Ο πόλεμος Ηνωμένων Πολιτειών-Ισραήλ κατά του Ιράν, ανεξάρτητα από τη διάρκειά του, αναμένεται να αφήσει ανεξίτηλα σημάδια για τα επόμενα χρόνια. Θα αναδιαμορφώσει τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου, τις γεωπολιτικές ισορροπίες, την ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και την εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών παγκοσμίως, μαζί με τις στρατιωτικές τους δυνατότητες. Σε αυτή τη δεύτερη από μια σειρά τριών αναλύσεων, εξετάζουμε τις πιθανές συνέπειες που θα διαμορφώσουν το μέλλον των συγκρούσεων σε έναν ολοένα και πιο ασταθή κόσμο.
Παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ διεξάγουν ένα πραγματικό εργαστήριο στρατιωτικών διδαγμάτων για το Πεκίνο. Η Κίνα παρακολουθεί με προσοχή πώς η Ουάσινγκτον ασκεί την εξουσία της και διαχειρίζεται μια δαπανηρή και πολιτικά περίπλοκη εκστρατεία. Τώρα, στην έκτη εβδομάδα του πολέμου, με τους κινδύνους παράτασης να αυξάνονται, η σύγκρουση αυτή προσφέρει στην Κίνα μια σπάνια ευκαιρία να αξιολογήσει την ανθεκτικότητα των Αμερικανών σε συνθήκες πολέμου, με επιπτώσεις στην στρατηγική αξιολόγηση και τη λήψη αποφάσεων του Πεκίνου.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι τα πλεονεκτήματα των ΗΠΑ στην πληροφορειακή υποστήριξη, την τεχνολογία και την ταχεία προσαρμοστικότητα των επιχειρήσεων, που εκδηλώνονται στη σύγκρουση, δεν θα μεταφράζονται αυτόματα σε διαρκή ικανότητα διεξαγωγής πολέμου. Επιπλέον, δομικοί παράγοντες υπονομεύουν την ικανότητα της Ουάσινγκτον να αντιμετωπίσει ευπάθειες, όπως η συρρικνούμενη αμυντική βιομηχανική βάση, το υψηλό κόστος του ασύμμετρου πολέμου και η αυξανόμενη διεθνής και εγχώρια ανησυχία.
Το Ιράν έχει αποδειχθεί πιο ανθεκτικό από ό,τι αναμενόταν, συνεχίζοντας τις πυραυλικές επιθέσεις εναντίον στόχων στην περιοχή. Η απώλεια ενός μαχητικού αεροσκάφους F-15E, παρά την επιτυχή διάσωση του πληρώματος, υπονόμευσε τους ισχυρισμούς των ΗΠΑ για απόλυτη κυριαρχία στον ιρανικό εναέριο χώρο.
Ειδικοί εκτιμούν ότι το Πεκίνο θα μελετήσει πώς η τεχνητή νοημοσύνη (AI) αναδιαμορφώνει τις μάχες, ιδιαίτερα στα μη επανδρωμένα συστήματα, καθώς και τις ευρύτερες επιπτώσεις του πολέμου στην περιφερειακή σταθερότητα και τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες, επισημαίνοντας παράλληλα στρατηγικές ευκαιρίες για την Κίνα. Η Li Lingqun, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Nanjing, δήλωσε ότι η αξιολόγηση της ανθεκτικότητας των ΗΠΑ σε συνθήκες πολέμου επικεντρώνεται κυρίως στις επιδόσεις στο πεδίο της μάχης, την υλική υποστήριξη, την πολιτική στήριξη και τον διεθνή αντίκτυπο. Τόνισε ότι οι ΗΠΑ επέδειξαν το πληροφορειακό και τεχνολογικό τους πλεονέκτημα μέσω στοχευμένων χτυπημάτων κατά της ιρανικής ηγεσίας και ακριβείας αεροπορικών επιδρομών, διατηρώντας παράλληλα πλεονέκτημα στη συνεργασία με συμμάχους και την ευελιξία στο πεδίο της μάχης.
Ειδικοί έχουν παρατηρήσει ομοιότητες μεταξύ του πολέμου κατά του Ιράν και της σύγκρουσης στην Ουκρανία, όπου ένας ισχυρός στρατός εξοπλισμένος με ακριβά, υψηλής τεχνολογίας όπλα αντιμετώπισε την ασύμμετρη απειλή ενός μικρότερου κράτους που χρησιμοποιεί φθηνά, αναλώσιμα μη επανδρωμένα συστήματα. Ενώ το Ιράν έχει εξαπολύσει μεγάλο αριθμό drones εναντίον στόχων σε όλο τον Περσικό Κόλπο, η Επιχείρηση Epic Fury είδε τις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν για πρώτη φορά σε μάχη τα δικά τους φθηνά επιθετικά συστήματα μίας χρήσης, καθώς και αναχαιτιστές καθοδηγούμενους από AI, για να αντιμετωπίσουν τις ασύμμετρες τακτικές φθοράς της Τεχεράνης. Ιστορικά, οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν δυσκολευτεί σε παρατεταμένες συγκρούσεις εναντίον ασύμμετρων αντιπάλων, όπως στο Βιετνάμ και το Αφγανιστάν, όπου η συμβατική στρατιωτική ισχύς δεν κατέληξε σε αποφασιστική νίκη απέναντι σε επίμονη ανταρτοπολεμική αντίσταση.
Η Li Lingqun από το Πανεπιστήμιο Nanjing σημείωσε: «Πιστεύω ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως ή προσαρμοστεί στη λογική του πολέμου με μη επανδρωμένα συστήματα καθοδηγούμενα από AI και στο καταστροφικό του δυναμικό».
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει αναδείξει δομικά σημεία συμφόρησης στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία, η οποία συρρικνώθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, αφήνοντας λιγότερα εργοστάσια, λεπτότερες εφοδιαστικές αλυσίδες και περιορισμένη ικανότητα αύξησης της παραγωγής. Η Li ανέφερε ότι ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας και οι αμερικανο-ισραηλινές επιδρομές στο Ιράν τον περασμένο Ιούνιο αποκάλυψαν την αργή αναπλήρωση των αμερικανικών αποθεμάτων όπλων και πυρομαχικών, ενώ η επανέκπτυξη βασικών αμερικανικών στρατιωτικών περιουσιακών στοιχείων από την Ασία, όπως η μετατόπιση των συστημάτων THAAD (Terminal High Altitude Area Defence), σηματοδοτεί περαιτέρω πιέσεις στην αμυντική τους βιομηχανία. Αναφερόταν στον μεγάλο όγκο αμερικανικών όπλων που παρέχονται στην Ουκρανία για τον πόλεμό της εναντίον της Ρωσίας, και στις επιδρομές ακριβείας του Πενταγώνου σε ιρανικούς στρατιωτικούς και πυρηνικούς στόχους μαζί με το Ισραήλ στον περσινό 12ήμερο πόλεμο.
Η αμερικανική αμυντική βιομηχανική βάση, χτισμένη γύρω από τη λογική του Ψυχρού Πολέμου και της αποτροπής, έχει βασιστεί σε πυρηνικά όπλα, επιδρομές ακριβείας, τεχνολογία stealth και δικτυωμένες τεχνολογίες για να διατηρήσει ένα πλεονέκτημα. Το ερώτημα, όμως, είναι αν αυτό το σύστημα είναι κατάλληλο για παρατεταμένες συγκρούσεις υψηλής έντασης που χαρακτηρίζονται από ένα υβρίδιο συμβατικών και μη επανδρωμένων όπλων. «Πιστεύω ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως ή προσαρμοστεί στη λογική του πολέμου με μη επανδρωμένα συστήματα καθοδηγούμενα από AI και στο καταστροφικό του δυναμικό», είπε η Li.
Οι ΗΠΑ εκτόξευσαν περισσότερους από 850 πυραύλους cruise Tomahawk τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες της Επιχείρησης Epic Fury, με εκτιμώμενο κόστος έως και 3,6 εκατομμύρια δολάρια ανά βολή, από υπάρχοντα αποθέματα που ανερχόταν σε πάνω από 3.000 στα τέλη Μαρτίου, σύμφωνα με σημείωση έρευνας από το Centre for Strategic and International Studies. Μια άλλη σημείωση που δημοσιεύτηκε νωρίτερα ανέφερε ότι υπήρχαν επαρκή πυρομαχικά για τον πόλεμο κατά του Ιράν, αλλά τα μειωμένα αποθέματα δημιούργησαν κινδύνους, ιδιαίτερα στη δυτική Ειρηνική και την Ουκρανία. Υπήρξαν δημοσιογραφικές αναφορές στις ΗΠΑ ότι σχεδόν ολόκληρο το απόθεμα των stealth πυραύλων cruise JASSM-ER είχε εκτραπεί στη Μέση Ανατολή από αποθέματα στον Ειρηνικό και άλλες περιοχές. Μόνο περίπου 425 από το προπολεμικό απόθεμα των 2.300 πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς παραμένουν διαθέσιμα, σύμφωνα με τις αναφορές.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, ζήτησε την Παρασκευή από το Κογκρέσο έγκριση για αύξηση 44% στον αμυντικό προϋπολογισμό, φτάνοντάς τον σε ιστορικό υψηλό 1,5 τρισεκατομμυρίου δολαρίων για το επόμενο οικονομικό έτος. Το Πεντάγωνο ζήτησε επιπλέον 200 δισεκατομμύρια δολάρια τον περασμένο μήνα, ενώ το κόστος του πολέμου εκτιμάται ότι ξεπέρασε τα 11 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο τις πρώτες έξι ημέρες από τις πρώτες επιδρομές στις 28 Φεβρουαρίου. Εάν το Κογκρέσο εγκρίνει την αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού, θα μπορούσε να προσθέσει σχεδόν 7 τρισεκατομμύρια δολάρια στο εθνικό χρέος την επόμενη δεκαετία, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, σύμφωνα με την Committee for a Responsible Federal Budget, μια ανεξάρτητη δημοσιονομική αρχή παρακολούθησης.
Σύμφωνα με τον Fu Qianshao, πρώην ειδικό εξοπλισμών της Αεροπορίας του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA), οι ΗΠΑ και η Ρωσία είχαν κάνει λάθος υποθέτοντας ότι η υπεροχή στους αιθέρες – που κάποτε οριζόταν κυρίως από μαχητικά αεροσκάφη και άλλα ιπτάμενα μέσα – εξακολουθούσε να εγγυάται τον έλεγχο του πεδίου της μάχης. Αυτή η υπόθεση δεν ισχύει πλέον στον σύγχρονο πόλεμο που αναδιαμορφώνεται από drones, δήλωσε. «Δεν μπορείς πλέον να επιτύχεις την απόλυτη αεροπορική υπεροχή. Όσο τα εναέρια μέσα του αντιπάλου παραμένουν ενεργά, ο πλήρης έλεγχος των αιθέρων θα είναι ανέφικτος. Αυτό αλλάζει θεμελιωδώς την έννοια της αεροπορικής κυριαρχίας». Ο Fu πρόσθεσε ότι η εξάρτηση από παρωχημένες παραδοχές έχει περιορίσει τη λήψη αποφάσεων από τις ΗΠΑ, με την Ουάσινγκτον να πιστεύει ότι περιορισμένες αεροπορικές επιδρομές θα μπορούσαν να επιτύχουν τους στόχους της, αποφεύγοντας παρατεταμένη εμπλοκή και απώλειες. Οι πραγματικότητες στο πεδίο της μάχης αποδείχθηκαν διαφορετικές, όπως σημείωσε. Θα ήταν μη ρεαλιστικό να αυξηθεί γρήγορα η αμερικανική αμυντική παραγωγή κατά τη διάρκεια μιας παρατεταμένης σύγκρουσης, καθώς τα αποθέματα δεν μπορούν να επεκταθούν μαζικά, είπε ο Fu. Νέα όπλα δεν θα παράγονταν άμεσα και οι ΗΠΑ στερούνταν επίσης παραγωγικής ικανότητας, έχοντας αναθέσει την παραγωγή πολλών προηγμένων όπλων.
Όπως οι ΗΠΑ, έτσι και η Κίνα έχει εντείνει τη στρατηγική της στρατιωτικής-πολιτικής σύντηξης τα τελευταία χρόνια, ενσωματώνοντας πολιτικές τεχνολογίες και ιδιωτικές εταιρείες τεχνολογίας στην αμυντική εφοδιαστική αλυσίδα, με την AI και τα drones να αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Το Πεκίνο έχει επίσης πιέσει κρατικές επιχειρήσεις να μειώσουν τις σπατάλες και να βελτιώσουν την αποδοτικότητα, με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας και της ικανότητάς τους να οργανώνουν και να κινητοποιούν πόρους για την αντιμετώπιση κρίσεων.
Ειδικοί σημείωσαν ότι η φθίνουσα εγχώρια πολιτική και δημόσια υποστήριξη για τον πόλεμο κατά του Ιράν θα μπορούσε να υπονομεύσει περαιτέρω την αμερικανική ανθεκτικότητα σε συνθήκες παρατεταμένης σύγκρουσης. Η κυβέρνηση Trump έχει αντιμετωπίσει εσωτερικές διαιρέσεις σχετικά με τις αεροπορικές επιδρομές και τις πιθανές χερσαίες αναπτύξεις. Οι δημόσιες ανησυχίες έχουν αυξηθεί, οδηγούμενες από το αυξανόμενο κόστος και τους κινδύνους μιας παρατεταμένης σύγκρουσης, προκαλώντας χιλιάδες διαδηλώσεις “No Kings” σε όλες τις ΗΠΑ. Σε διεθνές επίπεδο, ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε ευρείες ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα, καθώς και σε παγκόσμια αντίδραση, με χώρες όπως η σύμμαχος του NATO, Ισπανία, να κλείνουν τον εναέριο χώρο τους σε αμερικανικά αεροσκάφη που εμπλέκονται σε επιθέσεις κατά του Ιράν. Υπήρξε επίσης πίεση σε ορισμένες συνιδιόκτητες εγκαταστάσεις, με την Ιταλία – ένα άλλο μέλος του NATO – να αρνείται να επιτρέψει σε μια στρατιωτική βάση να χρησιμοποιηθεί για επιχειρήσεις κατά της Τεχεράνης, για παράδειγμα.
«Αντηχώντας τις περιπτώσεις του Αφγανιστάν και του Βιετνάμ, οι ΗΠΑ έχουν επιδιώξει στρατιωτική δράση κατά του Ιράν χωρίς σαφείς στρατηγικούς στόχους, με την εγχώρια οικονομική πίεση και την διεθνή αντίδραση να αυξάνονται», δήλωσε η Li. «Εάν η σύγκρουση καθυστερήσει, θα μπορούσε να προκαλέσει αντίδραση εντός και εκτός της χώρας, υπονομεύοντας την αμερικανική αποφασιστικότητα και την ανθεκτικότητα σε καιρό πολέμου».
Ο Zhao Hai, διευθυντής διεθνών πολιτικών στην Κινεζική Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών, δήλωσε ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να μελετά πτυχές του πολέμου στο Ιράν, όπως η αεράμυνα, ο τρόπος διάρρηξης πιθανών αποκλεισμών σε βασικά υδάτινα περάσματα και στοχευμένες επιδρομές σε στόχους υψηλής αξίας. Ωστόσο, ενώ αυτά μπορεί να προσφέρουν σημεία αναφοράς, η συνολική τους συνάφεια είναι περιορισμένη, σύμφωνα με τον Zhao. Η στρατιωτική ανάπτυξη του Πεκίνου επικεντρώνεται στην άμυνα, ενώ οι αμερικανικές επιχειρήσεις περιλαμβάνουν προβολή ισχύος στο εξωτερικό, που σημαίνει διαφορετικά πεδία μάχης, ανέφερε. «Η ανθεκτικότητα ενός πολέμου εξαρτάται κρίσιμα από τη φύση της ίδιας της σύγκρουσης. Κεντρικό σε αυτό είναι το αν ο πόλεμος αντιμετωπίζεται ως δίκαιος», πρόσθεσε ο Zhao. «Ακόμα κι αν οι ΗΠΑ διαθέτουν τεχνολογική υπεροχή και εργάζονται για να διορθώσουν τις αδυναμίες τους, πιστεύω ότι οι προσπάθειες δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τις πολιτικές οπισθοδρομήσεις που προκαλούνται από την απώλεια δημόσιας υποστήριξης και ηθικής νομιμοποίησης».
Σύμφωνα με τον Zhao, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ένα πιθανό «στρατηγικό έλλειμμα» καθώς αγωνίζονται να διατηρήσουν μια ισορροπία μεταξύ της υποστήριξης των δυνάμεών τους στον Περσικό Κόλπο και της διατήρησης της παγκόσμιας στρατιωτικής ετοιμότητας. «Όταν οι ΗΠΑ συγκεντρώνουν ένα τεράστιο μέρος των στρατιωτικών τους πόρων στη Μέση Ανατολή, αναπόφευκτα εκθέτει τις αδυναμίες και τις ευπάθειές τους σε άλλες στρατηγικές περιοχές – ιδιαίτερα με την [περιορισμένη] αμυντική τους βιομηχανική ικανότητα και τις φθίνουσες παγκόσμιες δυνατότητες μακράς εμβέλειας ανάπτυξης».
Ο James Char, επίκουρος καθηγητής στο S. Rajaratnam School of International Studies στη Σιγκαπούρη, δήλωσε ότι η αμερικανική συγκέντρωση δυνάμεων στη Μέση Ανατολή έχει μειώσει τους πόρους της στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, όπως οι πυραύλοι THAAD από τη Νότια Κορέα. «Αυτό έχει αναστατώσει ορισμένους συμμάχους των ΗΠΑ εδώ, ενώ παράλληλα έχει ασκήσει λιγότερη στρατιωτική πίεση στο Πεκίνο», είπε, σημειώνοντας ότι μια παρόμοια διάσπαση της Ουάσινγκτον μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου είχε «ανοίξει ένα παράθυρο ευκαιρίας» για το Πεκίνο να αυξήσει τη δύναμή του «ανεμπόδιστα». «Εάν η τρέχουσα αμερικανική κυβέρνηση αποτύχει να μάθει από το Ιράκ και το Αφγανιστάν, η Αμερική του Trump κινδυνεύει να ωφελήσει ξανά την Κίνα», είπε ο Char.
Αναλυτές έχουν επίσης εξετάσει τις επιπτώσεις για την Ταϊβάν εάν οι ΗΠΑ δυσκολευτούν να προβάλουν διαρκή ισχύ στην περιοχή, με τον διακεκριμένο πολιτικό επιστήμονα Zheng Yongnian να επισημαίνει πρόσφατα ότι το Πεκίνο έχει φτάσει σε ένα «ιστορικό αποκορύφωμα» στην ικανότητά του να αντιμετωπίσει το ζήτημα. Αυτό οφειλόταν σε μια τεράστια βιομηχανική βάση και ισχυρή εφοδιαστική αλυσίδα που οι ΗΠΑ δεν μπορούσαν πλέον να ανταγωνιστούν, με ένα ιδιαίτερα μεγάλο χάσμα στην ικανότητα ναυπήγησης, σύμφωνα με τον Zheng, πρύτανη της Σχολής Δημόσιας Πολιτικής στο Κινεζικό Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ, Shenzhen.
Ο Tong Zhao, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment for International Peace, δήλωσε ότι η ισχυρή εμπιστοσύνη της Κίνας στην βιομηχανική της ικανότητα θα μπορούσε να ενισχύσει την πεποίθηση του Πεκίνου στην δική του ανθεκτικότητα σε σύγκριση με τις ΗΠΑ σε έναν παρατεταμένο πόλεμο. Μια αμερικανική αδυναμία ήταν το βάθος των αποθεμάτων στρατηγικών πυρομαχικών, ιδιαίτερα όπλων ακριβείας μεγάλης εμβέλειας, και αναχαιτιστών αεροπορικών επιθέσεων και πυραυλικής άμυνας. Σύμφωνα με τον Zhao, η σχεδόν απόλυτη αεροπορική κυριαρχία επί του Ιράν επέτρεψε στις ΗΠΑ να διατηρήσουν αυτά τα ακριβά πυρομαχικά βασιζόμενες σε φθηνότερες βόμβες άμεσης προσβολής. Η επίτευξη παρόμοιας κυριαρχίας σε μια πιθανή σύγκρουση για την Ταϊβάν θα ήταν πολύ πιο δύσκολη, αυξάνοντας σημαντικά την εξάρτηση των ΗΠΑ από εξελιγμένους πυραύλους μεγάλης εμβέλειας που είναι «περιορισμένοι στο απόθεμα και δύσκολο να αναπληρωθούν».
Το Πεκίνο βλέπει την Ταϊβάν ως μέρος της Κίνας, που πρέπει να επανενωθεί με τη βία αν χρειαστεί. Οι περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, του κύριου διεθνούς τους υποστηρικτή, δεν αναγνωρίζουν την αυτοδιοικούμενη Ταϊβάν ως ανεξάρτητο κράτος. Ωστόσο, η Ουάσινγκτον αντιτίθεται σε οποιαδήποτε προσπάθεια κατάληψης του νησιού με τη βία και δεσμεύεται να της προμηθεύει όπλα. Ο Zhao σημείωσε ότι το μεγαλύτερο και πιο προηγμένο οπλοστάσιο πυραύλων θεατρικής εμβέλειας του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού θα αποτελούσε πολύ μεγαλύτερη πρόκληση σε σύγκριση με την αντίδραση του Ιράν, λαμβάνοντας υπόψη τη σπανιότητα των αμερικανικών αναχαιτιστών πυραύλικής άμυνας. Η αναλογία κόστους-αποτελεσματικότητας της άμυνας εναντίον επιθέσεων PLA στον αέρα και πυραύλων θα επιβάλει πιθανώς δυσμενή ασύμμετρα κόστη στις ΗΠΑ, βαθαίνοντας τις αμφιβολίες στην Κίνα σχετικά με την ανθεκτικότητα των ΗΠΑ σε μια μακροχρόνια σύγκρουση. «Το Πεκίνο είναι πιθανό να βγει από αυτόν τον [πόλεμο στο Ιράν] με αυξημένο σκεπτικισμό σχετικά με την ανθεκτικότητα των ΗΠΑ σε καιρό παρατεταμένης σύγκρουσης».
