Η εμφάνιση, το μέγεθος και το βάρος του σώματος αποτελούν διαχρονικά αντικείμενο κριτικής, αποδοκιμασίας και καταδίκης, ιδιαίτερα για τις γυναίκες. Ακόμη και το 2022, ο αρθρογράφος των Times, Matthew Parris, δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Η ντροπή για το βάρος είναι ο μόνος τρόπος για να νικήσουμε την κρίση της παχυσαρκίας», υποστηρίζοντας ότι η «χαμένη μάχη της Βρετανίας με το λίπος» οφείλεται στην αποτυχία της κοινωνίας να πιέσει και να στιγματίσει τα υπέρβαρα άτομα για να τρώνε λιγότερο. Η τάση να εξισώνεται το υπερβολικό βάρος με τον κακό χαρακτήρα – και η λεπτότητα με τη δύναμη θέλησης και τον αυτοέλεγχο – αντιμετωπίζει την παχυσαρκία όχι μόνο ως φυσικό πρόβλημα, αλλά και ως ηθικό, περισσότερο ως επιλογή τρόπου ζωής παρά ως ασθένεια.
Μία από τις μεγάλες δυνάμεις του πρώτου βιβλίου της δημοσιογράφου του Reuters, Aimee Donnellan, είναι η επιμονή της να εντάσσει την ανακάλυψη των νέων φαρμάκων απώλειας βάρους στο πλέγμα των κοινωνικών και πολιτισμικών προτύπων ομορφιάς, της εικόνας σώματος και της υγείας. Για όσους τα χρειάζονται, οι εβδομαδιαίες ενέσεις Ozempic, Wegovy ή Mounjaro μπορούν να είναι επαναστατικές. Ωστόσο, για κάθε άτομο με διαβήτη ή παχυσαρκία που λαμβάνει τα φάρμακα για να βελτιώσει την υγεία του, άλλοι – ούτε υπέρβαροι ούτε διαβητικοί – τα αποκτούν για να ετοιμαστούν για την παραλία, να χωρέσουν σε μικρότερα φορέματα ή να επιτύχουν την αισθητική λεπτότητα που απαιτούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, που ορισμένοι σχολιαστές έχουν παρομοιάσει τις ενέσεις με «διατροφική διαταραχή σε στυλό».
Όπως όλες οι μεγάλες ιστορίες επιστημονικής ανακάλυψης, η ιστορία της απώλειας βάρους είναι πλούσια σε τυχαίες συναντήσεις, αντιπαλότητα και εμμονή. Η Donnellan ανοίγει το βιβλίο με ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, μια συγκινητική συνέντευξη με τη “Sarah”, μια 34χρονη στέλεχος μάρκετινγκ από το Michigan. Περιγράφει ένα καλοκαίρι πρωτοφανούς επιτυχίας στη δουλειά της – ξαφνικά συμπεριλαμβανόταν σε σημαντικές συσκέψεις, της ανατέθηκαν νέες διευθυντικές αρμοδιότητες και έλαβε αύξηση. Παρόλα αυτά, τίποτα δεν είχε αλλάξει στη συμπεριφορά της στη δουλειά. Ήταν η εμφάνισή της – μετά από έξι μήνες στη θεραπεία με Ozempic – που είχε υποστεί μεταμόρφωση. Στα μάτια των εργοδοτών της, η απώλεια πέντε πετρών (32 κιλών) είχε μεταμορφώσει την αξία της: η Sarah έμοιαζε πιο σημαντική επειδή ζύγιζε λιγότερο.
Όπως όλες οι μεγάλες ιστορίες επιστημονικής ανακάλυψης, η ιστορία της απώλειας βάρους είναι πλούσια σε τυχαίες συναντήσεις, αντιπαλότητα και εμμονή – όλα όσα η Donnellan αφηγείται με ενθουσιασμό. Ευτυχώς, περιλαμβάνει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο για το μοναδικό δηλητηριώδες ερπετό των ΗΠΑ, το Gila monster, αν και θα αποφύγω τα spoilers εδώ. Μια άλλη βασική πρωταγωνίστρια είναι η Svetlana Mojsov, μια νεαρή Μακεδόνας μετανάστρια στις ΗΠΑ, η οποία έφτασε στο Rockefeller University της Νέας Υόρκης το 1972 για μεταπτυχιακές σπουδές χημείας. (Σήμερα, θα μπορούσε κανείς να φανταστεί, το ICE θα την είχε απελάσει.) Εκείνη την εποχή, οι αιτίες της παχυσαρκίας θεωρούνταν αυτονόητες – υπερβολική κατανάλωση φαγητού και ανεπαρκής άσκηση – και επομένως ακατάλληλες για σοβαρή επιστημονική διερεύνηση. Η Mojsov διαφωνούσε. Τη γοήτευε γιατί κάποιοι άνθρωποι έμοιαζαν να αισθάνονται κορεσμένοι νωρίτερα από άλλους, ή μεταβολίζονταν την τροφή πιο γρήγορα. Η έρευνά της – για την οποία αναμένεται να κερδίσει ένα μελλοντικό βραβείο Νόμπελ – δημιούργησε με επιτυχία μια συνθετική εκδοχή μιας φυσικής ορμόνης, του πεπτιδίου που μοιάζει με γλυκαγόνο (GLP-1), η οποία βοηθά στον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.
Επιστήμονες στον δανέζικο φαρμακευτικό κολοσσό Novo Nordisk αγκάλιασαν το GLP-1 ως μια πιθανή νέα θεραπεία για τον διαβήτη. Δεκαετίες προσπάθειας κατέληξαν τελικά σε ένα φάρμακο, τη σεμαγλουτίδη, την οποία οι πάσχοντες από διαβήτη μπορούσαν να λαμβάνουν μία φορά την εβδομάδα, σε αντίθεση με τις πολλαπλές ημερήσιες ενέσεις ινσουλίνης. Όμως, οι κλινικές δοκιμές αποκάλυψαν κάτι πρωτοφανές. Όχι μόνο η σεμαγλουτίδη έλεγχε το σάκχαρο στο αίμα άψογα, αλλά προκάλεσε στους συμμετέχοντες απώλεια έως και 20% του σωματικού τους βάρους, φαινομενικά χωρίς καμία προσπάθεια. Η Novo Nordisk είχε ανακαλύψει το Άγιο Δισκοπότηρο – μια ασφαλή χημική θεραπεία για την παχυσαρκία που λειτουργούσε με εκπληκτικά αποτελέσματα. Καθώς διέρρεε ο λόγος για την «θαυματουργή» ένεση, οι διασημότητες άρχισαν να την αναζητούν. Όταν η αλλαγμένη Oprah Winfrey αποκάλυψε στους θαυμαστές του podcast της ότι η λήψη του φαρμάκου ήταν η αιτία, ξαφνικά όλοι ονειρεύονταν το Ozempic. Το γεγονός ότι αυτό συνέβη στη ζωή της, είπε η Winfrey, «έμοιαζε με ανακούφιση, με λύτρωση, με δώρο». Ήταν σίγουρα ένα δώρο για τη Novo Nordisk, της οποίας η χρηματιστηριακή αξία είναι τώρα, χάρη στο Ozempic, μεγαλύτερη από ολόκληρο το ΑΕΠ της Νορβηγίας.
Επαινετικά, η Donnellan είναι προσεκτική και δεν παρουσιάζει τα φάρμακα GLP-1 ως ένα αμιγώς καλό. Αναφέρεται στις παρενέργειές τους, όπως η σοβαρή ναυτία, και στη χρήση τους από μη παχύσαρκα άτομα, με πιθανό κίνδυνο για την υγεία τους. Η μόνη παράλειψη είναι ότι δεν εμβαθύνει σε αυτό που είναι αναμφίβολα η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή των φαρμάκων απώλειας βάρους: απίστευτα, οι επιστήμονες απλώς δεν γνωρίζουν γιατί υπερέχουν στη θεραπεία της παχυσαρκίας, πέρα από το γεγονός ότι οι υποδοχείς GLP-1 υπάρχουν στον εγκέφαλο. Φαίνεται ότι η κορύφωση του εγκεφάλου με αφύσικα υψηλά επίπεδα της ορμόνης μειώνει την επιθυμία των ανθρώπων για τροφή. Η αδιάκοπη συζήτηση για το φαγητό εξασθενεί. Η αυτοσυγκράτηση γίνεται εύκολη, αβίαστη. Σημαίνει αυτό ότι φάρμακα όπως το Ozempic θα λάβουν άδεια στο μέλλον για τη θεραπεία εθισμών σε ναρκωτικά, αλκοόλ, τζόγο και σεξ; Τι θα σήμαινε αυτό για την αντίληψή μας για την ελεύθερη βούληση; Το Ozempic είναι ένα θαυματουργό φάρμακο, μια απόρριψη ενός αιώνα καταδίκης εκείνων που είναι παχύσαρκοι, και μια βαθιά πρόκληση στον ίδιο τον ορισμό του τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος. Μείνετε συντονισμένοι.
