Η δημοφιλής ιδέα ότι η τροποποίηση της διατροφής, μέσω αύξησης τροφών πλούσιων σε ψευδάργυρο και μαγνήσιο, μπορεί να “ενισχύσει” την τεστοστερόνη με σκοπό την ταχύτερη μυϊκή ανάπτυξη, έχει αρχίσει να διαδίδεται ευρέως. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Η τεστοστερόνη, μια ανδρογονική ορμόνη, διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη, ιδιαίτερα κατά την εφηβεία στα αγόρια. Η επίδρασή της στους μύες δεν εξαρτάται μόνο από την ποσότητά της, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο το σώμα ανταποκρίνεται σε αυτήν.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Leigh Breen, ειδικό στη φυσιολογία μυών από το Πανεπιστήμιο του Leicester, δύο βασικοί παράγοντες είναι καθοριστικοί: “Η ποσότητα της τεστοστερόνης στο σύστημά μας και ο αριθμός των ανδρογονικών υποδοχέων στους μύες μας”. Αυτοί οι υποδοχείς λειτουργούν ως σημεία σύνδεσης, επιτρέποντας στην ορμόνη να ασκήσει την επίδρασή της στη μυϊκή μάζα. Ο αριθμός τους καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την γενετική, αλλά η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να επηρεαστεί από παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η άσκηση.
Στους περισσότερους ανθρώπους, οι φυσικές διακυμάνσεις των επιπέδων τεστοστερόνης δεν επιφέρουν σημαντική διαφορά στη μυϊκή μάζα. “Στο μεγαλύτερο μέρος της ενήλικης ζωής μας, οι φυσικές διακυμάνσεις, ή οι αλλαγές που παρατηρούμε με την άσκηση και τη διατροφή, είναι ανεπαίσθητες”, αναφέρει ο καθηγητής Breen.
Η τεστοστερόνη έχει σαφή επίδραση στα άκρα. Το πιο προφανές παράδειγμα είναι η χρήση αναβολικών στεροειδών. Αυτά τα φάρμακα υπερφορτώνουν τον οργανισμό με τεστοστερόνη σε επίπεδα πολύ πέρα από τα φυσικά. “Η επίδραση στη μυϊκή μάζα είναι σημαντική”, εξηγεί ο Breen. “Έχουν αναφερθεί περιπτώσεις όπου άνθρωποι αποκτούν μυϊκή μάζα ακόμη και χωρίς προπόνηση.”
Στο άλλο άκρο του φάσματος βρίσκονται ιατρικές παθήσεις που μειώνουν δραστικά την τεστοστερόνη, όπως ο υπογοναδισμός σε άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας. Τα σοβαρά χαμηλά επίπεδα συνδέονται με απώλεια μυών και αδυναμία, γι’ αυτό και ορισμένοι άνθρωποι συνταγογραφούνται θεραπεία υποκατάστασης τεστοστερόνης (TRT).
Ωστόσο, για τους περισσότερους από εμάς, η τεστοστερόνη λειτουργεί σε ένα σχετικά στενό εύρος. Η οικοδόμηση μυών παραμένει θεμελιωμένη στις βασικές αρχές: συνεπής προπόνηση, επαρκής διατροφή και χρόνος.