Μια προσωρινή, εύθραυστη εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ, μετά την απομάκρυνση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ από την άκρη του πολέμου με το Ιράν. Για το Πεκίνο, εν όψει της επικείμενης επίσκεψης του Τραμπ τον επόμενο μήνα, η κρίση στο Ιράν αναδεικνύει το στυλ διακυβέρνησής του: είναι αυτό που προσδίδει αυτοπεποίθηση ή τον καθιστά πιο απρόβλεπτο και ασταθή;
Αυτή η επεισοδιακή εξέλιξη αποτελεί άλλη μια απόδειξη του “διχασμένου” στυλ του Τραμπ, όπως το χαρακτηρίζουν οι Κινέζοι αναλυτές. Υπάρχουν απότομες εναλλαγές μεταξύ συμφιλιωτικών αναφορών σε συμφωνίες και αποκλιμάκωσης, και επιθετικών απειλών για “εξάλειψη” του Ιράν ή “επιστροφή” της Ισλαμικής Δημοκρατίας “στην εποχή των λίθων”.
Με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν να έχει πλέον παύσει και την επιχείρηση που ανέτρεψε τον Βενεζουελάνο ηγέτη Νικολάς Μαδούρο να παραμένει νωπή, το Πεκίνο μελετά προσεκτικά αυτά τα επεισόδια για να αντλήσει διδάγματα για τη διαχείριση του Τραμπ κατά την επίσκεψή του στην Κίνα στα μέσα Μαΐου.
Οι αναλυτές διίστανται για το πώς αυτά τα γεγονότα μπορεί να διαμορφώσουν τη θέση του Τραμπ στη σύνοδο του Πεκίνου, αλλά οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η αστάθεια αντανακλά ένα γνώριμο μοτίβο της συναλλακτικής, προσανατολισμένης στα αποτελέσματα προσέγγισης των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ. Η Γιουν Σουν, διευθύντρια του προγράμματος για την Κίνα στο Stimson Centre, περιέγραψε την αλλαζόμενη και ενίοτε αντιφατική στάση της Ουάσιγκτον ως “αρκετά τυπική” για την κυβέρνηση Τραμπ: μέγιστη πίεση για την επίτευξη του καλύτερου δυνατού διαπραγματευτικού αποτελέσματος. “Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να χρησιμοποιεί [μια] στρατιωτική εκστρατεία για να πιέσει για το μέγιστο αποτέλεσμα που μπορεί να επιτύχει στο διαπραγματευτικό μέτωπο”, δήλωσε. “Αυτό μπορεί να εκληφθεί ως κάπως διχασμένο, αλλά είναι σκόπιμο.”
Η Σουν προέβλεψε ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα έχει κοπάσει πριν από την προγραμματισμένη σύνοδο του Τραμπ με τον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ στις 14-15 Μαΐου. “Δεν θα είναι απόσπαση προσοχής. Ο Τραμπ θα έχει προχωρήσει στο επόμενο θέμα, και αυτό το επεισόδιο θα έχει περάσει στο παρελθόν. Δεν νομίζω ότι θα αναφερθεί σκόπιμα στο Ιράν ή στη Βενεζουέλα”, είπε.
Ο Ζενγκ Τζινγκχάν, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο City University of Hong Kong, εξέφρασε παρόμοια άποψη, βλέποντας την προσέγγιση του Τραμπ όχι ως ασυνέπεια, αλλά ως “σκόπιμο συνδυασμό πίεσης και ευελιξίας – χρησιμοποιώντας την κλιμάκωση για να δημιουργήσει μόχλευση, διατηρώντας παράλληλα χώρο για αποκλιμάκωση”. Υποστήριξε ότι θα μπορούσε να είναι αποτελεσματικό στην απόσπαση παραχωρήσεων.
Για την Κίνα, το κρίσιμο ζήτημα δεν ήταν αν ο Τραμπ ακουγόταν ασταθής, αλλά αν το μοτίβο “μεταφράζεται σε αξιόπιστες δεσμεύσεις με την πάροδο του χρόνου”, είπε ο Ζενγκ. Εκτιμά ότι οι πρόσφατες στρατιωτικές ενέργειες του Τραμπ στο Ιράν και τη Βενεζουέλα μπορεί να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική του θέση για τη σύνοδο, αλλά υπογραμμίζουν επίσης την πολυπλοκότητα και το κόστος των παγκόσμιων δεσμεύσεων των ΗΠΑ. “Το Πεκίνο πιθανότατα θα δει έναν Αμερικανό ηγέτη που είναι ταυτόχρονα διεκδικητικός και διαχειρίζεται πολλαπλά μέτωπα”, δήλωσε. “Αντί να το βλέπει απλώς ως υπερβολική επέμβαση ή απόσπαση προσοχής, η Κίνα πιθανότατα θα το ερμηνεύσει ως αυξημένη αβεβαιότητα, προκαλώντας συνεχιζόμενη αντιστάθμιση κινδύνων, ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας και προσεκτική εμπλοκή πριν από την επίσκεψη.”
Ο Νι Λεξιόνγκ, στρατιωτικός αναλυτής με έδρα τη Σαγκάη, παρομοίασε το στυλ του Τραμπ με την “μεθυσμένη πάλη” στις παραδοσιακές κινεζικές πολεμικές τέχνες – απρόβλεπτο, δύσκολο να αναχαιτιστεί, ακόμη και αν οι επαναλαμβανόμενες εναλλαγές του αντανακλούσαν κακή κρίση κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης στο Ιράν. “Μην κρίνετε τον Τραμπ από τα λόγια του, αλλά από τις πράξεις του”, είπε ο Νι, σημειώνοντας ότι η αυτοπεποίθηση του Τραμπ βασιζόταν στην αμερικανική στρατιωτική υπεροχή και σε ευέλικτους στόχους: αλλαγή καθεστώτος αν είναι δυνατόν, αλλά και η αποδυνάμωση της στρατιωτικής και πυρηνικής ικανότητας του Ιράν θα θεωρούνταν επιτυχία.
Ενώ η επιτυχία των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα είχε ενισχύσει την αυτοπεποίθηση του Τραμπ, η ανθεκτικότητα του Ιράν και ο φόβος του Τραμπ να εμπλακεί σε ένα δαπανηρό αδιέξοδο – όπως οι προηγούμενες συγκρούσεις στο Ιράκ ή στο Αφγανιστάν – εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, έθεσαν τον Αμερικανό πρόεδρο σε δύσκολη θέση, υποστήριξε ο Νι. “Οι ενέργειες του Τραμπ κατά του Ιράν και της Βενεζουέλας στοχεύουν εν μέρει στην αντιμετώπιση αντιληπτών απειλών σε περιοχές κινεζικής και ρωσικής επιρροής χωρίς άμεση αντιπαράθεση που θα ανάγκαζε το Πεκίνο ή τη Μόσχα σε ανοιχτή ευθυγράμμιση”, είπε.
Ο Σάουραμπ Γκούπτα, ανώτερος ειδικός πολιτικής στο Institute for China–America Studies, ένα think tank με έδρα την Ουάσιγκτον, ήταν πιο διακριτικός, υποστηρίζοντας ότι το “διχασμένο” στυλ του Τραμπ ήταν “πράγματι μια περίπτωση σκόπιμης στρατηγικής ασάφειας με στόχο την απόσπαση παραχωρήσεων”, ιδιαίτερα γύρω από τις συνομιλίες για την εκεχειρία. Ωστόσο, ο Γκούπτα υποστήριξε επίσης ότι αντανακλούσε “απόλυτη έλλειψη στρατηγικού σχεδιασμού”. Οι εναλλασσόμενες δηλώσεις του Τραμπ σχετικά με τους στόχους των ΗΠΑ για τον πόλεμο στο Ιράν – από την υποβάθμιση του πυρηνικού προγράμματος μέχρι το άνοιγμα των θαλάσσιων οδών και την πίεση στο καθεστώς – έδειξαν ότι οι ΗΠΑ είχαν εισέλθει χωρίς ρεαλιστικό σχέδιο για να κατασχέσουν πυρηνικά υλικά ή να ελέγξουν τα Στενά του Ορμούζ. Όταν τα γεγονότα παρεξέκλιναν από το σχέδιο, ο Τραμπ προσέφυγε σε “αυτοσχεδιασμό”, φυσώντας ζεστά και κρύα, αφήνοντας την Τεχεράνη και τους συμμάχους της Αμερικής να μαντεύουν.
Ο Γκούπτα πιστεύει ότι ο Τραμπ θα έφτανε στο Πεκίνο ως “αποδυναμωμένος ηγέτης”, επισημαίνοντας τις επανειλημμένες εναλλαγές του, την “εκτυφλωτική γεωπολιτική αγραμματοσύνη” και τις “υπερβολικές εμπλοκές” που είχαν οδηγήσει τον αμερικανικό στρατό σε συγκρούσεις στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, στη Λιβύη και τώρα στο Ιράν. “Οι ΗΠΑ απέχουν πολύ από το να δηλώσουν κάτι που να μοιάζει με συνολική νίκη. Το καθεστώς του Ιράν είναι λαβωμένο αλλά όρθιο, με τα πυρηνικά του υλικά στην κατοχή του – αν και μεγάλο μέρος τους κάτω από ερείπια – και τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να βρίσκονται στα χέρια του”, είπε. “Αν ο Τραμπ αποτύχει να τηρήσει τώρα την υπόσχεσή του μέχρι το τέλος, κάτι που θα απαιτούσε τουλάχιστον τον έλεγχο είτε των στενών είτε των υποδομών πετρελαίου του Ιράν, ο Τραμπ θα φτάσει στο Πεκίνο ως ένας μικρότερος ηγέτης. Και το χάος του Ιράν έρχεται μετά τον θόρυβο και τις υπαναχωρήσεις του για τη Γροιλανδία.”
Η κρίση στο Ιράν αποκάλυψε ότι παρά τις απαράμιλλες στρατιωτικές ικανότητες της Αμερικής, η επιχειρησιακή επιτυχία απέτυχε λόγω έλλειψης πολιτικής δέσμευσης, υπονομεύοντας την αξιοπιστία τόσο για την αποτροπή όσο και για τον πόλεμο, σημείωσε ο Γκούπτα. Εγείρει επίσης ένα κρίσιμο ερώτημα σχετικά με την Ταϊβάν, το πιο ευαίσθητο θέμα στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, είπε. “Έχουν οι ΗΠΑ το σθένος να αντέξουν τις σημαντικές ανθρώπινες απώλειες σε μια μάχη που είναι σημαντική, αλλά όχι υπαρξιακή για την εθνική ευημερία της Αμερικής;” Αντί να ανησυχεί για την απρόβλεπτη συμπεριφορά των ΗΠΑ, ο Γκούπτα πρότεινε στο Πεκίνο να επικεντρωθεί στην “ειλικρινή επίλυση των πολλών ερεθιστικών στοιχείων στις σχέσεις του με συνεργάσιμους συμμάχους των ΗΠΑ και μέρη που ευθυγραμμίζονται με τις ΗΠΑ”.
Μια παρέλαση ηγετών από συμμάχους των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Καναδά και της Αυστραλίας, έχει επισκεφθεί το Πεκίνο τους τελευταίους μήνες, αναζητώντας στενότερους εμπορικούς και οικονομικούς δεσμούς, ενώ παράλληλα αντισταθμίζει μια ολοένα και πιο ασταθή Ουάσιγκτον. Ενώ ο Τραμπ μπορεί να πιέσει σκληρότερα για εμπόριο, τεχνολογία και σήματα για την Ταϊβάν, οι επαναλαμβανόμενοι κύκλοι απειλών-παύσεων και οι ορατοί εγχώριοι και διεθνείς περιορισμοί θα αφήσουν στο Πεκίνο περισσότερο χώρο για να αντιστάθμιση κινδύνων, να ενισχύσει την ανθεκτικότητά του και να γυαλίσει την παγκόσμια του θέση.
Αναφερόμενη στη κοινή πρόταση ειρήνης πέντε σημείων με το Πακιστάν ως “σαφές παράδειγμα” της Κίνας που αναλαμβάνει δράση, η Σουν δήλωσε ότι το Πεκίνο έχει ήδη χρησιμοποιήσει τις αποφάσεις των ΗΠΑ για να “ενισχύσει την εικόνα του ως ηγέτη μεγάλης δύναμης, την αξιοπιστία και την επιρροή του”. “Αμφιβάλλω ότι η Ουάσιγκτον θα δεχτεί την προσφορά, αλλά η Κίνα [έχει] απλώς να διασφαλίσει ότι η παρουσία και η πρότασή της γίνονται, και ότι η Κίνα δεν απουσιάζει”, είπε.
