Ο πρόεδρος της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, προειδοποίησε σήμερα ότι το μοναδικό διυλιστήριο πετρελαίου της χώρας κινδυνεύει να κλείσει εντός τεσσάρων ημερών, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν άρουν τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν λόγω της πλειοψηφικής ρωσικής ιδιοκτησίας του, στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία.
Ο Βούτσιτς δήλωσε ότι θα δώσει προθεσμία 50 ημερών στις ρωσικές εταιρείες Gazprom και Gazprom Neft, οι οποίες κατέχουν από κοινού το 56,2% της εταιρείας πετρελαίου NIS, να πωλήσουν το μερίδιό τους. Σε αντίθετη περίπτωση, το σερβικό κράτος θα αναλάβει τη λειτουργία του διυλιστηρίου και θα υποβάλει προσφορά εξαγοράς.
Για τον Βούτσιτς, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με τη Μόσχα, η κατάσχεση ρωσικού περιουσιακού στοιχείου μπορεί να είναι μια δυσάρεστη επιλογή. Ωστόσο, τόνισε ότι η χώρα βρίσκεται σε «όλο και πιο δύσκολη θέση» με «χωρίς εύκολες λύσεις», καθώς Ουάσινγκτον και Κρεμλίνο βρίσκονται σε σύγκρουση.
Οι κυρώσεις των ΗΠΑ, που πλήττουν τη NIS από τον Οκτώβριο, έχουν διακόψει την προμήθεια αργού πετρελαίου στο διυλιστήριο της Pancevo, την μοναδική εγκατάσταση διύλισης πετρελαίου στη χώρα. «Δεν έχει κλείσει ακόμη, αλλά ήδη λειτουργεί σε μειωμένο επίπεδο σε σύγκριση με το κανονικό», ανέφερε ο Βούτσιτς.
«Η Σερβία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα… Όταν επιβάλλεις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και των εταιρειών της, τελικά πλήττουν τη χώρα μας», είπε, προσθέτοντας ότι οι κυρώσεις των ΗΠΑ ενδέχεται να επηρεάσουν τις γραμμές ανεφοδιασμού και την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας εν μέσω του χειμώνα.
Η βαλκανική χώρα διαθέτει επαρκή αποθέματα καυσίμων για βραχυπρόθεσμο χρονικό διάστημα, αλλά ένα πλήρες κλείσιμο του μοναδικού της διυλιστηρίου θα διακόψει την παραγωγή βενζίνης, ντίζελ και καυσίμου αεροσκαφών, πλήττοντας ενδεχομένως την οικονομία της χώρας, δήλωσε ο Βούτσιτς.
Η NIS, σε ανακοίνωσή της, ανέφερε ότι ξεκίνησε τις προετοιμασίες για το κλείσιμο του σερβικού διυλιστηρίου, θέτοντάς το σε λεγόμενη «ενεργή αναμονή» (hot standby), η οποία θα επιτρέψει την επανεκκίνηση μόλις διατεθεί αργό πετρέλαιο.
«Η NIS συνεχίζει να τροφοδοτεί την εγχώρια αγορά με πετρελαιοειδή προϊόντα ανελλιπώς, χάρη σε προηγουμένως εξασφαλισμένα αποθέματα», ανέφερε.
Το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στον ρωσικό πετρελαϊκό τομέα τον Ιανουάριο – συμπεριλαμβανομένης της NIS, η οποία έλαβε επανειλημμένες εξαιρέσεις πριν οι κυρώσεις τεθούν τελικά σε ισχύ τον Οκτώβριο.
Μετά την επιβολή των κυρώσεων, οι τράπεζες σταμάτησαν να επεξεργάζονται πληρωμές για τη NIS, και ο αγωγός JANAF της Κροατίας διέκοψε τις παραδόσεις αργού πετρελαίου στο διυλιστήριο, αναγκάζοντας τη βαλκανική χώρα να αναζητήσει εναλλακτικές προμήθειες.
Η κεντρική τράπεζα της Σερβίας ανακοίνωσε επίσης ότι θα σταματήσει όλες τις συναλλαγές πληρωμών για τη NIS εάν δεν παραταθεί η άδεια λειτουργίας της εταιρείας.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει την πλήρη αποχώρηση της Ρωσίας από τη NIS, και στις 15 Νοεμβρίου έδωσε στους ιδιοκτήτες της εταιρείας προθεσμία έως τις 13 Φεβρουαρίου για να βρουν αγοραστή για το ρωσικό μερίδιο.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, η Gazprom Neft κατέχει το 44,9% της NIS και η Gazprom το 11,3%. Η Σερβία κατέχει το 29,9%, ενώ το υπόλοιπο ανήκει σε μικρομετόχους. Η εταιρεία πετρελαίου Gazprom Neft είναι θυγατρική του ενεργειακού κολοσσού Gazprom.
