν τέσσερα μέτωπα ταυτόχρονα –Κίνα, Μέση Ανατολή, Ρωσία και το εσωτερικό δημοσιονομικό τους χρέος– ο αρθρογράφος των Financial Times, Martin Wolf, υποστηρίζει πως η Αμερική, λίγο πριν τα 250 χρόνια από την ίδρυσή της, βρίσκεται σε κρίση. Στο επίκεντρο αυτής της αμηχανίας βρίσκεται η ελλιπής κατανόηση της Κίνας, η οποία διαθέτει μια από τις αρχαιότερες γραφειοκρατίες στον κόσμο, που δεν μπορεί να ταξινομηθεί απλά ως σταλινική ή λενινιστική.
Ενώ ο επενδυτής Ray Dalio εστιάζει στο κινεζικό σύστημα φόρου τιμής και τις κομφουκιανές αξίες, παραβλέπει την εσωτερική ουσία της κινεζικής στρατηγικής: «εξωτερικά Κομφουκιανισμός, εσωτερικά Νομικισμός». Αυτή η προσέγγιση, που διαμορφώθηκε από την εποχή της δυναστείας των Han, συνδυάζει τον ρεαλισμό με την ανάγκη για σταθερότητα. Η Δύση ήρθε σε επαφή με το σύστημα αυτό μέσω της αποστολής του Macartney το 1793, μια στιγμή που σηματοδότησε την αμοιβαία παρεξήγηση ισχύος, η οποία οδήγησε αργότερα, το 1842, στην ταπεινωτική ήττα της Κίνας από τα βρετανικά ατμοκίνητα κανονιοφόρα.
Η ιστορία μας διδάσκει ότι το κινεζικό σύστημα φόρου τιμής δεν ήταν παρά μια διπλωματική στρατηγική επιβίωσης, όπου οι αυτοκράτορες θυσίαζαν τον πλούτο για το γόητρο. Όπως έλεγε και ο Sun Tzu, αν δεν κατανοείς τον εχθρό σου και τον εαυτό σου, θα χάσεις χωρίς καν να ξέρεις τον λόγο.
