Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα (EO) με το οποίο ορίζει το παράνομο φεντανύλ, ένα ισχυρό συνθετικό οπιοειδές που τροφοδοτεί την κρίση υπερβολικής δόσης στις ΗΠΑ, ως όπλο μαζικής καταστροφής.
Το διάταγμα, που εκδόθηκε από τον Λευκό Οίκο, τονίζει ότι «το παράνομο φεντανύλ είναι εγγύτερο σε χημικό όπλο παρά σε ναρκωτικό» λόγω της εξαιρετικής του ισχύος. Σύμφωνα με το κείμενο, «δύο χιλιοστόγραμμα, μια σχεδόν ανεπαίσθητη ίχνη ποσότητα ισοδύναμη με 10 έως 15 κόκκους επιτραπέζιου αλατιού, συνιστούν θανατηφόρα δόση».
Η εν λόγω ενέργεια υπογραμμίζει την απειλή για την εθνική ασφάλεια που θέτουν τα οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα και τα καρτέλ. Το διάταγμα επισημαίνει ότι οι επιχειρήσεις φεντανύλ χρηματοδοτούν «δολοφονίες, τρομοκρατικές πράξεις και εξεγέρσεις», ενώ ταυτόχρονα επιτρέπουν τη βία μεγάλης κλίμακας. Προειδοποιεί επίσης για «το ενδεχόμενο το φεντανύλ να χρησιμοποιηθεί ως όπλο για συγκεντρωμένες, μεγάλης κλίμακας τρομοκρατικές επιθέσεις».
Νωρίτερα την ίδια ημέρα, ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι «δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι εχθροί της Αμερικής διακινούν φεντανύλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, εν μέρει επειδή θέλουν να σκοτώσουν Αμερικανούς». «Έχουν καταστρέψει πολλές οικογένειες, γιατί όταν χάνουν ένα παιδί, ή ακόμα κι αν το παιδί τους είναι βαριά εθισμένο, χάνεις αυτή την οικογένεια, η οικογένεια δεν θα είναι ποτέ η ίδια», είπε.
Χαρακτηρίζοντας το διάταγμα «ιστορικό», ο Τραμπ πρόσθεσε: «Κανένα όπλο δεν κάνει ό,τι κάνει αυτό. 200.000 έως 300.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο, όπως γνωρίζουμε, οπότε κατατάσσουμε επίσημα το φεντανύλ ως όπλο μαζικής καταστροφής».
Οι ΗΠΑ εδώ και καιρό κατηγορούν την Κίνα για την κρίση. Από την επανεκλογή του, ο Τραμπ έχει εντείνει τις κατηγορίες του κατά της Κίνας για την κρίση του φεντανύλ, κατηγορώντας το Πεκίνο ότι είναι η κύρια πηγή χημικών πρόδρομων ουσιών που αποστέλλονται σε μεξικανικά καρτέλ για την παράνομη παραγωγή φεντανύλ.
Ενώ η Κίνα αρνείται την ευθύνη και αποδίδει το πρόβλημα στην εσωτερική ζήτηση των ΗΠΑ, η διπλωματική πίεση, συμπεριλαμβανομένων των δασμών που συνδέονται με τις ροές φεντανύλ, οδήγησε σε ανανεωμένες διμερείς δεσμεύσεις για αυστηρότερους ελέγχους εξαγωγών και συνεργασία επιβολής του νόμου. Τον Νοέμβριο, μετά από συνάντηση του προέδρου Σι Τζινπίνγκ και του Τραμπ, η Κίνα δεσμεύτηκε να σταματήσει τις αποστολές ορισμένων καθορισμένων πρόδρομων ουσιών στη Βόρεια Αμερική και να ελέγχει αυστηρά τις αποστολές άλλων παγκοσμίως. Το Πεκίνο έχει επίσης εισαγάγει απαιτήσεις αδειών εξαγωγής για 13 βασικές πρόδρομες χημικές ουσίες, ειδικά για εξαγωγές προς τις ΗΠΑ, το Μεξικό και τον Καναδά.
Προσωρινά στοιχεία από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) υποδεικνύουν περίπου 80.000–81.000 συνολικούς θανάτους από υπερβολική δόση ναρκωτικών σε εθνικό επίπεδο το 2024, μια απότομη μείωση περίπου 27% από τους 110.000 το 2023. Οι πιο πρόσφατες προσωρινές εκτιμήσεις που δημοσιεύθηκαν τον Σεπτέμβριο δείχνουν ότι οι συνολικοί θάνατοι από υπερβολική δόση συνεχίζουν γύρω στις 76.000-82.000 ετησίως.
Η Δίωξη Ναρκωτικών των ΗΠΑ (DEA) κατάσχεσε περισσότερες από 380 εκατομμύρια θανατηφόρες δόσεις φεντανύλ το 2024. Τα φετινά στοιχεία, που ενημερώθηκαν στα τέλη Σεπτεμβρίου, βρήκαν τη DEA να έχει κατασχέσει περισσότερες από 262 εκατομμύρια θανατηφόρες δόσεις φεντανύλ.
Το εκτελεστικό διάταγμα κατευθύνει τις υπηρεσίες να δράσουν επιθετικά, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης των ερευνών, των διώξεων και της επιβολής ποινών για τη διακίνηση από τον Γενικό Εισαγγελέα των ΗΠΑ. Οι Υπουργοί Εξωτερικών και Οικονομικών θα στοχεύσουν περιουσιακά στοιχεία και οικονομικά δίκτυα που το υποστηρίζουν. Ο πρόεδρος, μέσω του διατάγματος, ζητά από τον Υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ να αξιολογήσει την υποστήριξη για την επιβολή του νόμου και να επικαιροποιήσει τις στρατιωτικές οδηγίες για να συμπεριλάβει τις απειλές του φεντανύλ.
