Στη Νότια Κορέα, μια χώρα με πατριαρχικές ρίζες, όπου οι γυναίκες σε οικογένειες διπλού εισοδήματος αφιερώνουν σχεδόν τρεις ώρες περισσότερο την ημέρα σε οικιακές εργασίες από τους άνδρες, η επιλογή της μοναχικής ζωής αποκτά όλο και περισσότερους υποστηρικτές. Η Sunwoo και η Hana, αμφότερες στα 40 τους, κομψές ελεύθερες γυναίκες, γνώρισαν η μία την άλλη μέσω του Twitter. Μεγαλωμένες στην παραθαλάσσια Busan, σπούδασαν στη Σεούλ και βυθίστηκαν στον αδυσώπητο ανταγωνισμό της πόλης. Η Sunwoo ως δημοσιογράφος μόδας και η Hana ως copywriter, μοιράζονταν όχι μόνο το ίδιο μουσικό και λογοτεχνικό γούστο, αλλά και την απόρριψη του θεσμού του γάμου.
Αρχικά, η ανεξαρτησία τους φάνταζε απελευθερωτική. Όμως, με το πέρασμα του χρόνου, η μοναξιά άρχισε να τις βαραίνει, και τα μικρά, λειτουργικά διαμερίσματά τους έμοιαζαν αφόρητα στενά. Η επιθυμία για συντροφικότητα, χωρίς όμως να συμβιβαστούν με την παραδοσιακή έννοια της οικογένειας, τις οδήγησε σε μια πρωτοποριακή απόφαση.
Το βιβλίο “Two Women Living Together”, ένα μπεστ σέλερ του 2019 που γέννησε ένα δημοφιλές podcast, αφηγείται την ιστορία της Sunwoo και της Hana, και την απόφασή τους να αγοράσουν μαζί ένα ηλιόλουστο σπίτι. Ζουν πλέον ως φίλες, όχι ως ρομαντικό ζευγάρι, μοιράζοντας τη ζωή τους με τέσσερις γάτες. Μέσα από 49 ζεστά και άμεσες δοκιμιογραφικές αφηγήσεις, μας προσκαλούν στον κόσμο τους, αναλύοντας τα πάντα, από τα αγαπημένα τους φαγητά μέχρι τα όνειρα για τη συνταξιοδότησή τους.
Όπως σε κάθε σχέση, η ζωή τους χαρακτηρίζεται από στιγμές χαράς και απρόσμενες ενοχλήσεις. Η Hana είναι μινιμαλίστρια, ενώ η Sunwoo, σαν “κουρούνα που συλλέγει λαμπερά αντικείμενα”, διαθέτει τόσα ρούχα που η ντουλάπα της είναι πάντα υπερχειλισμένη. Τσακώνονται για τις πρακτικές της πλύσης ρούχων, τα τελετουργικά της Πρωτοχρονιάς, ή αν το σπίτι πρέπει να τακτοποιηθεί σχολαστικά πριν από ένα μεγάλο ταξίδι. Πολλές από αυτές τις στιγμές είναι ξεκαρδιστικά αναγνωρίσιμες. Μετά από έναν καβγά, η Sunwoo αποσύρεται στο δωμάτιό της, περιηγείται σε εφαρμογές ακινήτων και ονειρεύεται να φύγει. Μόνο όταν συνειδητοποιεί ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί την αναστάτωση της μετακόμισης, βγαίνει για να επανορθώσει. Όπως γράφει η Sunwoo, “μπορεί να είμαστε παγιδευμένες σε έναν ατελείωτο κύκλο απογοήτευσης και συγχώρεσης, αλλά ποτέ δεν σταματάμε να στηρίζουμε τις ελπίδες μας η μία στην άλλη”.
Κάτω από τη ζεστασιά της φιλίας τους, κρύβεται μια ριζοσπαστική πρόταση: η συντροφικότητά τους να αναγνωρίζεται όπως κάθε άλλη μορφή οικογένειας. Όταν η Sunwoo υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση, η Hana έγινε η “κύρια κηδεμόνας” της, αλλά δεν δικαιούνταν το δωρεάν εμβόλιο γρίπης που προσφέρεται στις οικογένειες των εργαζομένων στην εταιρεία της Sunwoo. Η σχέση τους είναι αόρατη σε επίσημα έγγραφα. “Μακάρι να υπήρχε μια επιλογή που να υποδηλώνει μεγαλύτερη ευθύνη και εμπιστοσύνη από το ‘φίλος'”, γράφουν – “‘σύντροφος ζωής’, ίσως”. Στη Νότια Κορέα, όπου ο γάμος ομοφύλων δεν αναγνωρίζεται, όσοι ζουν με φίλους ή ως άγαμοι σύντροφοι δεν έχουν πρόσβαση σε ίσες φορολογικές παροχές, κοινωνική πρόνοια, εξουσία σε ιατρικά επείγοντα περιστατικά, ακόμη και στο δικαίωμα να είναι ο “επικεφαλής πενθών” στις κηδείες.
Το 2025, προοδευτικοί βουλευτές εισήγαγαν ένα νομοσχέδιο για την εξασφάλιση δικαιωμάτων για συν-κατοίκους συντρόφους και φίλους, υποστηρίζοντας ότι η διεύρυνση του ορισμού της “οικογένειας” θα μπορούσε να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της ραγδαίας μείωσης των γεννήσεων, συμπεριλαμβανομένης μιας επιδημίας μοναξιάς και ενός χάσματος φροντίδας. Η συντηρητική κυβέρνηση το απέρριψε. Ωστόσο, υπάρχουν πράσινα άνθη: μια πρόσφατη αλλαγή επιτρέπει στους συμμετέχοντες στην απογραφή να περιγράφουν τους εαυτούς τους ως “συν-κατοίκους”, μια νίκη για τις ΛΟΑΤΚΙ+ ομάδες που, ωστόσο, αφήνει άγνωστες γυναίκες όπως η Sunwoo και η Hana.
Το βιβλίο, αν και πλούσιο, δεν είναι χωρίς απογοητεύσεις. Ορισμένα δοκίμια μοιάζουν να είναι απλώς “γέμισμα”. Ως περήφανη ιδιοκτήτρια γάτας, ακόμη και η υπομονή μου δοκιμάστηκε από τις σελίδες που αφιερώθηκαν στα κατοικίδιά τους. Ως πορτρέτο φιλίας, είναι γενναιόδωρο και πνευματώδες· ως εξέταση ενός αναπτυσσόμενου κοινωνικού φαινομένου, θα ήθελα περισσότερο πλαίσιο. Υπάρχει μια παράδοση στη Νότια Κορέα γυναικών, άγαμων, διαζευγμένων ή χηρών, να ζουν μαζί για αμοιβαία υποστήριξη, όπως συνέβαινε στη Βρετανία και την Ευρώπη για αιώνες; Πώς αντιδρούν οι γείτονες; Υποθέτουν οι άνθρωποι ότι πρόκειται για σχέση ομοφύλων; Κάνουν παρόμοιες επιλογές οι άνδρες, ή είναι αυτό το είδος συγκατοίκησης ακόμη πιο ταμπού για εκείνους;
Το ενδιαφέρον για τις “πλατωνικές συντροφικότητες” αυξάνεται παγκοσμίως, καθώς οι άνθρωποι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο κόστος στέγασης και την αποδόμηση της οικογενειακής φροντίδας. Στη Γαλλία, οι συν-κατοικούντες φίλοι και ζευγάρια μπορούν ήδη να συνάψουν ένα Pacte Civil de Solidarité που προσφέρει νομικές προστασίες. Η προηγούμενη γερμανική κυβέρνηση πρότεινε το Verantwortungsgemeinschaft (“συντροφικότητα ευθύνης”) που επέτρεπε σε έως και έξι μη συγγενικά άτομα να δεσμευτούν για αμοιβαία φροντίδα, αν και ο νέος συνασπισμός είναι απίθανο να το συνεχίσει. Ελλείψει νομικής αναγνώρισης, ιστορίες όπως της Sunwoo και της Hana έχουν σημασία, καθιστώντας ορατό τον αυξανόμενο αριθμό ανθρώπων που στρέφονται στους φίλους ως την κύρια πηγή σταθερότητας, συντροφικότητας και φροντίδας, και αποδεικνύοντας όλους τους πιθανούς τρόπους ύπαρξης μιας οικογένειας.
Το βιβλίο “Two Women Living Together” των Kim Hana και Hwang Sunwoo, μεταφρασμένο από τον Gene Png, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Doubleday (£16.99).