Η συγγραφέας, ψυχοθεραπεύτρια και αρθρογράφος, αποχαιρετά το κοινό της μετά από σχεδόν δύο χρόνια συνεχούς παρουσίας, εκφράζοντας την έκπληξη και τη χαρά της για την ευκαιρία να μοιραστεί “αμφιλεγόμενα αλλά αληθινά” πράγματα, όπως η ύπαρξη του οιδιπόδειου συμπλέγματος, η αποτελεσματικότητα της ψυχοδυναμικής ψυχοθεραπείας και η αγάπη της για την ταινία “Midnight Run”. Επισημαίνει ότι τα τελειώματα, όσο δύσκολα κι αν είναι, είναι ζωτικής σημασίας. Συχνά, η πίεση του χρόνου που τελειώνει μάς επιτρέπει να εκφράσουμε και να νιώσουμε πράγματα που προηγουμένως φάνταζαν αδύνατα.
Στη συμβουλευτική πρακτική, η συγγραφέας έχει παρατηρήσει ότι ορισμένοι ασθενείς δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν το τέλος της θεραπείας, επιλέγοντας να αποχωρήσουν ή να θεωρήσουν τη διαδικασία “χρονοβόρα”. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι το τέλος είναι μία από τις πιο κρίσιμες εμπειρίες της καλής ψυχοθεραπείας, μια ευκαιρία να βιώσουμε την απώλεια, να θρηνήσουμε, να νιώσουμε την απογοήτευση και την οργή για τις ανεκπλήρωτες επιθυμίες και τις ανάγκες που δεν καλύφθηκαν. Είναι η στιγμή να εκφράσουμε τα αληθινά συναισθήματα εγκατάλειψης, ευγνωμοσύνης, αβεβαιότητας και απόγνωσης που συνοδεύουν το τέλος ενός σημαντικού κεφαλαίου, ειδικά όταν αυτά τα συναισθήματα μας έχουν ταλαιπωρήσει από τη βρεφική ηλικία, ωθώντας μας σε ανθυγιεινές συμπεριφορές όπως ο εθισμός, οι δυσαρεστητικές σχέσεις ή η απώλεια εστίασης στην ψηφιακή πραγματικότητα.
Η συγγραφέας μοιράζεται μια ιδιαίτερα συγκινητική προσωπική εμπειρία: τον θάνατο του πατέρα της, όταν η κόρη της ήταν μόλις εννέα εβδομάδων. Αρχικά, απέφευγε να γράψει για αυτό, αλλά τώρα, στο τελευταίο της άρθρο, νιώθει έτοιμη. Θυμάται την ηλεκτρική στιγμή στο νοσοκομείο, όταν ο πατέρας της εξέφρασε τη λύπη του για “άσκοπο” χρόνο, και εκείνη του απάντησε ότι η τελευταία πράξη της ζωής του θα μπορούσε να είναι από τις πιο ουσιαστικές, ζητώντας του να σκεφτεί πώς ήθελε να αξιοποιήσει τον χρόνο που του απέμενε και ποιες συζητήσεις έπρεπε να κάνει.
Αυτή η ουσιαστική συζήτηση, η δυνατότητα να βρεθεί στο πλευρό του πατέρα της, κατέστη δυνατή χάρη στην παρέμβαση της ψυχαναλύτριάς της. Παρότι η συγγραφέας δίσταζε να φύγει από το σπίτι, θέλοντας να αφοσιωθεί στη νεογέννητη κόρη της, η ψυχαναλύτριά της τής μίλησε ωμά για την πραγματικότητα που εκείνη αρνιόταν να αντικρίσει: “Ο πατέρας σου πεθαίνει”. Αυτή η αλήθεια, αν και ανυπόφορη αρχικά, ήταν απαραίτητη για να την ωθήσει να βρεθεί στον χώρο που έπρεπε.
Μετά από αυτό, κατέστη εφικτό ο πατέρας της να μεταφερθεί στο αίθριο του νοσοκομείου, όπου βρέφη επιτρέπονταν, για να συναντήσει την εγγονή του. Εκεί, σε ένα περιβάλλον ηρεμίας, με τον ήλιο να λάμπει και τον αέρα να είναι δροσερός, ο πατέρας της τραγούδησε στο μωρό, έκανε τις τελευταίες του κλήσεις, ενώ η συγγραφέας θήλαζε την κόρη της δίπλα στο κρεβάτι του. Αυτή η μνήμη, αν και επώδυνη, είναι παράλληλα πανέμορφη και από τις πιο πολύτιμες στιγμές με τον πατέρα της.
Η συγγραφέας αναφέρεται στην “καλή” του πατέρα της, ο οποίος πέθανε σε οίκο ευγηρίας. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων του στιγμών, η ίδια, η κόρη της και ο ραβίνος ήταν παρόντες. Ενώ ο ραβίνος απατούσε ευχές, η συγγραφέας ένιωσε φόβο για το πώς η στενή επαφή του παιδιού της με τον θάνατο θα μπορούσε να την επηρεάσει. Ωστόσο, βίωσε μια βαθιά συνειδητοποίηση, προϊόν ετών αποφυγής και στη συνέχεια αναγνώρισης των συναισθημάτων της μέσω της ψυχανάλυσης: ο θάνατος δεν θα βλάψει ούτε το παιδί της ούτε εκείνη. Είναι μια αναπόφευκτη πραγματικότητα για όλους, και η παρουσία σε αυτή την στιγμή είναι απαραίτητη. Αντιλήφθηκε ότι η παραμονή σε αυτόν τον χώρο θα διαμόρφωνε το παιδί της με τρόπους άγνωστους, και ότι δεν χρειαζόταν να το προστατεύσει από αυτό το τέλος ή τα συναισθήματα που το περιβάλλουν, καθώς όλα θα γίνονταν μέρος της.
Αυτή η εμπειρία της υπενθύμισε ότι, παρά τις δυσκολίες της μητρότητας, αυτή η πορεία είναι δική της – ένα τέλος και μια αρχή. Αυτό είναι που θέλει να μοιραστεί στο τελευταίο της άρθρο: “Μην φεύγετε από την αίθουσα”. Γι’ αυτό και συνεχίζει να αγωνίζεται για τη διατηρητέα ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία στο NHS, καθώς πιστεύει ότι μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να παραμείνουν “στην αίθουσα”, είτε αυτή είναι το συμβουλευτικό δωμάτιο, είτε ο νους τους, είτε η ίδια η ζωή τους.
Ολοκληρώνοντας, η συγγραφέας σχολιάζει ότι η σειρά της, “How to build a better life”, δεν αφορά τόσο την οικοδόμηση μιας καλύτερης ζωής, όσο το πώς να “ζήσουμε αληθινά” μέσα στη ζωή που έχουμε, ώστε ο χρόνος μας να μην περνά αναξιοποίητος.
