Σε ένα δανέζικο ειδύλλιο, εκεί όπου η ζωή κυλάει με ρυθμούς παρόμοιους με αυτούς που κυριαρχούν σε μια επαρχιακή κωμόπολη, διαδραματίζεται η συγκλονιστική ιστορία της Helle Helle. Το βιβλίο της, “They”, που κυκλοφόρησε στο Ηνωμένο Βασίλειο σε μια αιχμηρή μετάφραση του Martin Aitken, χαρτογραφεί αριστοτεχνικά τον λεπτό και μεταβαλλόμενο δεσμό μεταξύ μιας έφηβης κόρης και της άρρωστης μητέρας της. Μέσα από μια λιτή, μα ποτέ αυστηρή πρόζα, η συγγραφέας καταφέρνει να πει τα πάντα, αν και ελάχιστα πράγματα εκφράζονται ρητά.
Η άγνωστη μητέρα και η 16χρονη κόρη της ζουν πάνω από ένα κομμωτήριο σε μια απομακρυσμένη περιοχή της Δανίας, στο νησί Lolland, όπου η καθημερινότητα είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Οι μέρες τους κυλούν με βόλτες στα χωράφια που αναγεννιούνται την άνοιξη, αγορές τροφίμων και παρακολούθηση ενός βραδινού μαθήματος. Λεπτομέρειες του παρελθόντος τους είναι λιγοστές, σαν φευγαλέες αναλαμπές: μερικές μετακομίσεις, αλλά τίποτα για τον πατέρα της κόρης, ο οποίος διατηρεί μια αόριστη, απουσιαστική παρουσία. Κυρίως, απολαμβάνουν μια αρμονική, συμβιωτική οικειότητα: “Συχνά κάθονται κοντά στο παράθυρο, στον καναπέ, και ξεφυλλίζουν την δωρεάν τοπική εβδομαδιαία έκδοση… Σηκώνουν τις κούπες τους, πίνουν συγχρονισμένες γουλιές.”
Ωστόσο, υπήρχαν και στιγμές έντασης. Όταν η μητέρα διόρθωνε το κολάρο της κόρης της πριν φύγει για το σχολείο, η ήδη ώριμη κοπέλα απάντησε: “Μόνο εσύ το κάνεις ακόμα αυτό.” Για μεγάλο μέρος του μυθιστορήματος, η κόρη είναι απασχολημένη με την καλύτερή της φίλη, την Tove Dunk, και με πάρτι όπου έπινε βότκα από “μικρά ποτήρια από ξύλο”. Έχει τις συνηθισμένες ανησυχίες για την εμφάνισή της και τη θέση της στην ιεραρχία της δημοτικότητας. Και τότε, έρχονται τα συντριπτικά νέα. Ο πόνος στον λαιμό και η λήθαργος της μητέρας είναι συμπτώματα μιας ανίατης ασθένειας. “Οι γιατροί μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα, αλλά η πάθηση δεν μπορεί να θεραπευτεί… Έξι μήνες, ίσως ένας χρόνος.”
Μια διαφορετική συγγραφέας θα μπορούσε να μετατρέψει αυτό το σενάριο σε μελοδραματική ιστορία, αλλά η Helle Helle εκπλήσσει τον αναγνώστη, καθώς η ζωή συνεχίζεται σχεδόν όπως πριν, αν και η κόρη πλέον πρέπει να επισκέπτεται τη μητέρα της για μεγάλα διαστήματα στο νοσοκομείο. Αυτές οι στιγμές προσφέρουν μερικές από τις πιο ήρεμα συγκινητικές σκηνές του βιβλίου. Υπάρχει μια τρυφερή στιγμή όταν η κόρη σπάει αφόρητα το νύχι του ποδιού της, και η μητέρα ρωτά: “Θέλεις ένα χάπι μορφίνης;” Μια άλλη στιγμή, τραγουδούν μαζί το “If You’re Happy and You Know It”: “Γελάνε μέχρι να κλάψουν, και αυτό διαρκεί αρκετή ώρα.”
Όταν η μητέρα επιστρέφει από το νοσοκομείο, οι ρόλοι αντιστρέφονται: η κόρη αναγκάζεται να ετοιμάσει το διαμέρισμα, καθαρίζοντας και σκουπίζοντας την τουαλέτα με δυσκολία. Τα συναισθήματά της ξεπερνούν κατά καιρούς την σχολαστική αυτοσυγκράτησή της. Μπαίνοντας σε ένα κατάστημα με ράφια παλτών με γούνινες γιακάδες, για λίγο “έκλαιγε μέσα σε μια κουκούλα”. Αργότερα, νιώθει παράλογο μίσος για ένα χαλί. Παράλληλα, η Helle Helle αποτυπώνει την παράξενη αίσθηση της απάθειας και της προσμονής που χαρακτηρίζει την εφηβεία, με τις μεταβαλλόμενες παρέες και την καταπιεστική αίσθηση ενός τεράστιου και άγνωστου μέλλοντος που πρέπει να γεμίσει, όλα αυτά εντατικοποιημένα από τις λιγοστές ημέρες ζωής της μητέρας.
Ενώ η συσσώρευση λεπτομερειών μπορεί να είναι συντριπτική, το μυθιστόρημα είναι αλύγιστο στην παρατήρηση των μικρών ανταλλαγών που καθορίζουν μια σχέση, πολλές από τις οποίες είναι εύκολο να χαθούν. Αυτά τα στιγμιότυπα δημιουργούν μια δυναμική εικόνα μιας μητέρας και μιας κόρης που συμφιλιώνονται με τη μεταβλητότητα της ύπαρξης και τι σημαίνει να εκπληρώνεις ένα καθήκον φροντίδας. Η αίσθηση της επερχόμενης καταστροφής δημιουργεί μια ένταση που δεν επιλύεται ποτέ· αντίθετα, αναγκάζει τη μητέρα και την κόρη να ζουν τη στιγμή, καθισμένες απλώς η μία στην άκρη του καναπέ με ένα μπολ μπισκότων: “Γελάνε και γελάνε. Αρχίζει να σκοτεινιάζει, τα γιρλάντα θροΐζουν έξω κάτω από το παράθυρο.” Ακριβές, ελεγχόμενο και αξέχαστο, το “They” είναι ένα βιβλίο που παρακινεί τον αναγνώστη να επιβραδύνει και να παρατηρήσει.
Το “They” της Helle Helle, σε μετάφραση Martin Aitken, εκδίδεται από την Akoya (£12.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλετε το αντίγραφό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις παράδοσης.
