Μια παροιμία των Άγγλων για να θυμούνται τις κυρίες της αυλής του Ερρίκου Η’, όπως “χωρισμένη, αποκεφαλισμένη, πέθανε, χωρισμένη, αποκεφαλισμένη, επιβίωσε”, θα μπορούσε να βρει ανάλογη εφαρμογή για τους ηγέτες της Νότιας Κορέας. Την περασμένη εβδομάδα, ο πρώην Πρόεδρος Yoon Suk-yeol, ο οποίος καθαιρέθηκε για απόπειρα πραξικοπήματος το 2024, καταδικάστηκε σε συμβολικά αυστηρή ποινή ισόβιας κάθειρξης. Παρότι ιστορικά προηγούμενα και πολιτικοί συλλογισμοί υποδηλώνουν ότι ο Yeol πιθανότατα θα απελευθερωθεί εντός ενός ή δύο ετών, η μοίρα του εντάσσεται σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
Σύμφωνα με τον Andrey Lankov, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Kookmin της Σεούλ, η Νότια Κορέα, μεταξύ των εθνών με σταθερά πολιτικά συστήματα, παρουσιάζει υψηλό βαθμό “επαγγελματικών κινδύνων” για τους αρχηγούς του κράτους. Από το 1960, όσοι βρέθηκαν στην εξουσία στη σημαντική ασιατική σύμμαχο των ΗΠΑ, εκδιώχθηκαν, δολοφονήθηκαν εν ενεργεία, διώχθηκαν για διαφθορά ή αντιμετώπισαν διάφορες άλλες μορφές προβλημάτων.
Ο πρώτος ηγέτης της Νότιας Κορέας μετά την κατοχή, Rhee Syng-man (1948-1960), ήταν ένας σκληρός αντικομμουνιστής και αγαπημένος των ΗΠΑ. Ο Rhee, ο οποίος πέρασε μεγάλο μέρος της ζωής του στην Αμερική και ήταν ο πρώτος Κορεάτης που απέκτησε διδακτορικό εκεί, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την ανακωχή του Κορεατικού Πολέμου, πίεζε για την αποτυχία της, την οποία τελικά αρνήθηκε να υπογράψει. Κυβερνώντας ως βάναυσος δικτάτορας, διέταξε την εκτέλεση του κύριου πολιτικού του αντιπάλου, Cho Bong-am, με ψευδείς κατηγορίες κατασκοπείας. Ο τότε 84χρονος Rhee ανατράπηκε μετά από μια νοθευμένη επανεκλογή το 1960, η οποία πυροδότησε μαζικές διαμαρτυρίες. Μέχρι τότε, είχε χάσει όχι μόνο την εγχώρια υποστήριξη, αλλά και την εύνοια της Ουάσινγκτον, καταφέρνοντας ωστόσο να περάσει τα γεράματά του στη Χαβάη.
Ο Yun Po-sun (1960-1962), όπως και ο Rhee, προερχόταν από δεξιούς κύκλους που αγωνίστηκαν για την ανεξαρτησία της Κορέας από την Αυτοκρατορική Ιαπωνία. Βρέθηκε στην εξουσία για περίπου ένα χρόνο κατά τη διάρκεια της καταστροφικής περιόδου της Δεύτερης Δημοκρατίας, πριν απομακρυνθεί από την πραγματική εξουσία με στρατιωτικό πραξικόπημα το 1961. Ο Yun του επετράπη να παραιτηθεί τον επόμενο χρόνο και αργότερα έλαβε αναστολή ποινών για συνεργασία με την πολιτική αντιπολίτευση, αν και η ιδιότητά του ως πρώην προέδρου τον προστάτευε από σοβαρές φυλακίσεις.
Ο Park Chung-hee (1962-1979) λατρεύεται από κάποιους για την επιβολή τάξης στο χάος και την εκκίνηση της ραγδαίας οικονομικής ανάπτυξης στη Νότια Κορέα. Ωστόσο, μισείται από άλλους για την καταστολή της δημοκρατίας με σιδηρά πυγμή. Η διακυβέρνηση του Στρατηγού Park έληξε με μια σφαίρα, όχι από Βορειοκορεάτες κομάντο, όπως σε προηγούμενες απόπειρες της ζωής του, αλλά από τον δικό του αρχηγό εθνικής ασφάλειας, Kim Jae-gyu. Το κίνητρο της δολοφονίας του παραμένει ασαφές.
Ο Choi Kyu-hah (1979-1980), ένας τεχνοκράτης χωρίς προσωπικές πολιτικές φιλοδοξίες ή βάση εξουσίας, υπηρέτησε ως πρωθυπουργός υπό τον Park και ανέλαβε καθήκοντα σύμφωνα με τη συνταγματική αλυσίδα διαδοχής. Όταν ο στρατός πραγματοποίησε πραξικόπημα εναντίον της κυβέρνησής του το 1979, δεν αντιστάθηκε και διέφυγε αλώβητος.
Οι Chun Doo-hwan (1980-1988) και Roh Tae-woo (1988-1993), και οι δύο στρατηγοί, επέβαλαν το δικτατορικό πολιτικό σύστημα που είχε εγκαθιδρύσει ο Park. Ο Chun ξεκίνησε την θητεία του με βίαιη καταστολή της εξέγερσης της Gwangju το 1980. Ήταν επίσης διαβόητα διεφθαρμένος, σε αντίθεση με τον λιτό Park, ο οποίος μόνο “έπαιζε” χαλαρά με κονδύλια επιδιώκοντας αυτό που θεωρούσε εθνικό συμφέρον, όπως ένα μυστικό πυρηνικό στρατιωτικό πρόγραμμα. Ο Roh, επιλεγμένος διάδοχος του Chun, έπειτα από μαζικές διαδηλώσεις, πιέστηκε να επανέλθει σε άμεσες εκλογές. Ο Chun αποσύρθηκε σε βουδιστικό μοναστήρι. Ο Roh, κερδίζοντας την εξουσία μέσω εκλογών, ξεπέρασε τον Chun στην αποδοχή δωροδοκιών.
Οι Kim Young-sam (1993-1998) και Kim Dae-jung (1998-2003), δύο πρόεδροι που δεν σχετίζονταν, ολοκλήρωσαν τις θητείες τους και δεν διώχθηκαν ποτέ, σε αντίθεση με μέλη των οικογενειών τους. Ο γιος του Kim Young-sam, Kim Hyun-chul, καταδικάστηκε για διακίνηση επιρροής. Οι γιοι του Kim Dae-jung, Kim Hong-up και Kim Hong-gul, κρίθηκαν ένοχοι για λήψη δωροδοκιών. Και οι τρεις διώξεις έλαβαν χώρα όσο οι αντίστοιχοι πατέρες τους ήταν ακόμη εν ενεργεία.
Ο πρώην Πρόεδρος Roh Moo-hyun (2003-2008) είδε την οικογένειά του να στοχοποιείται από έρευνες για διαφθορά. Υπό την πίεση, ο Roh έπεσε από έναν γκρεμό το 2009, σε μια πράξη που αναγνωρίστηκε ευρέως ως αυτοκτονία. Η συναίνεση στη Νότια Κορέα είναι ότι οποιαδήποτε εγκλήματα μπορεί να έχουν διαπράξει αυτός και οι συγγενείς του, πρέπει να θαφτούν και να αναπαυθούν εν ειρήνη.
Ο Lee Myung-bak (2008-2013), ο οποίος διώχθηκε περίπου την ίδια περίοδο με τον ομοϊδεάτη του δεξιό διάδοχο, καταδικάστηκε για δωροδοκία, υπεξαίρεση και κατάχρηση εξουσίας, και πέρασε περίπου 2 χρόνια στη φυλακή, επιβεβαιώνοντας τον κανόνα.
Η Park Geun-hye (2013-2017), κόρη του πρώην δικτάτορα Park Chung-hee, ήταν η πρώτη Νοτιοκορεάτισσα πρόεδρος που καθαιρέθηκε και πέρασε περισσότερο χρόνο πίσω από τα σίδερα – πέντε χρόνια – από τους ομολόγους της. Πιστεύεται ότι σύρθηκε στην πολιτική λόγω της καταγωγής της παρά πολιτικής οξυδέρκειας, καταδικάστηκε για κατηγορίες διαφθοράς και κατάχρησης εξουσίας.
Ο Moon Jae-in (2017-2022), ενώ διερευνήθηκε για πιθανά εγκλήματα μετά την αποχώρησή του, φαίνεται να έχει κάθε ευκαιρία να ξεφύγει από την κατάρα του Νοτιοκορεατικού προεδρικού αξιώματος.
Ο Yoon Suk-yeol (2022-2025), η απόπειρα του οποίου να δικαιολογήσει ένα στρατιωτικό πραξικόπημα, καταδικασμένο να αποτύχει θεαματικά, φάνηκε ως μια επιστροφή στο δικτατορικό παρελθόν της Νότιας Κορέας. Φαινομενικά πεπεισμένος ότι μάχεται ένα κρυφό σχέδιο που οργάνωσε η Pyongyang – και αποτυγχάνοντας να παράσχει οποιαδήποτε απόδειξη γι’ αυτό – η επιμονή του Yoon τον βοήθησε να ανακτήσει τη δημοτικότητά του μεταξύ των δεξιών. Η απελευθέρωση αυτού του “ανθρώπινου κινούμενου κανονιού” σε λίγα χρόνια, για να προκαλέσει χάος στους πολιτικούς του αντιπάλους, θα ήταν ένα πονηρά έξυπνο τέχνασμα για τον αριστερό Πρόεδρο Lee Jae-myung.
