Στο φετινό φαντασμαγορικό υπερθέαμα των MOBO Awards, που διεξάγεται στο Μάντσεστερ, με πρωταγωνιστές ταλαντούχους νεαρούς καλλιτέχνες, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η διοργάνωση αυτή ξεκίνησε το 1996. Η γιορτή της μουσικής μαύρης προέλευσης, γνωστή για τη χαρά και την ενέργειά της, γεννήθηκε από μια «βαθιά αίσθηση απογοήτευσης», όπως εξηγεί η Kanya King, ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος των MOBO. «Έβλεπα τον τεράστιο αντίκτυπο που είχε η μαύρη μουσική και ο πολιτισμός στη βρετανική κουλτούρα – διαμόρφωνε τα πάντα – αλλά η mainstream βιομηχανία δεν την αναγνώριζε ούτε σεβόταν επαρκώς».
Αυτή η απογοήτευση παραμένει, παρά τη σημαντική πολιτιστική επιρροή του οργανισμού που δημιούργησε. Παρότι τα MOBO αποτελούν σήμερα ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα brands της μουσικής σκηνής, προωθώντας σταθερά την αναγνώριση της μουσικής μαύρης προέλευσης, η αλλαγή έρχεται αργά. «Αν πιστεύαμε ότι θα ήμασταν ακόμα εδώ 30 χρόνια μετά; Ειλικρινά, όχι», δηλώνει με χαμόγελο η King. «Επικεντρώθηκα στο να γίνει η πρώτη τελετή απονομής, διότι δεν είχα τους πόρους, τις δεξιότητες ή οτιδήποτε χρειαζόμουν, γι’ αυτό αναγκάστηκα να επαναϋποθηκεύσω το σπίτι μου και να βάλω τα πάντα σε κίνδυνο. Αυτό που κράτησε τα MOBO ζωντανά ήταν η διαρκής ανάγκη, η εξέλιξη του τοπίου, αλλά η βασική αποστολή – η αναγνώριση, η ευκαιρία και η ισότητα – παραμένει εξίσου σημαντική σήμερα».
Η King επισήμανε έρευνα της UK Music, η οποία αποκαλύπτει ότι η μαύρη μουσική αντιπροσωπεύει περίπου το 80% της αγοράς ηχογραφημένης μουσικής στο Ηνωμένο Βασίλειο, αποφέροντας 24,5 δισεκατομμύρια λίρες από τα 30 δισεκατομμύρια λίρες εσόδων του τομέα. «Η μαύρη μουσική δεν είναι υποκουλτούρα. Είναι ο κινητήρας, και παρόλα αυτά, δεν αντιμετωπίζεται έτσι. Υπάρχει μια αντίφαση στην καρδιά του βρετανικού πολιτισμού. Η μαύρη μουσική διαμορφώνει αυτά που ακούμε, τον τρόπο που μιλάμε, ντυνόμαστε, λέμε τις ιστορίες μας, και αναγνωρίζεται ως η πολιτιστική ταυτότητα της Βρετανίας, αλλά δομικά και θεσμικά εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως περιθωριακή, ως είδος, ως κάτι «άλλο»».
Ενώ τα έσοδα από τη μαύρη μουσική είναι υψηλά, η βιομηχανία υστερεί σημαντικά στην εκπροσώπηση από πλευράς προσωπικού. Έρευνα του 2024 έδειξε ότι μόνο το ένα τέταρτο του προσωπικού της μουσικής βιομηχανίας προέρχεται από Μαύρες, Ασιατικές και μειονοτικές εθνοτικές ομάδες. «Η μαύρη μουσική στη Βρετανία αναπτύχθηκε από περιθωριοποιημένες κοινότητες, μεταναστευτικές κοινότητες, εργατικές κοινότητες, κοινότητες εκτός των παραδοσιακών κέντρων εξουσίας. Έτσι, η βιομηχανία δεν χτίστηκε με αυτές τις φωνές κατά νου, και οι κοινότητες έπρεπε να δημιουργήσουν το δικό τους οικοσύστημα. Όταν κάτι χτίζεται έξω από το σύστημα, το σύστημα συχνά δυσκολεύεται να το εκτιμήσει».
Παρότι έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος από τη δεκαετία του ’90 όσον αφορά την ορατότητα και τις συζητήσεις για τη συμβολή της μαύρης μουσικής, «η πρόοδος δεν ισοδυναμεί με ισοτιμία και δεν συμβαίνει αρκετά γρήγορα». Η King ζήτησε «προτεραιότητα δράσης από εκείνους που κατέχουν θέσεις εξουσίας, είτε πρόκειται για την κυβέρνηση, τα μέσα ενημέρωσης, είτε για τον επιχειρηματικό κόσμο». Η έκθεση περιέχει σαφείς συστάσεις, αλλά «η έκθεση από μόνη της δεν δημιουργεί αλλαγή, η δράση το κάνει».
Ο οργανισμός προπορεύεται εδώ και δεκαετίες σε επίπεδο δράσης. Τα 30α MOBO Awards λαμβάνουν χώρα στην ίδια αρένα του Μάντσεστερ, τη μεγαλύτερη κλειστή αρένα του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου πριν από λίγες εβδομάδες διεξήχθησαν τα Brit Awards. Ενώ δόθηκε μεγάλη έμφαση στην πρωτόγνωρη μετακίνηση της εμβληματικής τελετής εκτός της πρωτεύουσας, τα MOBO είχαν προηγηθεί 17 χρόνια νωρίτερα, με την πρώτη τελετή τους εκτός Λονδίνου το 2009, και έκτοτε μετακινούνται. «Θέλαμε να δημιουργήσουμε αυτόν τον τεράστιο αντίκτυπο, να μιλήσουμε για την ισότητα, για το ποιος κατέχει την κουλτούρα, ποιος ωφελείται από αυτήν, ποιος έχει την εξουσία να χτίσει επιχειρήσεις και υποδομές γύρω από αυτήν. Αν το πετύχουμε αυτό, το μέλλον είναι απίστευτα συναρπαστικό. Αν όχι, κινδυνεύουμε να συνεχίσουμε έναν κύκλο όπου η κουλτούρα γιορτάζεται, αλλά οι κοινότητες που βρίσκονται πίσω από αυτήν δεν ανταμείβονται πλήρως».
Τα MOBO διοργανώνουν μια εβδομάδα εκδηλώσεων παράλληλα με την τελετή, με στόχο να προσφέρουν σε ανερχόμενους καλλιτέχνες εκτός Λονδίνου μια πλατφόρμα και μια θέση σε μια βιομηχανία που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις επαφές. Η παράλληλη διοργάνωση στο Νιούκασλ πέρυσι εκτιμάται ότι απέφερε 1,3 εκατομμύρια λίρες στην τοπική οικονομία. «Αλλά το σημαντικότερο είναι ότι δημιούργησε πρόσβαση για νέους ανθρώπους, ανερχόμενους καλλιτέχνες και κοινότητες που δεν έχουν πάντα αυτές τις ευκαιρίες. Δημιούργησε αυτοπεποίθηση και επικύρωση που δεν μπορεί να αποτιμηθεί σε χρήμα».
«Δεν γιορτάζουμε απλώς την επιτυχία, αλλά δημιουργούμε ευκαιρίες. Δεν αναγνωρίζουμε μόνο ταλέντα, αλλά χτίζουμε τις υποδομές γύρω από αυτά, επειδή τελικά τα MOBO ήταν πάντα κάτι παραπάνω από μουσική. Αφορά την αλλαγή της κουλτούρας και τη διασφάλιση ότι αυτή η αλλαγή συνεχίζεται και δημιουργεί πραγματική, διαρκή μεταμόρφωση».
