Η Gish Jen, γνωστή για την αριστοτεχνική απεικόνιση της ζωής Κινέζων μεταναστών στην Αμερική, παρουσιάζει στη νέα της λογοτεχνική δημιουργία, το “Bad Bad Girl”, ένα χαρακτήρα που εκ πρώτης όψεως μοιάζει γνώριμος. Η Loo Shu-hsin, γεννημένη σε προνομιούχο οικογένεια στη Σαγκάη του 1924, με πατέρα τραπεζίτη στο τότε βρετανικών συμφερόντων Διεθνή Διακανονισμό, σημαδεύεται από τη διαρκή υποτίμηση της μητέρας της. “Κακό, κακό κορίτσι! Δεν ξέρεις να μιλάς,” της λέει η μητέρα της, όταν μιλάει χωρίς άδεια, προσθέτοντας με πικρία, “Με γλώσσα σαν τη δική σου, κανείς δεν θα σε παντρευτεί ποτέ.”
Η μόνη παρηγοριά για τη Loo στο πατρικό της είναι η τροφός της, Nai-ma, η οποία εξαφανίζεται μια μέρα χωρίς εξήγηση. Αυτή η ψυχική πληγή την ακολουθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της, ακόμα και όταν μεταναστεύει στις ΗΠΑ και φοιτά σε πρόγραμμα διδακτορικών σπουδών.
Ωστόσο, σε ένα σημαντικό σημείο, η Loo Shu-hsin διαφέρει από τους προηγούμενους χαρακτήρες της Jen: πρόκειται για την ίδια τη μητέρα της Jen. Το “Bad Bad Girl” είναι, σε μεγάλο βαθμό, μια μυθιστορηματική ανασύσταση της ζωής της μητέρας της Jen, ως μια προσπάθεια να ανασύρει την ταραγμένη σχέση τους. “Όλη μου τη ζωή, τελικά,” γράφει η Jen, “ήθελα να ξέρω πού πήγε στραβά η σχέση μας – πώς έγινα εγώ η nemesis της, η bête noire της, ο κεραυνός της, ένας αποδιοπομπαίος τράγος.”
Το “Bad Bad Girl” είναι κατά το ήμισυ αφήγηση, κατά το ήμισυ φανταστική συνομιλία, η ειλικρινής συζήτηση που η Jen και η μητέρα της δεν είχαν ποτέ όσο εκείνη ζούσε.
Το αποτέλεσμα είναι ένα ενδιαφέρον μείγμα μυθοπλασίας και πραγματικότητας. Η Jen άρχισε να γράφει το “Bad Bad Girl” ως αυτοβιογραφία (η Loo αναφέρεται ως “η μητέρα μου” σε όλο το κείμενο), αλλά διαπίστωσε ότι η φαντασία εισέβαλε για να καλύψει τα κενά της ζωής της συγκρατημένης μητέρας της. Πρόκειται για μια ενσυναισθητική, επεκτατική επιλογή. Προσπαθώντας να φανταστεί ολόκληρη την ιστορία της ζωής της μητέρας της, να δει τα πράγματα από τη δική της οπτική γωνία, η Jen της επιτρέπει να γίνει όχι μια κακιά, αλλά ένα βαθιά ατελές ανθρώπινο ον, ακόμη και όταν περιγράφει ανεπιφύλακτα την ψυχική αποστασιοποίηση, την κριτική και τη σωματική βία που σημάδεψαν τη δική τους σχέση. Στην αφήγηση της Jen, η ανατροφή της μητέρας της προανήγγειλε ξεκάθαρα τη δική της. Όπως η μητέρα της είχε δεχθεί επιπλήξεις για την περιέργεια και το πνεύμα της, έτσι και εκείνη μάλωνε την Jen με τα ίδια κοφτερά ρεφρέν: “Κακό, κακό κορίτσι!” και “Κανείς δεν θα σε παντρευτεί ποτέ.”
Όμως, δεν είναι μόνο η συναισθηματική ιστορία που διαμορφώνει ένα άτομο και μια σχέση, καθιστά σαφές το βιβλίο. Το “Bad Bad Girl” λειτουργεί επίσης ως μελέτη περίπτωσης για το πώς τα σαρωτικά γεγονότα της παγκόσμιας ιστορίας μπορούν να διαστρεβλώσουν μεμονωμένες ζωές. Σε ορισμένα σημεία, λειτουργεί σαν μια συνοπτική περίληψη της κινεζικής ιστορίας του 20ού αιώνα. Το 1937, η Loo βλέπει ιαπωνικές δυνάμεις να εισβάλλουν και να κατακτούν τη Σαγκάη – μια τρομακτική περίοδος βομβαρδισμών και πανικόβλητων όχλων – και επιβιώνει από την ιαπωνική κατοχή μέχρι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αφού φεύγει για την Αμερική, βλέπουμε το άνοδο του Κομμουνιστικού κόμματος μέσα από τις συζητήσεις της Loo με άλλους φοιτητές από τη Σαγκάη και τις επιστολές που τελικά λαμβάνει από την οικογένειά της: την πτήση του Εθνικιστικού κόμματος στην Ταϊβάν, την ψήφιση ενός νόμου αγροτικής μεταρρύθμισης, ελλείψεις τροφίμων που τελικά κορυφώνονται με τον Μεγάλο Λιμό από το 1959 έως το 1961. Μια αδελφή στέλνεται σε στρατόπεδο εργασίας, και εκείνη δεν βλέπει ποτέ ξανά τους γονείς της.
Το βάρος αυτής της ιστορίας χρωματίζει το δεύτερο μισό του βιβλίου, όπου η εστίαση μετατοπίζεται στις δικές της παιδικές αναμνήσεις της Jen στα προάστια Yonkers και Scarsdale και στην επιλεκτική σκληρότητα της μητέρας της. Στη Jen δόθηκε το μικρότερο υπνοδωμάτιο μεταξύ των αδελφών της και τα καμένα κομμάτια των δείπνων τους με κιμά, και χτυπήθηκε από τη μητέρα της επανειλημμένα. Εδώ, είναι σαφές, βρίσκεται η ρίζα του εμμονικού πόνου που τροφοδοτεί ολόκληρο το βιβλίο. Ακόμα και μήνες πριν πεθάνει η μητέρα της το 2020, η Jen, ως ενήλικη με δικά της παιδιά, προσπαθεί ακόμα να κερδίσει την έγκρισή της. “Θέλω να είχα μια αληθινή μητέρα, Μαμά,” σκέφτεται σε μια φανταστική συνομιλία. “Όπως κι εσύ ήθελες. Μια μητέρα που με αγαπούσε. Θέλω να είχα μια μητέρα σαν τη Nai-ma. Θέλω να μην έχω μια τρύπα στην καρδιά μου σε σχήμα μητέρας.”
Αυτές οι φανταστικές ανταλλαγές εμφανίζονται σε όλο το “Bad Bad Girl” – στιγμές εκτός της αφήγησης, όταν η Jen και η μητέρα της μιλούν για το τι γράφει η Jen, σχολιάζοντας και περιπλέκοντας το κείμενο. Το “Bad Bad Girl” είναι έτσι κατά το ήμισυ αφήγηση, κατά το ήμισυ ατέρμονη, φανταστική συνομιλία, η ελεύθερη, ειλικρινής συζήτηση που εκείνη και η μητέρα της δεν είχαν ποτέ όσο εκείνη ζούσε. Είναι ένα είδος εκπλήρωσης επιθυμίας, όπως η Jen γνωρίζει πολύ καλά. Όμως, το μυθιστόρημα είναι ακόμα πιο διαπεραστικό εξαιτίας αυτής της ανεκπλήρωτης, ανεκπλήρωτης λαχτάρας για κατανόηση. Ποτέ δεν σταματάμε να μιλάμε – ή να διαφωνούμε – με τους γονείς μας, μας υπενθυμίζει το βιβλίο της Jen. Παραμένουν στο μυαλό μας για όλη μας τη ζωή, δεσμοί αρκετά ανθεκτικτοί ώστε να αντέξουν ακόμη και τον θάνατο.
Το “Bad Bad Girl” της Gish Jen κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Granta (£18.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλτε το αντίγραφό σας από το guardianbookshop.com. Μπορεί να ισχύουν χρεώσεις αποστολής.
