Τον περασμένο μήνα, η Contemporary Amperex Technology Limited (CATL), η μεγαλύτερη εταιρεία μπαταριών παγκοσμίως, ξεκίνησε την κατασκευή μιας τεράστιας κοινοπραξίας στην Ισπανία. Αυτό συνέβη λίγες εβδομάδες αφότου ο Ισπανός Βασιλιάς Φελίπε επισκέφθηκε το Πεκίνο, επιδιώκοντας μια ισχυρότερη σχέση ΕΕ-Κίνας, καθώς οι δεσμεύσεις των ΗΠΑ αρχίζουν να κλονίζονται. Η Ισπανία, ενθουσιασμένη από τις πιθανές θέσεις εργασίας, αντιμετώπισε ένα πρόβλημα: η CATL επιθυμεί να φέρει 2.000 Κινέζους εργαζομένους για να κατασκευάσουν το εργοστάσιο.
Αυτό που συμβαίνει στην Ισπανία είναι μέρος μιας περίπλοκης νέας σύγκρουσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κίνας. Από τη μία πλευρά, οι απαιτήσεις της Κίνας αναγκάζουν την Ευρώπη να επιλέξει ανάμεσα στην οικονομική ασφάλεια και τις διεθνείς σχέσεις. Από την άλλη, η Ευρώπη ανοίγει και κλείνει πόρτες ταυτόχρονα, πιέζοντας την Κίνα.
Ενώ η Ισπανία έρχεται σε αντιπαράθεση με τα εργασιακά σχέδια μιας κινεζικής εταιρείας, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απειλεί με δασμούς, εκτός αν το Πεκίνο διορθώσει το εμπορικό πλεόνασμα με την ΕΕ, το οποίο έφτασε τα 306 δισεκατομμύρια ευρώ (359 δισεκατομμύρια δολάρια) πέρυσι. Πρόκειται για μια παράξενη κίνηση. Η Γαλλία επιθυμεί πρόσβαση στην Κίνα, αλλά φαινομενικά χωρίς να επιτρέπει μεγαλύτερη πρόσβαση της Κίνας στην Ευρώπη. Αυτό ίσως να μην είναι εφικτό.
Η Κινέζικη εταιρεία μόδας Shein, για παράδειγμα, αναφέρει 145 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες από την ΕΕ στην πλατφόρμα της, περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της ΕΕ. Οι επιλογές των Ευρωπαίων καταναλωτών, όχι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ωθούν την Κίνα βαθύτερα.
Και ενώ οι Βρυξέλλες διακηρύσσουν τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και την καθαρή ενέργεια, η Ευρώπη εξαρτάται πλήρως από την Κίνα για τις σπάνιες γαίες που στηρίζουν την παραγωγή της. Επιπλέον, το 90% των εγκατεστημένων ηλιακών πάνελ της είναι κινεζικά, καθιστώντας την Κίνα τη βάση της πράσινης μετάβασής της.
Η ΕΕ κλείνει και ανοίγει χέρια με την Κίνα. Έχει επαναλάβει συζητήσεις σχετικά με το εμπόριο κινεζικών ηλεκτρικών οχημάτων, αφού επέβαλε δασμούς έως και 45,3%. Σχεδόν ταυτόχρονα, έχει ξεκινήσει έρευνες για ξένες επιδοτήσεις κατά της Nuctech, μιας κινεζικής εταιρείας που πωλεί εξοπλισμό ασφαλείας, και της Temu, κάνοντας έφοδο στα γραφεία του διαδικτυακού λιανοπωλητή στο Δουβλίνο.
Επιπλέον, η ΕΕ έχει αποσύρει μια προσφυγή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου κατά της Κίνας, η οποία οδήγησε στην υιοθέτηση του αντι-καταναγκαστικού της οργάνου, που επιτρέπει στις Βρυξέλλες να ανταποδίδουν οικονομικά κατά ξένων φορέων. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, απειλούσε ακόμη να χρησιμοποιήσει το “εμπορικό όπλο” κατά της Κίνας, καθώς η τροφοδοσία με σπάνιες γαίες στέρευε.
Δεν υπάρχει πλέον σαφήνεια ως προς την κατεύθυνση που κινείται καμία πλευρά. Και η κατάσταση μπορεί να γίνει πολύ πιο περίπλοκη.
Η παρουσία της Νότιας Κορέας στην Ευρώπη μειώνεται καθώς οι κινεζικές εταιρείες προωθούνται. Τον Σεπτέμβριο, για πρώτη φορά, οι Κινέζοι αυτοκινητοβιομήχανοι πούλησαν περισσότερα οχήματα από τους Νοτιοκορεάτες ανταγωνιστές τους στη δυτική Ευρώπη. Το 2022, η Νότια Κορέα έλεγχε σχεδόν το 80% της ευρωπαϊκής αγοράς μπαταριών. Αυτό έχει μειωθεί περίπου στο 30% καθώς το μερίδιο της Κίνας ανεβαίνει προς το 60%.
Σε αντίθεση με το παρελθόν, όταν η ΕΕ έπρεπε να ισορροπήσει μόνο μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου, άλλοι θα μπορούσαν σύντομα να εισέλθουν στο παιχνίδι, όπως η Σεούλ ή η Νέο Δελχί, περιπλέκοντας τη λήψη αποφάσεων.
Η καθαρή ενέργεια μπορεί επίσης να γίνει ένα πιο ακανθώδες θέμα. Εν μέσω προειδοποιήσεων των ΗΠΑ ότι το ενεργειακό τους δίκτυο θα μπορούσε να εκτεθεί λόγω κινεζικού εξοπλισμού, οι διακοπές ρεύματος στην Πορτογαλία και την Ισπανία νωρίτερα φέτος, οι πρώτες του είδους τους στην περιοχή, έχουν εγείρει φόβους στην Ευρώπη ότι κινεζικά εξαρτήματα –ιδιαίτερα οι μετατροπείς– στα ευρωπαϊκά δίκτυα θα μπορούσαν να χειραγωγηθούν. Αυτό το ζήτημα είναι ένα νέο μοχλό που οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν ανά πάσα στιγμή, παρεμποδίζοντας τις σχέσεις Κίνας-ΕΕ.
Η Κίνα και η ΕΕ βρίσκονται σε μια παράξενη κατάσταση. Γνωρίζουν τι συμβαίνει, αλλά δεν ξέρουν τι να κάνουν.
Και δεν είναι μόνο οι κυβερνήσεις σε αβεβαιότητα. Ενώ περίπου το 70% των ευρωπαϊκών εταιρειών στην Κίνα επανεξετάζουν τις στρατηγικές εφοδιαστικής τους αλυσίδας, ο Όμιλος Volkswagen αναπτύσσει ένα νέο τσιπ στην Κίνα. Και η Nvidia έλαβε ξανά έγκριση από τις ΗΠΑ για να εξάγει τα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης (AI) H200 στην Κίνα. Η δυτική επιχειρηματική κοινότητα είναι τόσο διχασμένη για την Κίνα όσο και οι κυβερνήσεις της.
Υπάρχει επίσης το ζήτημα της γεωστρατηγικής. Καθώς η σχέση της Ευρώπης με την Αμερική διαλύεται, αναζητά νέους ορίζοντες. Πριν, η Κίνα βρισκόταν στο θέατρο της Ευρώπης. Τώρα, η Ευρώπη εισέρχεται στο θέατρο της Κίνας, προσεγγίζοντας περιοχές όπως η Κεντρική Ασία και η Νοτιοανατολική Ασία.
Οι τεταμένες σχέσεις με το Πεκίνο θα μπορούσαν να περιορίσουν το πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η Ευρώπη με άλλες οικονομίες, οι οποίες συνδέονται στενά με την Κίνα. Καθώς η σύγκρουση ΕΕ-Κίνας εξελίσσεται, υπάρχουν αλυσιδωτές αντιδράσεις που οι Βρυξέλλες πρέπει να παρακολουθούν.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς η Κίνα θα αλλάξει ταχύτητα. Καθώς η στρατηγική υπομονή της Κίνας εξαντλείται, η επόμενη ανάφλεξη θα μπορούσε να δει το Πεκίνο να βλέπει την ΕΕ όπως τις Ηνωμένες Πολιτείες, καταργώντας σταδιακά τα ευρωπαϊκά αγαθά, όπως έχει κάνει με τα αμερικανικά.
Αλλά δεν είναι μια απλή εξίσωση ούτε για το Πεκίνο. Το Μεξικό ανακοίνωσε νέους δασμούς έως και 50% σε μια σειρά ασιατικών προϊόντων, μια κίνηση που θεωρείται περιορισμός των κινεζικών εισαγωγών και την τοποθετεί σταθερά στην πλευρά των ΗΠΑ. Οι εμπορικές συμφωνίες των ΗΠΑ με τη Μαλαισία, την Καμπότζη και το Βιετνάμ έχουν αλλάξει τη γεωοικονομία της Ασίας. Και με τη Ρωσία απασχολημένη στην Ουκρανία, και τις ΗΠΑ να συγκρούονται με το Ιράν και τη Βενεζουέλα, η λίστα των στενών εταίρων της Κίνας από τους οποίους μπορεί να βασίζεται για υποστήριξη μειώνεται. Με τις προηγμένες και αναδυόμενες οικονομίες να απομακρύνονται από την Κίνα, η εξάρτηση από περιοχές όπως η Ευρώπη θα αυξηθεί μόνο.
Προς το παρόν, και οι δύο πλευρές εξακολουθούν να χρειάζονται η μία την άλλη. Προς το παρόν, δεν υπάρχει άλλη διέξοδος. Αλλά πίσω από αυτήν την εξάρτηση, η δυσαρέσκεια και η παράνοια αυξάνονται. Η βασική κόλλα, όπως η καθαρή ενέργεια, μετατρέπεται σε βασικές απειλές. Οι βασικές σχέσεις, όπως με τις ΗΠΑ, διαβρώνουν την ουδετερότητα. Καθώς η σύγκρουση εξελίσσεται, οι αμοιβαίες ανάγκες θα εξαφανιστούν καθώς και οι δύο πλευρές θα αποδεχτούν ότι μπορούν να βαδίσουν μαζί μόνο μέχρι ενός σημείου.
