Ο παγκόσμιος μηχανισμός προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκεται σε «κίνδυνο», σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Human Rights Watch (HRW) για το 2026. Η οργάνωση προειδοποιεί ότι το σύστημα που βασίζεται σε κανόνες δέχεται συντριπτική πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία, με αποτέλεσμα το 72% του παγκόσμιου πληθυσμού να ζει πλέον υπό «αυταρχικά καθεστώτα».
Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, τονίζει ότι οι ηγέτες των ΗΠΑ, της Κίνας και της Ρωσίας «επιδεικνύουν ανοιχτή περιφρόνηση προς τις νόρμες» και «διαθέτουν σημαντική οικονομική, στρατιωτική και διπλωματική δύναμη». Όπως αναφέρει ο Philippe Bolopion, εκτελεστικός διευθυντής της HRW, «υπό την ανελέητη πίεση του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump, και με τις συνεχείς υπονομεύσεις από την Κίνα και τη Ρωσία, η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες συνθλίβεται, απειλώντας να παρασύρει μαζί της και την αρχιτεκτονική πάνω στην οποία βασίζονται οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την προώθηση των νόρμων και την προστασία των ελευθεριών». Για να αντιμετωπιστεί αυτή η τάση, τόνισε, «οι κυβερνήσεις που εξακολουθούν να εκτιμούν τα ανθρώπινα δικαιώματα, μαζί με τα κοινωνικά κινήματα, την κοινωνία των πολιτών και τους διεθνείς θεσμούς, πρέπει να σχηματίσουν μια στρατηγική συμμαχία για να αντιδράσουν».
Η έκθεση της HRW επισημαίνει ιδιαίτερα την κατάσταση σε διάφορες χώρες:
**Ηνωμένες Πολιτείες:** Κατηγορείται η κυβέρνηση Trump για «ευρεία επίθεση στους βασικούς πυλώνες της αμερικανικής δημοκρατίας και της παγκόσμιας τάξης που βασίζεται σε κανόνες». Αναφέρεται ότι «μετανάστες και αιτούντες άσυλο υποβλήθηκαν σε απάνθρωπες συνθήκες και εξευτελιστική μεταχείριση», με 32 θανάτους στη φύλαξη του US Immigration and Customs Enforcement (ICE) το 2025 και άλλους τέσσερις τον Ιανουάριο του 2026. Επισημαίνονται η «παράνομη» απαγωγή του Προέδρου της Βενεζουέλας Nicolás Maduro, η αποχώρηση από το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, καθώς και οι κυρώσεις σε οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Παλαιστίνης, στον εισαγγελέα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και σε δικαστές του ICC, όπως και σε ειδικό εισηγητή του ΟΗΕ. Η έκθεση σχολιάζει ότι η «δεύτερη θητεία του Trump χαρακτηρίστηκε από την αρχή από κατάφωρη περιφρόνηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κατάφωρες παραβιάσεις», ενώ η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει «να αποδυναμώσει τους διεθνείς θεσμούς που δημιουργήθηκαν για την επιβολή των προτύπων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την απόδοση ευθυνών στους παραβάτες».
**Ισραήλ:** Το Ισραήλ κατηγορείται ότι «οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις έχουν διαπράξει πράξεις γενοκτονίας, εθνοκάθαρσης και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας», με την έκθεση να προσθέτει ότι «αυτά τα εγκλήματα αντιμετωπίστηκαν με άνιση παγκόσμια καταδίκη και όχι με επαρκή δράση». Τα σχέδια του Trump για τη Γάζα «θα ισοδυναμούσαν με εθνοκάθαρση», αναφέρει η HRW, ενώ οι δολοφονίες Παλαιστινίων στη Γάζα και οι παράνομοι περιορισμοί στη Δυτική Όχθη συνεχίζονται. Η έκθεση έρχεται λίγες ημέρες μετά την παραίτηση του διευθυντή της HRW για το Ισραήλ-Παλαιστίνη, μετά την «απόρριψη» έκθεσης από την οργάνωση που κατηγορούσε το Ισραήλ για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας». Ο Omar Shakir, ο οποίος εργαζόταν στην οργάνωση για πάνω από 10 χρόνια, δήλωσε ότι έχασε την εμπιστοσύνη του μετά τον αποκλεισμό έκθεσης από τον νέο επικεφαλής, Bolopion, η οποία κατηγορούσε το Ισραήλ για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» στην άρνηση του δικαιώματος επιστροφής των Παλαιστίνιων προσφύγων. Ο Shakir σημείωσε ότι η έκθεση «επιδίωκε να συνδέσει την εξάλειψη καταυλισμών στη Γάζα με την εκκένωση καταυλισμών στη Δυτική Όχθη, με την ολοκληρωτική επίθεση που η ισραηλινή κυβέρνηση ηγείται κατά της UNRWA, της υπηρεσίας βοήθειας για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες, τονίζοντας πώς στο μέσο αυτής της Νάκμπα 2.0 που εκτυλίσσεται μπροστά μας, είναι κρίσιμο να μάθουμε τα μαθήματα από τη Νάκμπα 1.0». Η Νάκμπα, που σημαίνει καταστροφή, αναφέρεται στην αναγκαστική εκτόπιση 750.000 Παλαιστινίων που εκδιώχθηκαν από τα σπίτια και τη γη τους από σιωνιστικές παραστρατιωτικές ομάδες πριν από την ίδρυση του Κράτους του Ισραήλ το 1948.
**Ουκρανία:** Στην Ουκρανία, οι «αδιάκριτοι βομβαρδισμοί της Ρωσίας, η εξαναγκαστική στράτευση Ουκρανών σε κατεχόμενες περιοχές, η συστηματική βασάνιση Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου, η απαγωγή και η απέλαση ουκρανών παιδιών στη Ρωσία, και η χρήση drones για το κυνήγι και τη θανάτωση αμάχων» δεν έχουν αντιμετωπιστεί με ουσιαστική πίεση.
**Ρωσία:** Η εντεινόμενη καταστολή της αντιπολίτευσης και της κοινωνίας των πολιτών στη Ρωσία περιλαμβάνει τη χρήση κακομεταχείρισης κρατουμένων ως «εργαλείο καταστολής» και τη χρήση νομοθεσίας για τη στόχευση «ξένων πρακτόρων» και «ανεπιθύμητων» οργανώσεων. Ο επικεφαλής της ομάδας παρακολούθησης εκλογών Golos, Grigory Melkonyants, καταδικάστηκε σε πέντε χρόνια φυλάκιση. Τρεις δικηγόροι καταδικάστηκαν σε φυλάκιση για παροχή νομικών υπηρεσιών στον ιδρυτή του Ιδρύματος κατά της Διαφθοράς, Alexey Navalny, ο οποίος πέθανε στη φυλακή το 2024. «Οι αρχές σε όλη τη χώρα συνέχισαν να διώκουν ανθρώπους για ανάμνηση του Navalny, κοινοποίηση πληροφοριών για αυτόν, χρήση του ονόματός του ή εμφάνιση του πορτρέτου του», αναφέρει η έκθεση. Το ίδρυμα χαρακτηρίστηκε επίσης «τρομοκρατική οργάνωση» από το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας. Διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των HRW, Amnesty International, Reporters Without Borders και της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, έχουν επίσης απαγορευτεί στη Ρωσία.
**Κίνα:** Στην Κίνα, οι αρχές «απορρίπτουν συστηματικά τα δικαιώματα στην ελευθερία της έκφρασης, του συνεταιρίζεσθαι, της συνάθροισης και της θρησκείας, και διώκουν κυβερνητικούς επικριτές», αναφέρει η έκθεση. Με το κράτος να ελέγχει όλους τους σημαντικούς δίαυλους πληροφόρησης και ορισμένα από τα «αυστηρότερα συστήματα παρακολούθησης και λογοκρισίας» του κόσμου, οι επικριτές αντιμετωπίζουν φυλάκιση και εξαφάνιση. Οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συχνά παρενοχλούνται και βασανίζονται, ενώ όσοι ανήκουν σε «παράνομες» θρησκευτικές ομάδες παρενοχλούνται και κρατούνται από την αστυνομία. Καθώς οι Θιβετιανοί και οι Ουιγούροι αναγκάζονται να αφομοιωθούν, η κυβέρνηση εξέδωσε σχέδιο νόμου, «Προώθηση της Εθνικής Ενότητας και Προόδου», το οποίο «επιδιώκει να δικαιολογήσει την υφιστάμενη καταστολή των μειονοτήτων και να διευκολύνει την εντατικοποίηση των ιδεολογικών ελέγχων τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό».
**Κάλυψη του κενού:** Η έκθεση τονίζει την «επιτακτική ανάγκη για μια νέα παγκόσμια συμμαχία για την υποστήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Η HRW δηλώνει ότι «είναι κρίσιμο να κοιτάξουμε πέρα από τους συνηθισμένους υπόπτους», υποδεικνύοντας χώρες όπως η Κόστα Ρίκα, η Γκάνα, η Μαλαισία, το Μεξικό, η Σενεγάλη, η Σιέρα Λεόνε και το Βανουάτου, οι οποίες «διαδραμάτισαν σημαντικούς ρόλους σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε βασικά διεθνή φόρουμ». Η σύνοδος κορυφής «Democracy Forever» της Χιλής συγκέντρωσε ηγέτες από τη Βραζιλία, την Κολομβία, την Ισπανία και την Ουρουγουάη, οι οποίοι δεσμεύτηκαν να επιδίδονται σε «ενεργή δημοκρατική διπλωματία», ενώ η Ομάδα της Χάγης σχηματίστηκε σε αλληλεγγύη με τους Παλαιστίνιους και για την υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου. Οι φοιτητικές διαδηλώσεις υπέρ της Παλαιστίνης, οι διαμαρτυρίες κατά των καταχρήσεων του ICE στις ΗΠΑ και οι διαδηλώσεις της Gen Z στο Νεπάλ, την Ινδονησία και το Μαρόκο αναφέρθηκαν ως παραδείγματα της διαρκούς δύναμης του λαού.
