Η ερώτηση αν η προσποίηση, ή ακόμα και η “εκδήλωση” (manifesting), μπορεί να οδηγήσει στην επιτυχία, αποτελεί αντικείμενο συζήτησης και προβληματισμού. Όπως αναφέρεται, είναι προτιμότερο για τα άτομα να ανακαλύψουν τον αληθινό τους εαυτό και να αξιοποιήσουν τις δυνάμεις τους. Ο καθένας διαθέτει ταλέντα και μπορεί να αναπτύξει δεξιότητες, βρίσκοντας τη δική του θέση στην κοινωνία.
Στην πραγματικότητα, η απλή φαντασίωση της επιτυχίας σπάνια αρκεί. Έρευνες δείχνουν ότι η οπτικοποίηση είναι πιο αποτελεσματική όταν συνδυάζεται με ρεαλιστική αξιολόγηση, συγκεκριμένο σχεδιασμό και συνεχή προσπάθεια. Τεχνικές όπως η “νοητική αντιπαράθεση”, κατά την οποία ένα άτομο εξετάζει ένα επιθυμητό μέλλον μαζί με τα εμπόδια που το περιβάλλουν, έχουν αποδειχθεί ότι αυξάνουν τη δέσμευση και την προσπάθεια, ειδικά όταν ο στόχος φαίνεται εφικτός. Η “εκδήλωση” μπορεί να υποστηρίξει την επιτυχία όταν συνδυάζει νοητική πρόβα, ρεαλιστική εκτίμηση, προσωπικά ουσιαστικούς στόχους και σκόπιμη δράση, αντί να βασίζεται μόνο σε ευσεβείς πόθους.
Ορισμένοι πιστεύουν ότι οι αθλητές “εκδηλώνουν” βελτιώσεις στις επιδόσεις τους, κάτι που, αν και ακούγεται “μαγικό”, ενδεχομένως να οφείλεται στην ικανότητα του εγκεφάλου να επαναπρογραμματίζεται. Η επαναλαμβανόμενη σκέψη ή συμπεριφορά τελικά γίνεται ο κανόνας.
Μια μελέτη της Hewlett-Packard βρήκε ότι οι άνδρες υποβάλλουν αίτηση για θέσεις εργασίας αν πληρούν περίπου το 60% των προσόντων, ενώ οι γυναίκες μόνο αν πληρούν το 100%. Αυτό υποδηλώνει ότι οι άνδρες, τουλάχιστον, αρχικά “προσποιούνται”. Ωστόσο, αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό. Η εμπειρία έχει δείξει ότι τα καλύτερα και βαθύτερα μαθήματα που οδηγούν σε ικανότερα άτομα προέρχονται από τη σκληρή πείρα της δοκιμής και του λάθους. Το πρόβλημα συχνά δεν είναι οι υπερβολικά αισιόδοξοι άνθρωποι, αλλά οι οργανισμοί που δεν διαθέτουν συστήματα “εκπαιδευτικών τροχών” για να αποτρέπουν βλάβες κατά τη διάρκεια της μάθησης, συχνά επειδή, στο όνομα της “αποτελεσματικότητας”, δεν υπάρχει πλέον χρόνος για αποτελεσματική εποπτεία και καθοδήγηση.
Το LinkedIn είναι γεμάτο ανθρώπους που προσπαθούν να βρουν την απάντηση. Η εμπειρία δείχνει ότι πολλοί ανώτεροι διευθυντές χωρίς ιδιαίτερες δεξιότητες, πέρα από την επιβλητική αυτοπεποίθηση και την έλλειψη ντροπής στην αυτοπροβολή, υποδηλώνουν ότι η προσποίηση λειτουργεί.
Η απάντηση, ωστόσο, δεν είναι ένα απλό “ναι” ή “όχι”, αλλά “σε κάποιο βαθμό, ανάλογα με το πλαίσιο”. Ένας ολοκληρωμένος απατεώνας είναι πιθανό να αποκαλυφθεί, αλλά και “στη χώρα των τυφλών, ο μονόφθαλμος είναι βασιλιάς”.
Αρκετοί άνθρωποι σε μεσαίες και ανώτερες διοικητικές θέσεις φαίνεται να έχουν επιτύχει ακριβώς αυτό. Η διοίκηση έχει γίνει αυτοσκοπός, με τους εργαζόμενους, τους πελάτες, το προϊόν ή την ίδια την υγεία της εταιρείας να μην τους απασχολούν. Αυτό είναι παρόμοιο με την αρχή του Peter, αλλά είναι πιο “παραστατικό”. Η οργή κατά της απομακρυσμένης εργασίας είναι ένα παράδειγμα, καθώς οι μάνατζερ που γνωρίζουν λίγα για την πραγματική επιχείρηση ή το προϊόν, δεν μπορούσαν πλέον να “διοικήσουν” εκτός αν το προσωπικό τους βρισκόταν σε φυσική εγγύτητα. Ολόκληρα επίπεδα διοίκησης επιβιώνουν προσποιούμενα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως η πώληση φωτοαντιγράφων, η “προσποίηση” φαίνεται να λειτουργεί. Ωστόσο, έχουν παρατηρηθεί άτομα που έχουν κατακτήσει τις κατάλληλες “buzzwords” και φράσεις γύρω από θέματα κινδύνου, προσποιούμενα ότι είναι “ειδικοί”, ενώ η πραγματική τους γνώση είναι μηδενική.
Η παραπλάνηση όσων πληρώνουν, η υποαπόδοση και οι επιπτώσεις στους πελάτες και τους συναδέλφους, είναι απαράδεκτες. Μια συμβουλή από έναν πατέρα ήταν: “Αν δεν πιστεύεις ότι μπορείς να κάνεις τη δουλειά, ανησύχησε γι’ αυτό αφού την έχεις”.
Έχει αναφερθεί η περίπτωση ενός ατόμου που έψευσε σχεδόν τα πάντα στο βιογραφικό του, χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργήσει μεθόδους στον τεχνικό τομέα, με αποτέλεσμα την αποτυχία. Η “προσποίηση” σε επαγγελματικό περιβάλλον θεωρείται σπατάλη χρόνου, προσβολή για τους επαγγελματίες που έχουν αφιερώσει χρόνο και προσπάθεια στην τελειοποίηση των δεξιοτήτων τους. Η απομάκρυνση τέτοιων ατόμων μπορεί να είναι δύσκολη, αφήνοντας πίσω της κατεστραμμένες εργασιακές σχέσεις, υπονομευμένη φήμη και εμπορική επιτυχία.
Η “προσποίηση” μπορεί να οδηγήσει στην επιτυχία, αν κάποιος είναι επιδέξιος σε αυτό, αλλά πρέπει να επιλέγονται προσεκτικά οι “απάτες”, για να μην αποκτήσει κανείς την ετικέτα του “μεγάλου απατεώνα”. “Πετάξου στα βαθιά” για αρκετό καιρό και μερικές φορές θα βρεθείς να πετάς πραγματικά.
Ο σύγχρονος κόσμος, με τις επιφανειακές κρίσεις και μια νοοτροπία πρόσληψης “το άμαξα πριν το άλογο”, απαιτεί την ικανότητα του “επαγγελματικού προσποίησης”. Η αληθινή έννοια δεν είναι ότι η “προσποίηση” από μόνη της θα σε οδηγήσει εκεί που θέλεις, αλλά ότι δεν πρέπει να επιτρέπεις στις επιφανειακές κρίσεις να σε καθυστερήσουν. Η επαγγελματική ανάπτυξη είναι μια μάχη δύο μετώπων: να ανταποκριθείς στην περίσταση ενώ ταυτόχρονα πείθεις τους άλλους (και τον εαυτό σου) ότι είσαι αρκετά καλός.
Προτιμάται μια κουλτούρα εποικοδομητικής επαγγελματικής καθοδήγησης έναντι ενός συστήματος “διπλωματίας με μυστικότητα”. Όποιον καθοδηγεί κάποιος, μπορεί να λάβει μια εκδοχή του “κάντο μέχρι να το καταφέρεις”, με την προϋπόθεση να μην υπάρχει αυταπάτη για τις ικανότητες και να αντιμετωπίζεται το σύνδρομο του απατεώνα με αυτο-συγχώρεση.
Υπάρχει ένα παράδοξο στην επαγγελματική ζωή: δεν θα είσαι ποτέ “αρκετά καλός” με απόλυτη έννοια. Καθώς κατανοείς κάτι καλύτερα, η αντίληψή σου για το “καλύτερο” έργο αυξάνεται και τα πρότυπά σου ανεβαίνουν. Ακόμα κι αν οι άλλοι σε θεωρούν εξαιρετικό, θα είσαι πάντα ενήμερος για όλα όσα θα έπρεπε να ερευνήσεις ή να αναθεωρήσεις.
Αυτό, ωστόσο, είναι αποδεκτό. Αν σου ζητηθεί μια εργασία στο πεδίο σου που δεν μπορείς να κάνεις επί τόπου, αλλά ξέρεις ότι με λίγο χρόνο εκμάθησης μπορείς να την ολοκληρώσεις, είναι απόλυτα αποδεκτό να πεις: “Μπορώ να το κάνω”. Αυτό δεν είναι απάτη, αλλά επαγγελματισμός και ένδειξη υγιούς αυτοπεποίθησης.
Ενδεχομένως, αυτό να λειτουργεί και στο dating. Με αρκετό χαμόγελο, ίσως κάποια μέρα να συναντήσεις κάποιον με τον οποίο θα “ταιριάξετε”.
Έχει παρατηρηθεί ότι η “προσποίηση” μπορεί να οδηγήσει στην επιτυχία, αλλά χωρίς να είσαι πραγματικά καλός σε αυτό, δεν θα διαρκέσει πολύ. Δυστυχώς, ενθαρρύνει άτομα να αναλάβουν ρίσκα χωρίς να πρέπει.
Στην αρχή, όταν ξεκινάς κάτι καινούργιο, συχνά νιώθεις ότι “προσποιείσαι”. Στην τέχνη, για παράδειγμα, πολλοί περιμένουν να είναι αμέσως λαμπροί και, αν δεν είναι, πιστεύουν ότι απέτυχαν. Ωστόσο, ο μόνος τρόπος να γίνεις καλός σε οτιδήποτε είναι να εξασκηθείς, απολαμβάνοντας τις αποτυχίες όσο και τις επιτυχίες, καθώς και οι δύο είναι ευκαιρίες μάθησης.
Υπάρχουν φορές που οι άνθρωποι αυτο-μαστιγώνονται, εκνευρίζονται, σκίζουν τις δουλειές τους ή φεύγουν εκνευρισμένοι επειδή δεν πληρούν τις δικές τους προσδοκίες. Αυτός είναι ένας τρόπος να αυτο-καταδικαστείς. Η μάθηση μέσω της προσπάθειας είναι ατελείωτη.
Η “προσποίηση για να πετύχεις” και η λιγότερο κακόβουλη εκδοχή της, η “εκδήλωση”, δεν είναι στρατηγικές που παρέχουν μακροπρόθεσμη επιτυχία. Βασίζονται στην προοπτική ότι κάποιος από πάνω θα σου δώσει περισσότερες ευκαιρίες με βάση το “δυναμικό” σου, και θα καταλήξει σε αδιέξοδο όταν δεν υπάρχει κανείς άλλος να σου δώσει αυτές τις ευκαιρίες, ή επειδή τελικά θεωρείσαι απειλή από αυτόν που βρίσκεται από πάνω σου. Αναγνωρίζεις αυτόν τον περιορισμό και βολεύεσαι παραμένοντας υπάλληλος για μεγάλο διάστημα, ελπίζοντας σε περαιτέρω προαγωγή.
Επιπλέον, θα περιορίζεσαι πάντα σε ρόλους οργανισμών όπου τα άμεσα αποτελέσματα είναι άσχετα και θα ηττάσαι από μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου. Στο τέλος, θα καταλήξεις δυστυχισμένος και αναρωτώμενος τι σπατάλησες τη ζωή σου.
Από μια συλλογική άποψη, τέτοια “προσποίηση” είναι δηλητηριώδης, οπότε η “επιτυχία” θα σήμαινε την καταστολή της. Σε κριτικές απεικονίσεις ανταγωνιστικών, προσανατολισμένων στην κατάσταση κοινωνιών, τέτοιες συμπεριφορές είναι διαβρωτικές για τις αλληλεπιδράσεις και επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία. Ακόμα και οι επιτυχημένοι “προσποιητές” μπορούν να γίνουν εξαιρετικά κυνικοί και να βιώσουν αυτο-απαξίωση.
Σε ορισμένα επαγγέλματα, η “προσποίηση” φαίνεται να είναι απαίτηση: η υποκριτική, ο στρατός, η ιεροσύνη, τα οικονομικά, η πολιτική.
Το να “κάνεις το χαζό” μπορεί να δουλέψει, αλλά αν δεν είσαι πολύ καλός σε αυτό, δεν θα διαρκέσεις πολύ. Δυστυχώς, ενθαρρύνει ανθρώπους να το δοκιμάσουν όταν δεν θα έπρεπε.
Η “προσποίηση” μπορεί να οδηγήσει στην επιτυχία, αλλά μόνο αν είσαι πραγματικά καλός σε αυτό.
Από μία άποψη, μπορεί κανείς να “προσποιηθεί” για να πετύχει, αλλά αν δεν είναι εξαιρετικά καλός σε αυτό, δεν θα αντέξει για πολύ. Δυστυχώς, αυτό έχει και την παρενέργεια να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να αναλαμβάνουν πράγματα που δεν θα έπρεπε.
Σε κάποιο βαθμό, η αρχή σε κάτι νέο τείνει να δημιουργεί το σύνδρομο του απατεώνα, να νιώθεις ότι “προσποιείσαι”. Στην τέχνη, για παράδειγμα, οι περισσότεροι άνθρωποι περιμένουν να είναι λαμπροί αμέσως και αν δεν είναι, πιστεύουν ότι απέτυχαν και πρέπει να τα παρατήσουν. Αλλά πώς μπορείς να γίνεις καλός σε κάτι αν δεν κάνεις εξάσκηση; Ο μόνος τρόπος να το κατακτήσεις είναι να συνεχίσεις να το κάνεις, απολαμβάνοντας τις αποτυχίες όσο και τις επιτυχίες, γιατί και οι δύο είναι ευκαιρίες μάθησης.
Πολλοί άνθρωποι ακούγονται να κατηγορούν τον εαυτό τους, να γίνονται αγχωμένοι, να σκίζουν τη δουλειά τους ή να φεύγουν θυμωμένοι επειδή δεν πληρούν τις δικές τους προσδοκίες. Αλλά έτσι στήνεις τον εαυτό σου για αποτυχία. Αγαπώ τη μάθηση, και οι ευκαιρίες για μάθηση μέσω της προσπάθειας είναι άπειρες.
Η “προσποίηση για να πετύχεις” και η λιγότερο κακόβουλη εκδοχή της, η “εκδήλωση”, δεν είναι στρατηγικές που παρέχουν μακροπρόθεσμη επιτυχία. Βασίζονται στην ιδέα ότι κάποιος πάνω από εσένα θα σου δώσει περισσότερες ευκαιρίες με βάση το “δυναμικό” σου, και έτσι θα φτάσεις σε αδιέξοδο όταν δεν υπάρχει κανείς άλλος να σου δώσει αυτές τις ευκαιρίες, ή επειδή τελικά θα θεωρηθείς απειλή από τον προϊστάμενό σου και θα περιοριστείς στο να είσαι ο υπαλληλός του. Επιπλέον, θα περιορίζεσαι πάντα σε ρόλους σε οργανισμούς όπου τα άμεσα αποτελέσματα είναι άσχετα και θα ηττάσαι από μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου. Στο τέλος, θα καταλήξεις δυστυχισμένος και αναρωτιέμαι τι σπατάλησες τη ζωή σου. Μπορεί να είναι αποδεκτό για κάποιους, αλλά όχι για πολλούς άλλους.
Από μια συλλογική άποψη, τέτοια “προσποίηση” είναι δηλητηριώδης, οπότε η “επιτυχία” θα σήμαινε την καταστολή της. Σε κριτικές απεικονίσεις ανταγωνιστικών, προσανατολισμένων στην κατάσταση κοινωνιών, τέτοιες συμπεριφορές (ψευδο-επιστημόνων ή “μαϊμούδων” από την οπτική του Holden Caulfield στο The Catcher in the Rye του J.D. Salinger) είναι διαβρωτικές για τα πρότυπα αλληλεπίδρασης και επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία. Ακόμα και οι επιτυχημένοι “προσποιητές” μπορούν να γίνουν εξαιρετικά κυνικοί και ακόμη και να βιώσουν αυτο-απαξίωση. Το αρχαίο “άνθρωπος λύκος στον άνθρωπο” χρησιμοποιείται συνήθως ως πρόλογος σε κοινωνική καταστροφή.
Σε ορισμένα επαγγέλματα, η “προσποίηση” φαίνεται να είναι απαίτηση: η υποκριτική, ο στρατός, οι κληρικοί, τα οικονομικά, η πολιτική.
Η “προσποίηση” μπορεί να λειτουργήσει, αλλά εκτός αν είσαι πραγματικά καλός σε αυτό, δεν θα διαρκέσει πολύ. Δυστυχώς, έχει και την παρενέργεια να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να το δοκιμάσουν όταν πραγματικά δεν θα έπρεπε.
Ακούγεται ότι είναι δυνατόν, αλλά πάντα φαινόταν ύπουλο – αναληθές – ή το χειρότερο – να είσαι μάρτυρας. Προτιμώ “αυτό που βλέπεις, αυτό παίρνεις”. Αλλά αυτό αφορά τις προσωπικές σχέσεις. Επαγγελματικά – θα ανησυχούσα αν συνεργαζόμουν με κάποιον που προσποιούνταν εσκεμμένα. Αλλά είχα σύνδρομο απατεώνα καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας μου – και πάντα ήταν μια ευχάριστη έκπληξη αν συνάδελφοι σχολίαζαν την ικανότητά μου…
Όταν νιώθω σύνδρομο απατεώνα στη δουλειά μου, μου θυμίζω ότι η Liz Truss ήταν κάποτε πρωθυπουργός.
Όχι, ναι, ίσως. Εξαρτάται από το ποιος είσαι και τι προσπαθείς να προσποιηθείς, και μετά να το πετύχεις.
Όχι αν ενδιαφέρεσαι να γίνεις αστροναύτης.
Ρωτήστε οποιονδήποτε εν ενεργεία ηθοποιό που χρειάστηκε να είναι πειστικός σε μια οντισιόν, όσο τρομοκρατημένος ή ωραίος κι αν ήταν. Συνεχίστε να χαμογελάτε.
Διαβάστε “The Curious Case of Mike Lynch: The Improbable Life and Death of a Tech Billionaire” και θα δείτε, ναι, μπορείτε. Στην πραγματικότητα, οι περισσότερες τεχνολογικές startups που πετυχαίνουν, το κάνουν ακριβώς αυτό – εισάγονται στο χρηματιστήριο, ενώ λειτουργούν από ένα διαμέρισμα με λίγους υπαλλήλους.
