Αν αποφασίσετε να διανυκτερεύσετε στο μοναστήρι Santa Clara-a-Nova στην Coimbra το επόμενο διάστημα, έχετε κατά νου ότι ο χώρος θεωρείται στοιχειωμένος. Ασώματες παιδικές φωνές αντηχούν στον πρώτο όροφο του μοναστηριού του 17ου αιώνα, που δεσπόζει σε έναν λόφο πάνω από την πορτογαλική πανεπιστημιακή πόλη, ατενίζοντας το μεσαιωνικό κέντρο πέρα από τον ποταμό Mondego.
Από το 2015, το μοναστήρι αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα του Anozero, μιας καλλιτεχνικής μπιενάλε που γεμίζει τους χώρους του με έργα δημιουργών από όλο τον κόσμο. Ωστόσο, η κυβέρνηση παραχώρησε πρόσφατα σε ιδιωτική εταιρεία το δικαίωμα να αναπτύξει το ημι-εγκαταλελειμμένο κτίριο σε ξενοδοχείο, απειλώντας τη συνέχεια του φεστιβάλ. Ο Carlos Antunes, συνιδρυτής και διευθυντής του Anozero, δηλώνει έτοιμος για σύγκρουση: «Δεν έχω εναλλακτικό πλάνο. Αυτός είναι ο αγώνας μου. Αν η μπιενάλε ακυρωθεί, θα είναι τεράστιο πρόβλημα για την πόλη».
Το Anozero, με προϋπολογισμό 800.000 ευρώ ανά διοργάνωση, προσπαθεί να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο των φεστιβάλ τέχνης, εστιάζοντας στην αμοιβαία βοήθεια και την κοινωνική συνεργασία, εμπνευσμένο από τον Ρώσο αναρχικό φιλόσοφο Peter Kropotkin. Φέτος, υπό τον τίτλο Segurar, dar, receber (Κρατώ, δίνω, λαμβάνω), το φεστιβάλ προσπαθεί να αποδείξει την αξία του ως φορέας πολιτισμού και κοινωνικής μνήμης. Παρά τις προσπάθειες, παραμένει ασαφές αν η καλλιτεχνική παρέμβαση μπορεί να αποτρέψει την επικείμενη ξενοδοχοποίηση του χώρου.
Η Coimbra, πόλη με βαθιά παράδοση στον ακτιβισμό και τα περίφημα repúblicas –αυτοδιαχειριζόμενες φοιτητικές εστίες–, αποτελεί το ιδανικό σκηνικό για αυτόν τον προβληματισμό. Καθώς το Anozero προετοιμάζεται για τη συνεργασία του με το Manifesta το 2028, το ερώτημα παραμένει: θα καταφέρει η τέχνη να διασώσει την ιστορική κληρονομιά ή θα υποκύψει στα σχέδια των επενδυτών; Το Anozero συνεχίζεται στη Μονή Santa Clara-a-Nova και σε διάφορους χώρους της Coimbra έως τις 5 Ιουλίου.
