Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών θέτει σε δημόσια διαβούλευση ένα νέο φορολογικό νομοσχέδιο που αναμένεται να φέρει ριζικές αλλαγές στον τρόπο ελέγχου των φορολογουμένων. Με την ενίσχυση της διαφάνειας και τη διεύρυνση της πρόσβασης της φορολογικής διοίκησης σε κρίσιμα οικονομικά δεδομένα, οι αρχές θα αποκτήσουν πλήρη εικόνα για τραπεζικούς λογαριασμούς, επενδυτικά εισοδήματα και συναλλαγές σε κρυπτονομίσματα. Βασικό εργαλείο για τη διασύνδεση και τις αυτόματες διασταυρώσεις στοιχείων, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι η ψηφιακή διακυβέρνηση.
Το σχέδιο νόμου, που ενσωματώνει ευρωπαϊκές οδηγίες για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα της φορολογίας, εισάγει ένα “πολλαπλό ραντάρ” για τις οικονομικές κινήσεις των πολιτών. Σύμφωνα με το άρθρο 4, τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται πλέον να παρέχουν πλήρη στοιχεία στο τέλος του έτους για κάθε δηλωτέο λογαριασμό. Αυτά περιλαμβάνουν το υπόλοιπο ή την αξία του, τους τόκους, τα μερίσματα, καθώς και τα ακαθάριστα έσοδα από πωλήσεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Μαζί με αυτά, θα αποστέλλονται στοιχεία ταυτοποίησης, όπως ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, ΑΦΜ, ημερομηνία και τόπος γέννησης, καθώς και στοιχεία για το ίδιο το ίδρυμα. Για πρώτη φορά, θα δηλώνεται ρητά αν ο λογαριασμός είναι κοινός και πόσοι είναι οι δικαιούχοι, ενώ για οντότητες θα καταγράφονται και τα ελέγχοντα πρόσωπα.
Με τα άρθρα 10 και 11, το νομοσχέδιο καθιστά υποχρεωτική την υποβολή και κοινοποίηση του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου, ώστε η φορολογική διοίκηση να μπορεί να συνδέει τα στοιχεία από το εξωτερικό με συγκεκριμένα πρόσωπα στην Ελλάδα, αποφεύγοντας ασυμφωνίες και επιταχύνοντας τις διασταυρώσεις.
Στις συναλλαγές με μετρητά, τίθεται όριο 500 ευρώ για τη συνολική αξία της συναλλαγής, ανεξαρτήτως του αριθμού των επιμέρους παραστατικών. Η εξόφληση με μετρητά άνω των 500 ευρώ δεν επιτρέπεται, ενώ το πρόστιμο για παράβαση είναι διπλάσιο του ποσού που καταβλήθηκε σε μετρητά.
Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι η σταδιακή ενσωμάτωση του ψηφιακού ευρώ, το οποίο θα επιτρέπει την αποτελεσματικότερη παρακολούθηση των ροών πληρωμών και την πλήρη ιχνηλάτηση του χρήματος. “Προχωράμε στην πλήρη ψηφιοποίηση του συστήματος, έτσι ώστε η παλιά κανονικότητα της φοροδιαφυγής να δώσει για πρώτη φορά τη θέση της σε ένα κλίμα δικαιοσύνης”, δήλωσε ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, τονίζοντας την ανάγκη για επένδυση στην τεχνολογία, την πράσινη ενέργεια και την καινοτομία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στα κρυπτονομίσματα, με την εισαγωγή ολοκληρωμένου πλαισίου υποχρεωτικής αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών από παρόχους υπηρεσιών crypto. Δημιουργείται μηχανισμός καταγραφής και διασταύρωσης συναλλαγών, επιτρέποντας στις φορολογικές αρχές να εντοπίζουν δυσχερώς ανιχνεύσιμα εισοδήματα και περιουσιακά στοιχεία. Θεσπίζονται αυστηρά πρόστιμα για τους παρόχους, που ξεκινούν από 100 ευρώ και φτάνουν έως 5.000 ευρώ για σοβαρές παραβάσεις.
Στα πρόστιμα, καθιερώνεται ενιαίο πρόστιμο 100 ευρώ για εκπρόθεσμες ή μη υποβληθείσες ΦΠΑ και παρακρατούμενους φόρους, ακόμη και όταν είναι μηδενικές ή πιστωτικές. Προβλέπεται αναδρομική διαγραφή ή συμψηφισμός προστίμων ύψους 250 και 500 ευρώ που είχαν επιβληθεί από 19 Απριλίου 2024. Οι ανήλικοι εξαιρούνται από τα πρόστιμα εκπρόθεσμης υποβολής, ενώ για τα έτη 2023 και 2024 παρέχεται δυνατότητα αμφισβήτησης τεκμαρτού εισοδήματος.
Στον τομέα των ακινήτων, δημιουργείται το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ), το οποίο από το 2027 θα αντικαταστήσει σταδιακά τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος για την κύρια κατοικία. Αλλάζει ο τρόπος υπολογισμού της συνολικής αξίας της ακίνητης περιουσίας, μη συνυπολογίζοντας αξίες που ήδη απαλλάσσονται από φόρο.
Παρέχονται ελαφρύνσεις στους πωλητές λαϊκών αγορών, με μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος κατά 30% και δυνατότητα αμφισβήτησής του. Για τις μεγάλες επιχειρήσεις, ο συμπληρωματικός φόρος στο πλαίσιο της ελάχιστης παγκόσμιας φορολόγησης δεν αναγνωρίζεται ως εκπιπτόμενη δαπάνη. Εισάγεται επίσης ο θεσμός των δεσμευτικών φορολογικών απαντήσεων για επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα.
Τέλος, δημιουργείται ηλεκτρονική πλατφόρμα για τη διαχείριση συναλλαγών μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το νέο πλαίσιο ενισχύει τον έλεγχο εισοδημάτων και περιουσίας, περιορίζει τη χρήση μετρητών, εντάσσει τα κρυπτονομίσματα στο φορολογικό σύστημα και προωθεί την ψηφιοποίηση των δεδομένων, αλλάζοντας ριζικά την παρακολούθηση των οικονομικών δραστηριοτήτων.
