Από τις αρχές του 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταργεί την τελωνειακή απαλλαγή για δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ. Όλα τα πακέτα που προέρχονται από τρίτες χώρες θα υπόκεινται πλέον σε κανονικές τελωνειακές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής δασμών και προβλεπόμενων τελών διαχείρισης. Η απόφαση αυτή, η οποία ελήφθη από το Συμβούλιο υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ECOFIN), στηρίζεται σθεναρά από την Ελλάδα, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, να την χαρακτηρίζει αναγκαία για τον υγιή ανταγωνισμό, την προστασία των εσόδων και την ασφάλεια των προϊόντων.
Το μέτρο αυτό φέρνει στο προσκήνιο την ανάγκη για επανεξέταση των ισορροπιών μεταξύ καταναλωτών, εγχώριου εμπορίου και δημοσίων εσόδων. Η Ελλάδα, ως πυλώνας στην ΕΕ, υποστηρίζει την επίσπευση της εφαρμογής του, αντιμετωπίζοντας τις στρεβλώσεις που προέκυψαν από την έκρηξη του ηλεκτρονικού εμπορίου τις τελευταίες δεκαετίες.
Τα οφέλη που καταγράφονται περιλαμβάνουν τη μείωση του αθέμιτου ανταγωνισμού από ξένες επιχειρήσεις, την αύξηση των δημοσίων εσόδων, την αποτροπή εισαγωγής ακατάλληλων προϊόντων που δεν συμμορφώνονται με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, καθώς και περιβαλλοντικά οφέλη από την αποθάρρυνση της παραγωγής και υπερκατανάλωσης αμφιβόλου ποιότητας ειδών.
Ωστόσο, υπάρχουν και πιθανές αρνητικές επιπτώσεις, όπως η αύξηση των τελικών τιμών σε φθηνά προϊόντα από τρίτες χώρες λόγω των νέων χρεώσεων. Επιπλέον, ενδέχεται να υπάρξει επιβάρυνση για τα χαμηλότερα εισοδήματα, πιθανές καθυστερήσεις στις τελωνειακές διαδικασίες, νέα κόστη για τις εταιρείες ταχυμεταφορών και την ανάγκη για προσεκτικό σχεδιασμό στην επιβολή του “τέλους διαχείρισης” ανά πακέτο, το οποίο εκτιμάται τουλάχιστον στα 1,5-2 ευρώ.
Το ECOFIN συμφώνησε στην κατάργηση της απαλλαγής τελωνειακών δασμών για δέματα χαμηλής αξίας, επιταχύνοντας το αρχικό χρονοδιάγραμμα από το 2028 στις αρχές του 2026. Ένα μεταβατικό στάδιο θα επιτρέψει σε όλα τα δέματα να περνούν από διαδικασίες τελωνείου και δασμών. Σε δύο χρόνια, από το 2028, αναμένεται η εφαρμογή αυστηρότερων μέτρων, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας πλατφόρμας για την ηλεκτρονική εκκαθάριση των αγορών από τρίτες χώρες.
Οι χώρες-μέλη καλούνται να υποβάλουν συγκεκριμένες προτάσεις υλοποίησης έως τις 12 Δεκεμβρίου, με στόχο τη δημιουργία μιας νέας αρχιτεκτονικής εισαγωγών μικροδεμάτων που θα λειτουργήσει το συντομότερο δυνατόν εντός του 2026, χωρίς να προκαλεί πρόσθετες καθυστερήσεις στα τελωνεία.
Για τον καταναλωτή, κάθε δέμα από τρίτη χώρα θα αξιολογείται για δασμούς ανεξαρτήτως αξίας, πέραν του ΦΠΑ που ήδη επιβάλλεται. Αυτό θα οδηγήσει σε υψηλότερες τελικές τιμές. Εκτός από τους δασμούς, προβλέπεται και ένα “τέλος διεκπεραίωσης” περίπου 2 ευρώ ανά μικροδέμα, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ μετά τα μέσα του 2026.
Οι εμπορικές πλατφόρμες όπως Temu, Shein, Bangood, Trendyol, αλλά και αγορές μέσω e-bay, οι οποίες στηρίζονταν στο όριο των 150 ευρώ για δωρεάν αποστολές και υπερβολικά χαμηλές τιμές, θα επηρεαστούν άμεσα. Οι αγορές αυτές θα επιβαρυνθούν πλέον από δασμούς και τέλη, περιορίζοντας το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα. Η μετάβαση σε πλήρη τελωνειακό έλεγχο μπορεί να επιφέρει καθυστερήσεις και αύξηση λειτουργικών κοστών.
Για τα ελληνικά και ευρωπαϊκά e-shops, οι όροι του ανταγωνισμού γίνονται πιο ισότιμοι, καθώς τα εισαγόμενα φθηνά πακέτα δεν θα διαφεύγουν πλέον δασμών, μειώνοντας τη διαφορά τιμολόγησης με τις ευρωπαϊκές πλατφόρμες. Η Ελλάδα, μαζί με τη Γαλλία, πρωτοστάτησε στην επίσπευση αυτών των μέτρων, ως απάντηση στα ζητήματα θεμιτού ανταγωνισμού.
Η εκρηκτική αύξηση των μικροδεμάτων από τρίτες χώρες έχει επιφέρει απώλειες στα κράτη μέλη, πλήττοντας τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οδηγώντας σε απώλειες εσόδων και στρέβλωση του ανταγωνισμού. Η ΕΕ επιδιώκει ισότιμους όρους, καλύτερο έλεγχο συμμόρφωσης και ασφάλειας προϊόντων, καθώς και αποθάρρυνση πρακτικών “fast fashion”.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι “από εδώ και στο εξής, όλα τα δέματα θα περνούν από συνήθεις τελωνειακές διαδικασίες”, διασφαλίζοντας “δίκαιο ανταγωνισμό και καλύτερη προστασία του καταναλωτή”. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), Σταύρος Καφούνης, δήλωσε ότι η βασική “ανορθογραφία” που πρέπει να αλλάξει άμεσα είναι ο κανονισμός de minimis. Ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης επανέλαβε την πλήρη στήριξη της Ελλάδας στο μέτρο. Αξιωματούχοι της ΕΕ επισημαίνουν ότι έως και τα δύο τρίτα των μικροδεμάτων δηλώνονται υποτιμολογημένα, κάτι που θα αντιμετωπιστεί με την κατάργηση της εξαίρεσης και αυστηρότερη επιβολή.
