Η προσέγγιση του φαινομένου της κλιματικής κατάρρευσης μέσω της τέχνης αποτελεί μια σύνθετη πρόκληση. Μια υπερβολικά έμμεση προσέγγιση κινδυνεύει να υποβαθμίσει την επείγουσα φύση του ζητήματος, ενώ μια άμεση αντιμετώπιση μπορεί να καταλήξει σε διδακτισμό ή σε κλισέ. Στην πρεμιέρα του στο Ηνωμένο Βασίλειο, το ορατόριο unEarth της Julia Wolfe, αν και άφησε ορισμένες αξιοσημείωτες εντυπώσεις, τείνει περισσότερο προς τη δεύτερη κατηγορία.
Το έργο, που δημιουργήθηκε από τη συλλογικότητα Bang on a Can του Wolfe, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2023 στη Νέα Υόρκη. Ο Wolfe ανέπτυξε μέρος του κειμένου με μια τοπική χορωδία νέων, οι οποίοι συμμετείχαν και στην πρεμιέρα. Στην παρούσα παραγωγή, η Finchley Children’s Music Group βρέθηκε στη σκηνή, τοποθετημένη πίσω από την BBC Symphony Orchestra (BBCSO) και τον μαέστρο Martyn Brabbins, μαζί με τους άνδρες της BBC Singers και της National Youth Voices. Όλοι τραγούδησαν απομνημονευμένα και ενισχυμένοι, όπως και η Else Torp, η οποία ερμήνευσε μια σόλο γραμμή με μια λιτή, ψηλή σοπράνο που εναρμονιζόταν με τους ορχηστρικούς ήχους.
Σε αντίθεση με την πρεμιέρα, όπου οι τραγουδιστές κινούνταν, εδώ παρέμειναν σταθεροί, αφήνοντας τον οπτικό εντυπωσιασμό στις προβολές της Lucy Mackinnon σε μια κυκλική οθόνη που κρεμόταν σαν φεγγάρι πάνω από τη σκηνή. Η μουσική λειτούργησε συνδυαστικά και αντιθετικά με τις εικόνες. Όταν οι άνδρες τραγούδησαν στίχους από το Βιβλίο της Γένεσης για την καταστροφή που προκάλεσε ο Κατακλυσμός, και η απεικόνιση του νυχτερινού ουρανού μετατράπηκε σε κύματα και νερό, η βροχή έπεσε βίαια, ενώ τα βιολιά έκαναν απότομες κινήσεις με τα δοξάρια τους στις χορδές. Το δεύτερο μέρος ξεκίνησε με τους άνδρες να τραγουδούν τη λέξη “δέντρο” σε δεκάδες γλώσσες, κάθε λέξη μια μικρή, ξαφνική έκρηξη ζωής. Αυτές οι λέξεις δημιούργησαν πολυρυθμίες που έκαναν τους πνευστούς μουσικούς σχεδόν να χορεύουν στις θέσεις τους, πλαισιωμένοι από πλούσιες εικόνες φυτών και μυκήτων.
Ωστόσο, το τελευταίο μέρος, με εφήβους να κοιτούν από την οθόνη και τα παιδιά στη σκηνή να απαγγέλλουν στίχους όπως “Παίρνω το λεωφορείο”, έμοιαζε διδακτικό, όπως και η λίστα με όρους της κλιματικής επιστήμης που τραγουδήθηκαν με βαρείς συλλαβισμούς από τους άνδρες. Ήταν πρόθεση να υπονοηθεί η ματαιότητα καλοπροαίρετων δράσεων; Μήπως πρόκειται για άλλη μια περίπτωση που το βάρος της ευθύνης για το χάος που δημιούργησε η προηγούμενη γενιά πέφτει στα παιδιά;
Όποια και αν είναι η απάντηση, η προσέγγιση φάνηκε βαριά, ειδικά δεδομένου ότι στο πρώτο μισό της συναυλίας ακούστηκε το Appalachian Spring του Copland. Με τα σαγηνευτικά απλά σόλο κλαρινέτου και φλάουτου, και τους δυναμικούς ρυθμούς που ξεπηδούσαν σαν ανεξάντλητοι πράσινοι βλαστοί, η σύνθεση του Copland φάνταζε ως ένας αβίαστος ύμνος στην ανθεκτικότητα της φύσης. Το έργο θα είναι διαθέσιμο στο BBC Radio 3 στις 12 Φεβρουαρίου και στο BBC Sounds για 30 ημέρες.
