Η 28η Φεβρουαρίου 2026 θα μείνει στην ιστορία ως η ημέρα που ο νόμος της ζούγκλας επανήλθε. Την μοιραία εκείνη ημέρα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, κατά κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, εξαπέλυσαν την Επιχείρηση “Epic Fury”, “βρέχοντας θάνατο και καταστροφή” στο Ιράν.
Αν και δεν ήταν η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ και ο Ισραηλινός σύμμαχός τους χρησιμοποιούσαν διαπραγματεύσεις για να νανουρίσουν έναν εχθρό σε ψευδή αίσθηση ασφάλειας πριν επιτεθούν, η επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ παρ’ όλα αυτά αιφνιδίασε το Ιράν. Αρκετοί υψηλόβαθμοι Ιρανοί αξιωματούχοι σκοτώθηκαν στις επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένου του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Ωστόσο, οι επιθέσεις απέτυχαν να επιτύχουν την αλλαγή καθεστώτος που προσδοκούσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ. Η ιρανική κυβέρνηση, πληγωμένη και αιμόφυρτη αλλά αήττητη, άντεξε.
Σε απάντηση, το Ιράν επιτέθηκε σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και διπλωματικές αποστολές των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και στο Ισραήλ με drones και πυραύλους. Ενώ η ρεταλιάση προκάλεσε κάποια ζημιά, δεν κατάφερε να αποτρέψει περαιτέρω επιθέσεις απέναντι στην συντριπτική στρατιωτική υπεροχή της άλλης πλευράς. Αντιθέτως, οι αμερικανικές επιθέσεις εντάθηκαν, κορυφώνοντας την μεγαλύτερη μέχρι τότε στις 10 Μαρτίου. Με τα αποθέματα πυραύλων και εκτοξευτές του Ιράν να εξαντλούνται επικίνδυνα, έχει καταστεί εμφανές ότι χωρίς εξωτερική παρέμβαση, το Ιράν μάχεται σε ό,τι θα μπορούσε να είναι η τελευταία του μάχη.
Η συγκρατημένη αντίδραση της Κίνας
Με τη Ρωσία απασχολημένη με τον δικό της πόλεμο, το Ιράν περίμενε να δει αν ο μοναδικός του άλλος σύμμαχος ικανός να αντιμετωπίσει τις ΗΠΑ, η Κίνα, θα προσέτρεχε σε βοήθεια. Η απάντηση ήρθε γρήγορα. Δύο ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου, κατά τη διάρκεια μιας τακτικής συνέντευξης Τύπου στο κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών, οι εργασίες συνεχίστηκαν κανονικά, σαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να μην είχαν μόλις επιτεθεί σε έναν από τους ολοκληρωμένους στρατηγικούς εταίρους της Κίνας. Όταν κατέστη σαφές ότι η Κίνα θα παρέμενε σιωπηλή, ένας Ιρανός δημοσιογράφος διαμαρτυρήθηκε. Μόνο τότε ο εκπρόσωπος του υπουργείου, Μάο Νινγκ, καταδίκασε απρόθυμα την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ.
Τις επόμενες ημέρες, η Κίνα έγινε ένθερμη επικριτής των επιθέσεων. Ο Κινέζος Υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι υποστήριξε ότι “η ισχύς δεν δημιουργεί δικαιοσύνη”, προειδοποιώντας ότι οι επιθέσεις απέδειξαν ότι “ο κόσμος έχει οπισθοδρομήσει στον νόμο της ζούγκλας”. Παρά τα δυνατά του λόγια, ο Γουάνγκ απέφυγε να κατονομάσει ρητά τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ ως επιτιθέμενους, ακόμη κι αν δεν υπήρχε αμφιβολία για ποιες χώρες αναφερόταν. Επιπλέον, η Κίνα πρόσφερε στο Ιράν ελάχιστη ουσιαστική βοήθεια πέραν της ρητορικής.
Ενώ η Κίνα επικοινώνησε με αρκετές χώρες της Μέσης Ανατολής και έστειλε ειδικό απεσταλμένο σε διπλωματική περιοδεία στην περιοχή, μια κίνηση που βοήθησε να αποτραπεί η συμμετοχή των γειτόνων του Ιράν, πολλοί εκ των οποίων βρέθηκαν στο σταυροδρόμι, δεν έκανε καμία προσπάθεια να αντιμετωπίσει άμεσα τις ΗΠΑ, τη χώρα που φέρει τελικά την ευθύνη για τον πόλεμο, πόσο μάλλον να στείλει στρατιωτική βοήθεια στο Ιράν.
Η αντίδραση της Κίνας παρέμεινε συγκρατημένη ακόμη και όταν το Ιράν, σε μια προσπάθεια να προκαλέσει διεθνή παρέμβαση, έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, έναν ζωτικό θαλάσσιο διάδρομο από τον οποίο διέρχεται το 40% του εισαγόμενου πετρελαίου της Κίνας καθημερινά. Αντιμέτωπη με μια άμεση απειλή για την οικονομική της γραμμή, η μόνη απάντηση του Πεκίνου ήταν να ζητήσει από όλα τα μέρη να σταματήσουν τις εχθροπραξίες και να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Οι προτεραιότητές της ήταν σαφείς.
Αυτή η προτεραιότητα, φυσικά, είναι η Ταϊβάν.
Το Ιράν δεν είναι τόσο σημαντικό
Έναν μήνα πριν από τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ, κατά τη διάρκεια της μεγαλύτερης στρατιωτικής συγκέντρωσης των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχαν μια τηλεφωνική συνομιλία. Στην ανάγνωση των ΗΠΑ, η συνομιλία κάλυψε μια σειρά θεμάτων, συμπεριλαμβανομένων των αυξανόμενων εντάσεων ΗΠΑ-Ιράν.
Στην κινεζική εκδοχή, ωστόσο, η εστίαση ήταν στις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ και την Ταϊβάν, ενώ οι αυξανόμενες εντάσεις ΗΠΑ-Ιράν παραλείφθηκαν. Ο Σι επανέλαβε ότι η Ταϊβάν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Κίνας, τόνισε τη σημασία της για την Κίνα και τις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ, και έθεσε μια κόκκινη γραμμή στην ανεξαρτησία της. Ο Σι προειδοποίησε επίσης τον Τραμπ ότι οι ΗΠΑ πρέπει να κινηθούν με τη μέγιστη προσοχή όσον αφορά τις προγραμματισμένες πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν.
Σε απάντηση, σύμφωνα με το Πεκίνο, ο Τραμπ δήλωσε ότι αποδίδει μεγάλη σημασία στις ανησυχίες της Κίνας σχετικά με την Ταϊβάν και υποσχέθηκε να διατηρήσει υγιείς και σταθερές σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ.
Η σιωπή της Κίνας για το Ιράν λέει πολλά. Ενισχύει την ιδέα ότι, παρά τη συμμετοχή του Ιράν σε πρωτοβουλίες υπό την ηγεσία της Κίνας, συμπεριλαμβανομένης της Πρωτοβουλίας “Belt and Road”, της Σαγκχαϊκής Οργάνωσης Συνεργασίας και των BRICS, δεν είναι τόσο σημαντικό για την Κίνα όσο είχε υποτεθεί προηγουμένως. Κρίσιμα, υποδηλώνει ότι έχει επιτευχθεί μια συμφωνία που διασφαλίζει τα ζωτικά συμφέροντα της Κίνας και το Πεκίνο δεν ήταν διατεθειμένο να θέσει σε κίνδυνο αυτά τα κέρδη για έναν απομακρυσμένο σύμμαχο.
Πράγματι, αντιμετωπίζοντας εσωτερικά εμπόδια και πρόθυμος να εξασφαλίσει μια εμπορική συμφωνία με την Κίνα, τον τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο των ΗΠΑ, για να ενισχύσει τα ποσοστά αποδοχής του, ο Τραμπ έκανε δεκτές τις αιτήσεις του Σι τις ημέρες μετά την κλήση τους και ανέβαλε μια πώληση όπλων πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων στην Ταϊβάν. Καθώς ο Τραμπ σχεδιάζει να επισκεφθεί σύντομα την Κίνα, μια άμεση αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ τώρα θα κινδύνευε να βυθίσει τις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ ξανά σε παγωμένα νερά, ένα αποτέλεσμα που η Κίνα επιδιώκει από καιρό να αποφύγει, ενώ η αποστολή όπλων στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει τις ΗΠΑ να ανταποδώσουν αναλόγως όσον αφορά την Ταϊβάν.
Ο πόλεμος δεν αποτελεί απειλή για την Κίνα
Αν και οι ΗΠΑ δήλωσαν στην Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας του 2025 ότι πλέον δεν βλέπουν την Κίνα ως αντίπαλο και έχουν αποσυρθεί από τον ρόλο τους ως “χωροφύλακας του κόσμου”, οπισθοχωρώντας προς τη Δυτική Ημισφαίριο σύμφωνα με το “Δόγμα Ντόνρο”, το Πεκίνο δεν έχει αυταπάτες ότι ο ανταγωνισμός έχει τελειώσει ή ότι η Ουάσινγκτον θα υποχωρήσει αθόρυβα. Κατά συνέπεια, η Κίνα πιστεύει ότι εφόσον αποτελεί απειλή για την Ταϊβάν, σύμμαχο των ΗΠΑ και αυτό που το Πεκίνο θεωρεί αποσκιρτημένη επαρχία, οι ΗΠΑ θα δώσουν προτεραιότητα στον περιορισμό της ανόδου της παρά στο να εμπλακούν σε ένα άλλο μεσανατολικό τέλμα.
Ως εκ τούτου, παρά την επιμονή του Τραμπ ότι όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι, οι ΗΠΑ είναι απίθανο να δεσμευτούν πλήρως σε έναν πόλεμο με το Ιράν. Η σύγκρουση πιθανότατα θα περιοριστεί σε αεροπορικές επιδρομές χωρίς ανάπτυξη στρατευμάτων στο έδαφος. Δεδομένου ότι προηγούμενες προσπάθειες των ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος είχαν επιτυχία μόνο όταν υποστηρίχθηκαν από αμερικανικά ή συμμαχικά χερσαία στρατεύματα, όπως φάνηκε στο Ιράκ και τη Λιβύη, η απουσία και των δύο υποδηλώνει ότι ενώ οι ΗΠΑ μπορεί να αποδυναμώσουν σημαντικά το Ιράν, η ανατροπή της κυβέρνησής του παραμένει απίθανη.
Ενώ ο Τραμπ εξακολουθεί να στερείται ένα ρεαλιστικό σχέδιο εξόδου, αυτό που γίνεται όλο και πιο σαφές είναι ότι, εν μέσω αυξανόμενης πίεσης από τους συμμάχους των ΗΠΑ και αυξανόμενης εσωτερικής δυσαρέσκειας για τις αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου, ο πόλεμος πιθανότατα θα λήξει σύντομα με τον ίδιο τον Τραμπ να σηματοδοτεί ότι αναζητά μια έξοδο διαφυγής.
Ως εκ τούτου, ο πόλεμος είναι απίθανο να αποτελέσει υπαρξιακή απειλή για την κινεζική οικονομία. Ακόμη και αν η σύγκρουση συνεχιστεί, εφόσον παραμείνει κάτω από τους τέσσερις μήνες, η Κίνα βρίσκεται σε καλή θέση για να αντέξει το σοκ των αυξανόμενων τιμών του πετρελαίου, προστατευμένη από το τεράστιο απόθεμα πετρελαίου που είχε συσσωρεύσει εν αναμονή τέτοιων περιστάσεων.
Ακόμη κι αν οι ΗΠΑ ανέτρεπαν την ιρανική κυβέρνηση, η θέση της Κίνας ως του μεγαλύτερου εισαγωγέα πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο σημαίνει ότι οποιαδήποτε νέα φιλοαμερικανική κυβέρνηση θα επιδίωκε να διατηρήσει φιλικές σχέσεις με το Πεκίνο. Άλλωστε, οποιαδήποτε ιρανική κυβέρνηση θα παραμείνει βαριά εξαρτημένη από τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
Υπό αυτή την έννοια, το Ιράν θα έμοιαζε με πολλές άλλες χώρες, οικονομικά εξαρτημένες από την Κίνα και στρατιωτικά εξαρτημένες από τις ΗΠΑ. Ορισμένοι Κινέζοι ακαδημαϊκοί προτείνουν ακόμη και ότι η άρση των αμερικανικών κυρώσεων θα μπορούσε παραδόξως να οδηγήσει σε αυξημένες κινεζικές επενδύσεις στο Ιράν, καθώς οι επενδυτές δεν θα έπρεπε πλέον να φοβούνται την αμερικανική εξωεδαφική δικαιοδοσία.
Εάν η Κίνα παραμείνει ανενεργή ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, ωστόσο, όχι μόνο θα διαβρώσει την κατάστασή της ως μεγάλης δύναμης, αλλά θα εκθέσει και μια άβολη αλήθεια. Ενώ το Πεκίνο μπορεί δημόσια να αποκηρύσσει την ιδέα ότι “η ισχύς δημιουργεί δικαιοσύνη”, η απόφασή του να αφήσει έναν εταίρο να υπερασπιστεί τον εαυτό του όταν διακυβεύονται τα δικά του ζωτικά συμφέροντα υποδηλώνει κάτι πιο διαρκές: Η ισχύς εξακολουθεί να θέτει τα όρια της αρχής.
