Η παρουσία του John Davidson, του πραγματικού προσώπου πίσω από την ταινία “I Swear” που επικεντρώνεται στο σύνδρομο Tourette, στα βραβεία BAFTA την Κυριακή, δημιούργησε μια αξιοσημείωτη στιγμή. Το κοινό ενημερώθηκε ότι, λόγω της πάθησής του, θα μπορούσαν να ακουστούν ακούσιες φωνητικές εκδηλώσεις, γνωστές ως τικ, και ότι η εκδήλωση αποτελεί έναν χώρο ένταξης για όλους.
Παρόλο που η προσοχή του κοινού ήταν μοιρασμένη, τα τικ ακούστηκαν άμεσα. Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του οικοδεσπότη Alan Cumming, ακούστηκε η λέξη “boring” (βαρετό), προκαλώντας γέλιο. Όταν μιλούσε η απερχόμενη πρόεδρος του BAFTA, Sara Putt, ακούστηκε η φράση “shut the fuck up” (σιωπήστε γαμώτο), προκαλώντας ανάμεικτες αντιδράσεις. Ωστόσο, η κατάσταση κορυφώθηκε όταν οι ηθοποιοί Michael B. Jordan και Delroy Lindo, πρωταγωνιστές της σειράς “Sinners”, απένειμαν ένα βραβείο και ακούστηκε η λέξη “N-word” (στίγμα). Η αίθουσα πάγωσε, με επιφωνήματα και ψιθύρους να αναρωτιούνται για το ακουσθέν.
Η αντίδραση ενός μαύρου ατόμου μπροστά σε μια τέτοια λέξη, φορτισμένη με ιστορίες πόνου και βίας, θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι θα ήταν οργή. Ωστόσο, η βιωματική εμπειρία ήταν κυρίως μια αίσθηση αμηχανίας. Ήταν σωστό που ο Davidson προσκλήθηκε στον χώρο, καθώς οποιαδήποτε πρόταση περιορισμού του θα αποτελούσε διακρίσεις, και η προειδοποίηση για τα τικ ήταν επίσης απαραίτητη.
Η πιο πιθανή και δυσάρεστη έκβαση, όπως συνέβη, προκαλεί θλίψη. Η συμπάθεια στρέφεται στους Jordan και Lindo, των οποίων το πρόσωπο έδειχνε την έκπληξη και τη στενοχώρια. Η δύναμη μιας τέτοιας λέξης μπορεί να προκαλέσει βαθιά συναισθηματική αντίδραση, καθιστώντας την ψυχική τους δύναμη και την ικανότητά τους να συνεχίσουν τις υποχρεώσεις τους αξιοθαύμαστες.
Οποιαδήποτε κριτική στον Davidson είναι αλυσιτελής. Η σύνδεση των τικ με υποσυνείδητες σκέψεις ή επιθυμίες είναι μια παρανόηση του συνδρόμου Tourette. Η κοπρολαλία, η συγκεκριμένη μορφή τικ που οδηγεί σε βλάσφημες και κοινωνικά ταμπού εκφράσεις, δεν αποτελεί επικοινωνία υποσυνείδητων σκέψεων, αλλά μια ακούσια εκδήλωση που εξαρτάται από το κοινωνικό περιβάλλον, όπως η περίπτωση του Davidson που είπε “fuck the queen” (γαμώ την βασίλισσα) κατά την παραλαβή του MBE.
Το 2011, ένα ντοκιμαντέρ του BBC, “Tourettes: I Swear I Can Sing”, ανέδειξε την περίπτωση της Ruth Ojadi, μιας μαύρης γυναίκας με την ίδια πάθηση, η οποία περιέγραψε την αναστάτωση στη ζωή της. Οι εκφράσεις της, όπως δήλωσε, δεν εξαιρούσαν κανέναν, καμία φυλή, θρησκεία ή φύλο. Μια τέτοια κατάσταση απαιτεί μόνο βαθιά ενσυναίσθηση και κατανόηση.
Ο Davidson έχει δηλώσει ότι είναι “βαθιά ταραγμένος αν κάποιος θεωρεί ότι τα ακούσια τικ μου είναι σκόπιμα ή φέρουν κάποιο νόημα”. Παρόλο που κάποιοι επέκριναν την δήλωσή του ως μη επαρκή απολογία, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τι θα άλλαζε μια επίσημη συγγνώμη, δεδομένης της φύσης της πάθησης. Η πραγματικότητα είναι ότι μια τυχαία συνάντηση με τον Lindo ή τον Jordan θα μπορούσε να οδηγήσει σε επανάληψη του περιστατικού, χωρίς να φέρει ευθύνη ο ίδιος.
Ορισμένοι προσπάθησαν να παρουσιάσουν την κατάσταση ως σύγκρουση δικαιωμάτων: των ατόμων με αναπηρία να βρίσκονται σε δημόσιο χώρο και των μαύρων ατόμων να μην υφίστανται ρατσιστική γλώσσα. Ωστόσο, η παρουσία του Davidson δεν παραβίασε τα δικαιώματα κανενός. Η ένταξη, παρά την αναγκαιότητά της, μπορεί να είναι αναπάντεχη και συναισθηματικά περίπλοκη. Η εμφάνιση ενός τέτοιου λόγου ήταν ατυχής, αλλά ένα τικ του συνδρόμου Tourette δεν ισοδυναμεί με ρατσιστική επίθεση με πρόθεση.
Ωστόσο, η απόφαση του BBC να μην επεξεργαστεί το “N-word” παρά την καθυστέρηση στην μετάδοση είναι αδιανόητη. Παρόλο που οι παραγωγοί ισχυρίστηκαν ότι δεν άκουσαν τον προσβλητικό λόγο, πληροφορίες αναφέρουν ότι η Warner Bros. είχε ενημερώσει το BAFTA και είχε διαβεβαιωθεί για την αφαίρεση. Επίσης, αδικαιολόγητη είναι η απόφαση να αφαιρεθεί η φράση “Free Palestine” από την ομιλία του Akinola Davies Jr. ενώ ταυτόχρονα παρέμεινε ένα ρατσιστικό τικ. Η έλλειψη επικοινωνίας με τους Jordan και Lindo μετά το περιστατικό είναι επίσης αξιοσημείωτη.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα τελευταία χρόνια, έχουν σημειωθεί αναταραχές και αυξήσεις εγκλημάτων μίσους. Σε αυτό το πλαίσιο, μια λεκτική έκρηξη με “N-word” προς δύο μαύρους ηθοποιούς μπορεί να εκληφθεί ως σύμπτωμα ευρύτερης κοινωνικής κατάρρευσης. Έτσι, όλοι έχουν αποτύχει: ο Davidson έχει εμφανιστεί ως σύμβολο του βρετανικού ρατσισμού, ενώ οι μαύροι άνθρωποι αισθάνονται μπερδεμένοι και θυμωμένοι, ενώ καλούνται να παραμείνουν ευγενικοί και ανεκτικοί.
Η εμπειρία αυτή άφησε μια αίσθηση κατανόησης, παρά την ελαφρά ανησυχία. Ωστόσο, η αμέλεια του ραδιοτηλεοπτικού φορέα προκαλεί μεγαλύτερη θλίψη. Αυτό το επεισόδιο θα μπορούσε να αποτελέσει μια ευκαιρία για ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση, όμως οι θεσμοί μας φαντάζουν ανίκανοι να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της εποχής.
