Σε μία σπάνια και ακουστική για πρώτη φορά συνέντευξη, ο Βρετανός ζωγράφος Λ.Σ. Λόουρι (LS Lowry) εξέφρασε την πεποίθησή του ότι τα έργα του θα ήταν άχρηστα μετά τον θάνατό του. Παρόλο που έτυχε κάποιας αναγνώρισης στα τελευταία χρόνια της ζωής του, ο Λόουρι δεν θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί ότι θα εξελισσόταν σε έναν από τους πιο αγαπητούς καλλιτέχνες της Βρετανίας, ούτε ότι οι πίνακές του θα πωλούνταν για εκατομμύρια λίρες.
Το έργο του “Going to the Match”, που χρονολογείται από το 1953 και απεικονίζει πλήθη θεατών να κατευθύνονται προς ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο, πωλήθηκε το 2022 για 7,8 εκατομμύρια λίρες. Μισό αιώνα μετά τον θάνατό του, ο Λόουρι παρουσιάζεται από τον Σερ Ίαν Μακέλεν (Sir Ian McKellen) σε ένα ντοκιμαντέρ του BBC, με τίτλο “LS Lowry: The Unheard Tapes”. Η παραγωγή βασίζεται σε ένα αρχείο ακουστικών ηχογραφήσεων που δεν είχαν δημοσιευτεί στο παρελθόν.
Ο Μακέλεν, υποδυόμενος τον καλλιτέχνη που περιγράφεται ως “τα τελευταία λόγια ενός σπουδαίου καλλιτέχνη” και ως ένας εξαιρετικά ιδιωτικός άνθρωπος, θα δώσει την ερμηνεία του, συγχρονίζοντας τα χείλη του με τον διάλογο. Στις κασέτες, ο Λόουρι ακούγεται να λέει: “Κάποια μέρα, μπορεί να περπατάτε σε κάποιο δρόμο και να κοιτάτε τη βιτρίνα ενός παλαιοπωλείου. Θα δείτε έναν πίνακα ανάποδα, με την ένδειξη “φτηνά, 30 σελίνια”. Και θα είναι δικός μου.”
Από το 1972, και για διάστημα τεσσάρων ετών, ο Λόουρι παραχώρησε την πιο εκτενή και αποκαλυπτική του συνέντευξη σε μια νεαρή θαυμάστριά του, την Άντζελα Μπάρατ (Angela Barratt). Η Μπάρατ απεβίωσε το 2022 και οι κασέτες παρέμειναν κρυμμένες στο σπίτι της στο Manchester. Δεν είχαν προβληθεί ποτέ μέχρι τώρα.
Στην Άντζελα Μπάρατ, ο Λόουρι “άνοιξε την ψυχή του”. Εξομολογήθηκε ότι η οικογένεια και οι φίλοι του τον πειράζουν για τους πίνακές του. “Δεν έβγαζα χρήματα,” είπε. “Οι άνθρωποι γελούσαν δυνατά γι’ αυτούς… Όλοι μου οι φίλοι αστειεύονταν: ‘Πώς πάει η εμπορική τέχνη;’, ‘Βγάζεις την περιουσία σου από αυτό;’, ‘Μην είσαι τέτοιος ανόητος, γιατί δεν τα παρατάς;'”.
Ο Λόουρι είχε εγγραφεί σε βραδινά μαθήματα τέχνης σε ηλικία 17 ετών. Όταν πούλησε τον πρώτο του πίνακα, δήλωσε: “Ήταν το 1921. Και πήρα το ποσό των 5 λιρών για αυτόν. Ήμουν 34 ετών… Η οικογένειά μου έπαθε σοκ όταν τον πούλησα. Δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι ήταν δυνατό να πουλήσω κάτι.”
Ερωτηθείς αν η μητέρα του της άρεσαν οι πίνακές του, ο Λόουρι απάντησε: “Όχι, δεν νομίζω. Και ο πατέρας μου [ο οποίος εργαζόταν ως υπάλληλος σε κτηματομεσιτικό γραφείο] έκανε νευρικούς κλονισμούς αν πούλαγα έναν πίνακα. Δεν μπορούσε να το καταλάβει.”
Ο Λόουρι αποθαρρύνθηκε: “Συχνά ήμουν πολύ, πολύ απογοητευμένος. Έλεγα, ποιο το νόημα να το κάνω αυτό, πολλές φορές.”
Παρόλα αυτά, ο Λόουρι αγαπήθηκε από το κοινό για τις μοναδικές του απεικονίσεις της εργατικής τάξης της πόλης, σκηνών από μύλους και βιομηχανικών τοπίων στο βόρειο τμήμα της England, με τους χαρακτηριστικούς του “ανθρώπους-σπίρτα”. Όταν η οικογένειά του αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες, μετακόμισε στο Pendlebury του Salford, μια περιοχή που τότε μαστιζόταν από ρύπανση, θόρυβο και φτώχεια: “Δεν μου άρεσε καθόλου για πολύ καιρό, και δεν μπορούσα να συνηθίσω. Και μετά γοητεύτηκα από αυτό. Άρχισα να σκέφτομαι μετά από λίγο, έχει κανείς άλλος ζωγραφίσει αυτή τη σκηνή; Και ανακάλυψα ότι όχι.”
Ερωτηθείς αν προτιμούσε μια “βιομηχανική” θέα από “μέρη που είναι όμορφα”, απάντησε: “Δεν μου αρέσει η νότια Αγγλία, αν αυτό εννοείς. Είναι αθώα. Δεν έχει ψυχή… Θλιβερή… Φρικτό μέρος.”
Ο Λόουρι εργάστηκε ως εισπράκτορας ενοικίων για την ίδια εταιρεία ακινήτων του Manchester για 42 χρόνια. Φοβόταν ότι αν οι άνθρωποι γνώριζαν για την κύρια εργασία του, θα υποθέσουν ότι ζωγράφιζε μόνο στον ελεύθερο χρόνο του και ως εκ τούτου ήταν ερασιτέχνης. Ήθελε πραγματικά να τον πάρουν στα σοβαρά. Ένας από τους φίλους του αναφέρει στο ντοκιμαντέρ ότι έμαθαν για τη δουλειά του μόνο μετά τον θάνατό του. “Κάποιος μας το είπε, και ειλικρινά, δεν το πιστέψαμε. Νομίζαμε ότι έκαναν λάθος. Ήταν λίγο πληγωτικό το ότι νιώθαμε τόσο κοντά σε αυτόν τον άνθρωπο, και αυτός κρατούσε ένα μυστικό.”
Όταν η Μπάρατ τον επευφήμησε για το ότι έφερε “τη βιομηχανική σκηνή στο προσκήνιο [με] αυτούς τους υπέροχους πίνακες”, ο Λόουρι απάντησε με σεμνότητα: “Αυτό είναι πολύ ευγενικό από εσάς. Σας ευχαριστώ γι’ αυτό.” Και πρόσθεσε: “Νιώθω για τη ζωγραφική μου, έκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα.”
Το “LS Lowry: The Unheard Tapes” θα προβληθεί στο BBC Two και στο BBC iPlayer στις 25 Φεβρουαρίου.
