Ο Ρίτσαρντ Λίνκλεϊτερ, με την τελευταία του ταινία “Nouvelle Vague”, δεν επιχειρεί απλώς να αναπαραστήσει την ιστορία του κινηματογράφου, αλλά να την τιμήσει με έναν εορταστικό φόρο τιμής. Η ταινία αναβιώνει με χαρά το πνεύμα της πρώιμης γαλλικής Νέας Κυματομορφής, αναπλάθοντας το Παρίσι του 1959 και τα χαοτικά και καινοτόμα γυρίσματα του εμβληματικού “Breathless” (À bout de souffle) του Ζαν-Λυκ Γκοντάρ. Στο καστ, πέραν των νέων ταλέντων, ξεχωρίζει η παρουσία της Αμερικανίδας ηθοποιού Ζόι Ντεutz.
Η Ντεutz ενσαρκώνει τη Ζαν Σομπέργκ, η οποία, όντας ήδη αστέρας του Χόλιγουντ, επιλέχθηκε από τον Γκοντάρ για τον ρόλο της Πατρίτσια, μιας Αμερικανίδας φοιτήτριας και πωλήτριας εφημερίδων στο Παρίσι. Η θρυλική βόλτα της Σομπέργκ μαζί με τον Ζαν-Πολ Μπελμοντό στα Ηλύσια Πεδία, με την εμφάνισή της σε μπλουζάκι, παντελόνι και μπαλαρίνες, παραμένει ένα από τα αξέχαστα ντουέτα της γαλλικής κινηματογραφικής ιστορίας.
Η Ντεutz αποδίδει με αψεγάδιαστο τρόπο το στυλ της Σομπέργκ: την ελαφρώς αδέξια γαλλική της προφορά με αμερικανική χροιά, την χορευτική της κίνηση στη σκηνή, και την ενθουσιώδη φωνή της να φωνάζει “New York Herald Tribune!”. Σε μια συνέντευξη μέσω Zoom από το Λος Άντζελες, η Ντεutz – με το χαρακτηριστικό ξανθό, αγορίστικο κούρεμα της Σομπέργκ πλέον μακρύτερο και με συμμετρικές μαύρες φράντζες – παραδέχεται ότι όταν ο Λίνκλεϊτερ της πρότεινε αρχικά τον ρόλο, δεν γνώριζε τίποτα για τη Σομπέργκ ή για το “Breathless”. Αυτό συνέβη το 2014, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της κωμωδίας του Λίνκλεϊτερ για φοιτητές, “Everybody Wants Some!!”. “Ήμουν 19 ετών,” λέει η Ντεutz, “και ξέρω ότι υπάρχουν πολλοί 19χρονοι που είναι σινεφίλ και γνωρίζουν πολλά για αυτόν τον κόσμο, αλλά εγώ όχι.”
Η ταινία “Nouvelle Vague” είναι στα γαλλικά, και η Ντεutz πέρασε δύο χρόνια μαθαίνοντας τη γλώσσα, τελειοποιώντας την ιδιαίτερη, υπερατλαντική προφορά της Σομπέργκ. Ωστόσο, στην πρώτη της παρακολούθηση του “Breathless”, η Ντεutz ομολογεί ότι δεν κατάλαβε αμέσως πόσο εξαιρετική ήταν η ταινία, καθώς οι καινοτομίες της – η αυτοσχεδιαστική της ελευθερία και οι κοφτοί ρυθμοί της – είχαν ήδη ενσωματωθεί στη γλώσσα του mainstream κινηματογράφου. “Ήμουν μπερδεμένη. Δεν νομίζω ότι κατάλαβα πόσο “πανκ” ήταν εκείνη την εποχή.” Αν κάποιος ακόμα δεν το καταλαβαίνει, προτείνει, θα πρέπει να παρακολουθήσει την ταινία του Γκοντάρ δίπλα σε αυτή του Λίνκλεϊτερ, σε ένα διπλό πρόγραμμα: “Καταλαβαίνεις πόσο διαφορετικό και τολμηρό ήταν το ‘Breathless’ όταν το βλέπεις μαζί με το δικό μας.”
Η Σομπέργκ, γεννημένη στην Αϊόβα, ανακαλύφθηκε ως έφηβη και, παρά την έλλειψη εμπειρίας της, έπαιξε δύο φορές πρωταγωνιστικό ρόλο για τον απαιτητικό Ότο Πρέμινγκερ. Έπαιξε την Ιωάννα της Λωραίνης στο “Saint Joan” (1957) του Πρέμινγκερ, για το οποίο η Σομπέργκ είπε ότι “κάηκε στον πάσαλο από τον Τύπο”, και στη συνέχεια πρωταγωνίστησε στο “Bonjour Tristesse”, όπου η νεανική της ενέργεια εντυπωσίασε τους κριτικούς, συμπεριλαμβανομένου του Φρανσουά Τριφό, στενού συνεργάτη του Γκοντάρ.
Η ταινία του Λίνκλεϊτερ παρουσιάζει τη Σομπέργκ σε ένα σημείο καμπής: ζώντας στο Παρίσι, σκεπτική για τις δυνατότητες του Γκοντάρ ως σκηνοθέτη, αλλά πρόθυμη για νέες ευκαιρίες. Στο “Nouvelle Vague”, η Σομπέργκ της Ντεutz μπορεί να είναι μπερδεμένη και εκνευρισμένη από την απρόβλεπτη φύση και τις αινιγματικές διακηρύξεις του Γκοντάρ, αλλά ανταποδίδει ισάξια, υπονομεύοντάς τον πειραχτικά, συχνά προς τέρψη του.
“Αναγνώριζε την ιδιοφυΐα του,” λέει η Ντεutz, “και ήταν τόσο ευγνώμων για αυτή την ευκαιρία που άλλαξε τη ζωή της. Αλλά είπε σε μεταγενέστερες συνεντεύξεις ότι πραγματικά την έβλεπε περισσότερο ως ιδέα παρά ως άνθρωπο, ‘Δεν τον ενδιέφερε ποια ήμουν, μόνο τι μπορούσα να εκπροσωπήσω’. Νομίζω ότι αυτό είναι πολύ βαθύ – και σίγουρα η εμπειρία πολλών νεαρών γυναικών σε αυτόν τον χώρο.”
Η καριέρα της Σομπέργκ μετά το “Breathless” ήταν πολυάσχολη αλλά ασταθής, με πιο γνωστή συμμετοχή της στο μελόδραμα του 1964 “Lilith”, ως ασθενής σε ψυχιατρική κλινική που γίνεται αντικείμενο παθιασμένης επιθυμίας για έναν εργαζόμενο, τον οποίο υποδύεται ο Γουόρεν Μπίτι. Εμφανίστηκε επίσης μαζί με τους Λι Μάρβιν και Κλιντ Ίστγουντ στο μιούζικαλ του 1969 “Paint Your Wagon”. Πρωταγωνίστησε επίσης σε δύο ταινίες σε σκηνοθεσία του δεύτερου συζύγου της, του Γάλλου μυθιστοριογράφου Ρομαίν Γκάρι, οι οποίες την αντικειμενοποίησαν βάναυσα, όπως το “Birds in Peru” (1968) που την έφερε στο επίκεντρο μιας χυδαίας ευρωπαϊκής ερωτικής παραγωγής.
Η μεταγενέστερη ζωή της απεικονίστηκε στη βιογραφική ταινία του 2019 “Seberg”, με πρωταγωνίστρια την Κρίστεν Στιούαρτ. Όταν πέθανε σε ηλικία 40 ετών στο Παρίσι το 1979, θεωρήθηκε αυτοκτονία, μετά από μια βάναυση εκστρατεία παρενόχλησης από το FBI σε απάντηση στην υποστήριξή της στο Κόμμα Μαύρων Πανθήρων. Σε συνέντευξη τύπου μετά τον θάνατό της, ο Γκάρι είπε ότι το FBI είχε φυτέψει ψευδείς φήμες στον Τύπο, λέγοντας ότι η εγκυμοσύνη της Σομπέργκ με τον Μεξικανό επαναστάτη Κάρλος Ναβάρα το 1970 ήταν στην πραγματικότητα με έναν Μαύρο Πάνθηρα.
Η Ντεutz μελέτησε πολλά από αυτά, αν και τίποτα από αυτά δεν ενσωματώθηκε άμεσα στο “Nouvelle Vague”. “Πάντα θέλω να κοιτάζω τη μεγάλη εικόνα,” λέει, “αλλά ο Ρικ [Λίνκλεϊτερ] επέμενε να μας υπενθυμίζει ότι απεικονίζαμε μια στιγμή στο χρόνο.” Ο σκηνοθέτης έλεγε στον Γκιγιόμ Μαρμπέκ, ο οποίος υποδύεται τον Γκοντάρ: “Δεν είσαι ακόμα είδωλο – αυτοί οι άνθρωποι είναι απλώς νέοι, φιλόδοξοι, εκκεντρικοί καλλιτέχνες που κάνουν το δικό τους. Δεν είναι αυτοί που γνωρίζουμε τώρα.”
Όταν η Ντεutz συνεργάστηκε με τον Λίνκλεϊτερ στο “Everybody Wants Some!!”, είχε τον μοναδικό σημαντικό γυναικείο ρόλο σε μια – ασυνήθιστα για τον σκηνοθέτη – επιθετικά ανδροκρατούμενη ταινία, που αφορούσε παίκτες μπέιζμπολ κολεγίου που ξεδίνουν και “κυνηγούν κορίτσια” στο Τέξας των αρχών της δεκαετίας του ’80. “Νομίζω ότι πήρε την αίσθηση ότι, στα 19 μου, θα μπορούσα να σταθώ απέναντι σε όλους αυτούς τους ματσό άντρες – ότι κανείς δεν θα με έσπρωχνε.”
Μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί ότι η Ντεutz δεν θα ήταν εύκολα παρακαμπτόμενη, καθώς είναι “insider” του Χόλιγουντ από τη γέννησή της. Ο πατέρας της, Χάουαρντ Ντεutz, σκηνοθέτησε το αγαπημένο “Pretty in Pink”, ενώ η μητέρα της, Λία Τόμσον, πρωταγωνίστησε ως Λορέιν στην τριλογία “Back to the Future”. Η Τόμσον έπαιξε επίσης στο “Howard the Duck”, μια διαβόητη αποτυχία βασισμένη στον cult χαρακτήρα των Marvel Comics, έναν αλλοπρόσαλλο, αστείο υδρόβιο από άλλο πλανήτη. Όταν αστειεύτηκα ότι ίσως υπήρχε κάποια οικογενειακή απαγόρευση για να αναφέρεται αυτό στο τραπέζι, η Ντεutz έδειξε προσβεβλημένη: “Σε καμία περίπτωση! Υπάρχει απλώς αγνή αγκαλιά του ‘Howard the Duck’.”
Θυμάται ότι προστάτευε πολύ τη μητέρα της. “Πρέπει να φανταστείς ότι είσαι μικρό παιδί και έρχονται ξένοι, πιστεύοντας ότι την γνωρίζουν και λένε πολύ ακατάλληλα πράγματα, χωρίς όρια. Και μετά και πολύ αγαπητοί άνθρωποι που είναι απλώς μεγάλοι θαυμαστές και εκτιμούν τη δουλειά της – αλλά ως παιδί, δεν μπορείς να τα διαχωρίσεις.” Συνέχισε να υποστηρίζει τη μητέρα της, συμπεριλαμβανομένης της επαγγελματικής της καριέρας: το 2017, εκείνη και η μεγαλύτερη αδερφή της, Μάντελιν, πρωταγωνίστησαν μαζί με τη μητέρα τους στο σκηνοθετικό ντεμπούτο της Τόμσον, “The Year of Spectacular Men”. Μια κωμική-δραματική ταινία για μια νεαρή γυναίκα που πλοηγείται στη ζωή μετά το κολέγιο, γράφτηκε από τη Μάντελιν και παρήχθη από τη Ζόι.
Υπάρχει μια σύντομη διακοπή – ένα γρατσουνίσμα στην πόρτα και: “Μάμπελ, σταμάτα! Μάμπελ!” Η Μάμπελ, εκτός πλάνου και αόρατη, είναι ο σκύλος της Ντεutz. “Η Μάμπελ είναι το αστέρι της ζωής μου,” λέει η Ντεutz. Ή τουλάχιστον ένα από αυτά: τον περασμένο Σεπτέμβριο, ανακοίνωσε τον αρραβώνα της με τον ηθοποιό, κωμικό και YouTuber Τζίμι Τάτρο.
Η Ντεutz, τώρα 31 ετών, δεν στερείται ρόλων από το ντεμπούτο της στα 15, στη σειρά του Disney “The Suite Life on Deck”, αν και μέχρι στιγμής μόνο λίγοι έχουν προκαλέσει σημαντικές δονήσεις. Καθιερωμένη ως πρωταγωνίστρια σε ρομαντικές κομεντί, έχει συλλέξει ολοένα και πιο σκληρούς ρόλους: κυρίως, στο period gangster drama “The Outfit”, με τον Μαρκ Ράιλανς, και στο δικαστικό θρίλερ του Κλιντ Ίστγουντ “Juror No 2”. Έκανε επίσης το ντεμπούτο της στο Μπρόντγουεϊ στο κλασικό ensemble του Θόρντον Γουάιλντερ του 1938, “Our Town”, με τους New York Times να επαινούν την “μεστωμένη και άγρια ψυχωμένη” Έμιλυ της. “Αγαπώ τόσο πολύ αυτό το έργο που βρισκόταν στο κομοδίνο μου για όλη μου τη ζωή,” λέει. “Υπάρχουν ορισμένα κείμενα στη ζωή όλων μας που μας δίνουν θεμέλιο. Αυτό ήταν ένα από αυτά.”
Στη συνέχεια, υπήρξε μια από τις πιο δύσκολες ταινίες της, το περσινό “Anniversary”, με τον Πολωνό σκηνοθέτη Γιαν Κομάσα. Δεδομένης της απόλυτης αδιαφορίας της στο “Nouvelle Vague”, η μανιασμένα έντονη σκηνή κατάρρευσης της Ντεutz εδώ αποτελεί έκπληξη. Το “Anniversary” είναι μια ζοφερή δυστοπική παραβολή για την εμφάνιση μιας νέας αυταρχικής Αμερικής. Και πράγματι, αυτή την εβδομάδα στο Sundance, όπου παρουσίασε μια νέα κωμωδία, η Ντεutz μίλησε κατά της βιαιότητας του ICE και εξέφρασε αλληλεγγύη με τους ανθρώπους της Μινεσότα: “Αισθάνομαι τόσο περήφανη που είμαι Αμερικανίδα, βλέποντας τον τρόπο που οι κοινότητες και οι άνθρωποι έρχονται μαζί σε αυτή την περίοδο. Αλλά αισθάνομαι και τόσο ντροπή ταυτόχρονα που είμαι Αμερικανίδα, βλέποντας πώς η κυβέρνησή μας χειρίζεται τα πράγματα.”
Το “Nouvelle Vague” έχει κάθε πιθανότητα να ωθήσει οριστικά τη Ντεutz στο προσκήνιο. Η Σομπέργκ, παίζοντας την Ιωάννα της Λωραίνης στα 18, μπορεί να μην ήταν προετοιμασμένη για τη φήμη, αλλά η Ντεutz εξασκείται από την ηλικία των πέντε ετών, όταν άρχισε μαθήματα υποκριτικής. Την ενθάρρυναν αντί να την πιέζουν, λέει, αλλά παραδέχεται ότι ήταν ιδέα της μητέρας της να την εγγράψει σε “παιδικό αυτοσχεδιασμό”.
Η Ντεutz λέει: “Σε μικρή ηλικία, έμαθα ότι αν λες ‘Όχι’ στους ενήλικες, πρέπει να σου εξηγήσουν τα πράγματα. Έτσι, το ‘Όχι’ μου έδωσε περισσότερη επικοινωνία και περισσότερη ευκαιρία να μου φέρονται σαν ενήλικα. Και μετά η μητέρα μου είπε: ‘Ποιο είναι το αντίθετο του όχι; Ναι – ναι και!’ Έτσι με έβαλε σε αυτοσχεδιασμό και άλλαξε εντελώς τη ζωή μου. Έχω ‘Yes’ γραμμένο στο πόδι μου, για να μπορώ να κοιτάζω κάτω και να λέω ‘Ναι’ στον κόσμο.”
Ως ένδειξη, η Ντεutz έφερε το πόδι της στο πλαίσιο του Zoom για να το δείξει. Μετά το “Nouvelle Vague”, ίσως είναι ώρα να κάνει τατουάζ και στο άλλο της πόδι ένα τολμηρό “Oui!”.
