Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ιατρικές εξετάσεις προωθούνται ως εργαλείο ενδυνάμωσης για τον έλεγχο της υγείας, όμως ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες για τις αρνητικές επιπτώσεις που παραλείπουν να αναφέρουν οι influencers. Η καμπάνια του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, βασισμένη σε δική του έρευνα, επικεντρώνεται σε τρεις αμφιλεγόμενες εξετάσεις: τις μαγνητικές τομογραφίες ολόκληρου του σώματος (MRI), τις αιματολογικές εξετάσεις για τα επίπεδα τεστοστερόνης, και την εξέταση της αντι-Μυλλεριανής ορμόνης (AMH), η οποία εκτιμά τον αριθμό των ωαρίων μιας γυναίκας.
Σύμφωνα με τη Dr Brooke Nickel, ανώτερη ερευνήτρια στο Sydney Health Literacy Lab, οι influencers χρησιμοποιούν τα social media για να δημιουργήσουν πανικό γύρω από ιατρικές εξετάσεις με αμφίβολα επιστημονικά δεδομένα. Όπως εξηγεί, αυτές οι εξετάσεις ενέχουν τον κίνδυνο της υπερδιάγνωσης, οδηγώντας υγιή άτομα σε παρεμβάσεις που ενδεχομένως δεν χρειάζονται ποτέ.
Η μαγνητική τομογραφία ολόκληρου του σώματος, αν και προωθείται από προσωπικότητες όπως η Kim Kardashian και η Paris Hilton για την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών, ιδίως καρκίνου, και από “wellness” κλινικές ως “ολιστικός έλεγχος”, δεν υποστηρίζεται από ιατρικούς φορείς ως ωφέλιμη για υγιή άτομα. Αντιθέτως, μπορεί να εντοπίσει “τυχαία ευρήματα”, τα οποία σε περιπτώσεις καρκίνου μπορεί να αφορούν πολύ πρώιμες μορφές της νόσου, με αποτέλεσμα άγχος και περιττές θεραπείες.
Η εξέταση AMH, ενώ μπορεί να είναι χρήσιμη σε περιπτώσεις υπογονιμότητας για υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη γονιμότητας για τον γενικό πληθυσμό. Οι κίνδυνοι για τις γυναίκες είναι κυρίως ψυχολογικοί, καθώς μπορεί να δημιουργήσουν ψευδή αίσθηση επείγοντος για την αναπαραγωγική τους ζωή, οδηγώντας ακόμη και σε δαπανηρές διαδικασίες όπως η κρυοσυντήρηση ωαρίων.
Οι εξετάσεις τεστοστερόνης, που συχνά προωθούνται σε άνδρες ως μέσο ελέγχου “βέλτιστων” επιπέδων, μπορεί να συνδέονται με την προώθηση συμπληρωμάτων τεστοστερόνης. Σε υγιείς άνδρες, η ανεπιθύμητη χορήγηση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές, όπως θρομβώσεις, υπογονιμότητα, και πιθανώς καρδιακές παθήσεις.
Η πρόσβαση σε αυτές τις εξετάσεις γίνεται συχνά μέσω influencers και εταιρειών που εκμεταλλεύονται κενά στη νομοθεσία, παρακάμπτοντας την ανάγκη για ιατρική συνταγογράφηση. Αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου οι καταναλωτές καλούνται να ερμηνεύσουν μόνοι τους τα αποτελέσματα, με κίνδυνο λανθασμένων συμπερασμάτων.
Η Dr Nickel τονίζει ότι η πρόληψη έγκειται κυρίως στον υγιεινό τρόπο ζωής, τη διατροφή, την άσκηση και την παρακολούθηση συμπτωμάτων. Η υπερβολική έμφαση σε αυτές τις εξετάσεις δημιουργεί μια “population of the worried well”, δηλαδή έναν πληθυσμό υγιών ατόμων που ανησυχούν υπερβολικά για την υγεία τους. Η καμπάνια θα συνεχιστεί με βίντεο και συνεργασίες για την παροχή επιστημονικά τεκμηριωμένων πληροφοριών.
