Σε μια προσπάθεια να δοθεί τέλος στην κλιμακούμενη σύγκρουση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Ιράν, που μαστίζει τη Μέση Ανατολή από τις 28 Φεβρουαρίου, ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Μοχάμεντ Τζαβάντ Ζαρίφ, παρουσίασε ένα φιλόδοξο σχέδιο. Η πρόταση, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Foreign Affairs, υπερβαίνει μια απλή προσωρινή κατάπαυση του πυρός, στοχεύοντας σε μια μόνιμη λύση.
Ο πόλεμος, που ξεκίνησε με πλήγματα ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν, έχει επεκταθεί σε όλη την περιοχή, προκαλώντας παγκόσμια οικονομική αναταραχή. Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει εξαπολύσει επιθέσεις κατά των γειτόνων του, ισχυριζόμενο ότι στοχεύει αμερικανικά συμφέροντα και περιορίζοντας τη ναυσιπλοΐα στον Στενό του Ορμούζ. Οι εντάσεις παραμένουν υψηλές, παρά τις εκκλήσεις για συμφωνία.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ζαρίφ προτείνει ένα σχέδιο που, αν και ενδεχομένως “ψυχολογικά ικανοποιητικό” για την Τεχεράνη, θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε περαιτέρω απώλειες αμάχων και καταστροφές. Η πρότασή του περιλαμβάνει την τοποθέτηση ορίων στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν υπό διεθνή παρακολούθηση, καθώς και την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, με αντάλλαγμα την άρση όλων των κυρώσεων. Το Ιράν, το οποίο έχει μπλοκάρει ουσιαστικά αυτή τη ζωτικής σημασίας αρτηρία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου, θα δεσμευόταν να μην αναζητήσει ποτέ πυρηνικά όπλα και να μειώσει το επίπεδο εμπλουτισμού του ουρανίου του κάτω από 3,67%.
Ο Ζαρίφ θεωρεί “ανεδαφική” την απαίτηση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για μηδενικό εμπλουτισμό. Επιπλέον, προτείνει μια αμοιβαία συμφωνία μη επίθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς και την άρση όλων των κυρώσεων και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ κατά του Ιράν.
Η πρόταση του Ιρανού πολιτικού εστιάζει επίσης στον ρόλο των περιφερειακών και διεθνών παραγόντων. Προτείνει τη δημιουργία ενός περιφερειακού κονσορτσιούμ εμπλουτισμού ουρανίου, με τη συμμετοχή της Κίνας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ, στο οποίο θα μεταφερθεί όλο το εμπλουτισμένο υλικό και ο εξοπλισμός από το μοναδικό εργοστάσιο εμπλουτισμού στη Δυτική Ασία. Παράλληλα, προτείνει τη σύσταση ενός περιφερειακού πλαισίου ασφαλείας, με τη συμμετοχή των χωρών του Κόλπου, των δυνάμεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, και ενδεχομένως της Αιγύπτου, του Πακιστάν και της Τουρκίας, για τη διασφάλιση της μη επίθεσης, της συνεργασίας και της ελευθερίας ναυσιπλοΐας.
Η πρόταση αυτή μπορεί να προσφέρει στον Πρόεδρο Τραμπ μια “ευκαιρία διαφυγής” και να του επιτρέψει να διεκδικήσει την ειρήνη, αναγνωρίζοντας ότι η ιστορία θυμάται εκείνους που χτίζουν την ειρήνη, όχι αυτούς που φέρνουν πόλεμο.
Ωστόσο, οι αντιδράσεις από τις χώρες του Κόλπου είναι μικτές. Ο Ανουάρ Γκαργκάς, διπλωματικός σύμβουλος του προέδρου των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, επέκρινε την πρόταση για την παράβλεψη των επιθέσεων του Ιράν κατά των γειτόνων του, τονίζοντας ότι η καταστροφή δεν αποτελεί νίκη. Ο πρώην Πρωθυπουργός του Κατάρ, Χαμάντ μπιν Τζασίμ Αλ Θάνι, αν και συμφώνησε με μεγάλο μέρος της πρότασης, τόνισε ότι ο πόλεμος έχει οδηγήσει σε μια πιο περίπλοκη και επικίνδυνη κατάσταση, υπογραμμίζοντας την απώλεια εμπιστοσύνης μεταξύ των χωρών της περιοχής.
