Στις 26 Μαρτίου 2014, ένα trailer για ένα βιντεοπαιχνίδι έκανε την εμφάνισή του στο YouTube, καθηλώνοντας τους θεατές με εικόνες μιας κατσίκας σε πρωτόγνωρες καταστάσεις, σε ένα παρωδικό ντοκιμαντέρ που θύμιζε trailers παιχνιδιών ζόμπι. Αυτό το εκκεντρικό, αν και συγκινητικό, βίντεο δεν ήταν για άλλο από το Goat Simulator, ένα παιχνίδι που έβαλε τους παίκτες στα “πόδια” μιας κατσίκας, με μοναδικό σκοπό την πρόκληση μαζικής καταστροφής. Ήταν, επίσης, η πρώτη μεγάλη επιτυχία που αναδύθηκε από μια μικρή πόλη της Σουηδίας, την Skövde.
Πολλοί ενδέχεται να μην έχουν ακούσει ποτέ για την Skövde, ούτε καν να γνωρίζουν την προφορά της. Ιστορικά, η πόλη, που βρίσκεται ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες λίμνες της χώρας, Vänern και Vättern, στηριζόταν στην Volvo για την απασχόληση των κατοίκων της. Ωστόσο, τα τελευταία 25 χρόνια, σημειώθηκε μια στροφή. Η Skövde έχει καταφέρει να παράγει μερικά από τα πιο δημοφιλή και πολυσυζητημένα βιντεοπαιχνίδια παγκοσμίως, όπως τα V Rising, Valheim και RV There Yet?.
Σε μια πόλη με 58.000 κατοίκους, σχεδόν 1.000 άτομα σπουδάζουν ή εργάζονται στον τομέα των βιντεοπαιχνιδιών. Πώς καταφέρνει η Skövde να “χτυπά” τόσο πάνω από το βάρος της;
Βρισκόμαστε σε ένα γραφείο του πανεπιστημίου, εκεί όπου συντελέστηκε μια επανάσταση. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Skövde υλοποίησε μια πρωτοβουλία που την διαχώρισε από τις γύρω πόλεις, σε μια χώρα που ήδη είχε ένα προβάδισμα στον κόσμο των παιχνιδιών. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, ο Ulf Wilhelmsson επιθυμούσε να κάνει διδακτορικό στις βιντεοπαιχνίδια στη Σουηδία. Διάφορα πανεπιστήμια, όπως αναφέρει, του είπαν: “Δεν μπορείς να σπουδάσεις παιχνίδια υπολογιστή, αυτό είναι απλώς χαζό”. Τελικά, πήγε στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και η εργασία του χρηματοδοτήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Skövde, όπου εργαζόταν τότε. Το 2001, διαπιστώνοντας έλλειψη φοιτητών στα προγράμματα πληροφορικής του πανεπιστημίου, πρότεινε μια εκπαιδευτική προσέγγιση στην ανάπτυξη βιντεοπαιχνιδιών. Ένα από τα σημεία που δίσταζαν τα ανώτερα στελέχη ήταν η απουσία εταιρειών παιχνιδιών στην Skövde. “Είμαι αρκετά πεισματάρης”, λέει ο Wilhelmsson, “και είπα: ‘Αν το χτίσουμε, θα έρθουν'”.
Η αρχή ήταν δύσκολη, όταν το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2002. “Δεδομένου ότι ήμασταν από τα πρώτα εκπαιδευτικά προγράμματα που το έκαναν αυτό”, λέει η Sanny Syberfeldt, διευθύντρια του προγράμματος σχεδιασμού, “δεν είχαμε οδηγό ή μοντέλο, οπότε έπρεπε να τα δημιουργήσουμε καθώς προχωρούσαμε”. Το πρόγραμμα είναι πλέον εξαιρετικά δημοφιλές, προσελκύοντας πολλαπλούς υποψηφίους ανά θέση. “Στόχος μας δεν ήταν ποτέ να βοηθήσουμε τους φοιτητές να καλύψουν τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες της βιομηχανίας παιχνιδιών”, λέει ο Wilhelmsson. “Ήταν πάντα να αλλάξουμε τη βιομηχανία, να δημιουργήσουμε κάτι που δεν έχει γίνει ακόμη”.
Η συνάδελφός του, Lissa Holloway-Attaway, αντιμετωπίζει το “χώμα” των gaming, ζητώντας από τους φοιτητές να προβληματιστούν πώς τα παιχνίδια μπορούν να διασταυρωθούν με θέματα όπως το φύλο, η ταυτότητα και η θλίψη. Ένα έργο περιλαμβάνει τη δημιουργία πρωτοτύπου ενός παιχνιδιού που περιστρέφεται γύρω από ένα ιστορικό περιβάλλον ή αντικείμενο.
Το Science Park Skövde, ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας στη συνεχή καλλιέργεια των προγραμματιστών βιντεοπαιχνιδιών της πόλης, βρίσκεται ακριβώς δίπλα στο τμήμα gaming του πανεπιστημίου. Εξωτερικά, ένα αδιάφορο λευκό κτίριο, εσωτερικά αποπνέει φως και αέρα, με πολύχρωμες καρέκλες και κομμάτια παζλ διάσπαρτα στον τοίχο. Η ομάδα του Science Park διαχειμάζει ένα τριετές πρόγραμμα που ονομάζεται Sweden Game Start-Up, το οποίο “φωλιάζει” ομάδες που επιδιώκουν να μετατρέψουν το gaming σε βιώσιμη καριέρα, βοηθώντας τες να βρουν χρηματοδότηση για τα έργα τους. “Ο στόχος είναι να εξέλθουν με μια βιώσιμη εταιρεία που ελπίζουμε ότι θα συνεχίσει να υπάρχει αφού εγκαταλείψουν το πρόγραμμα”, λέει η Jennifer Granath, η οποία εργάζεται στην επικοινωνία στο Science Park.
Κατά τη διάρκεια ενός “fika” – η σουηδική ορολογία για ένα διάλειμμα καφέ και γλυκών, το οποίο εδώ περιλαμβάνει κανελοκουλούρες – συναντώ περίπου 30 προγραμματιστές στο πρόγραμμα επώασης. Η ηλικία τους κυμαίνεται από 22 έως 45 ετών και είναι εξαιρετικά ζεστοί και εκφραστικοί. Με μεγάλη υπερηφάνεια μου δείχνουν τα παιχνίδια τους σε ένα μεγάλο, ανοιχτό δωμάτιο. Υπάρχει το Home Sweet Gnome, όπου είσαι ένας ξωτικό που διαχειρίζεται ένα B&B για πλάσματα της λαογραφίας. Το horror golf game Club House on Haunted Hill, και το Muri: Wild Woods, όπου είσαι ένα ποντίκι που ξεκινά μια περιπέτεια καθαρισμού. Κάποια από αυτά τα παιχνίδια έχουν χρηματοδοτηθεί και κυκλοφορήσει.
Οι προγραμματιστές, 99% των οποίων σπούδασαν στο πανεπιστήμιο, τονίζουν την ανεκτίμητη αξία του να βρίσκονται εκεί. Ένας από αυτούς αναφέρει ότι στη Στοκχόλμη οι εταιρείες παιχνιδιών δεν ενδιαφέρονται για τους αποφοίτους, επειδή είναι πάρα πολλοί. Στην Skövde, μια πόλη με 1/20 του πληθυσμού της Στοκχόλμης, όλοι γνωρίζονται και αλληλοβοηθούνται. “Το μέγεθος αυτής της πόλης είναι πραγματικά προς όφελος της κοινότητας”, λέει η Louise Perrson, επικεφαλής του προγράμματος game-writing του πανεπιστημίου. “Αν έρθεις εδώ με την ιδέα να μπεις στη βιομηχανία, έρχεσαι επίσης γνωρίζοντας – ή τουλάχιστον μαθαίνοντας – ότι θα είσαι μέρος μιας μεγάλης κοινότητας”.
Είναι σημαντικό το γεγονός ότι οι τρεις εταιρείες παιχνιδιών που βοήθησαν να βάλουν την Skövde στον χάρτη – η Iron Gate, η Coffee Stain και η Stunlock – έχουν παραμείνει στην πόλη. Η Josefin Bertsson, community manager στην Iron Gate, δηλώνει: “Χωρίς την επώαση, η εταιρεία πιθανότατα δεν θα υπήρχε”. Οι χώροι της Iron Gate έχουν μια κομψή, πολυτελή αίσθηση: πολλά σκούρα ξύλα, σομόν-χρωματιστοί καναπέδες, ένα τεράστιο φωτιστικό σε σχήμα ελατοκεράτων. Διάφορα σπαθιά είναι τοποθετημένα στον χώρο, και υπάρχει ένα μεγάλο μοντέλο του ματιού του Sauron στην κορυφή ενός μαύρου πύργου Lego.
Η εταιρεία είναι περισσότερο γνωστή για το Valheim, ένα παιχνίδι επιβίωσης των Βίκινγκς, όπου οι παίκτες τοποθετούνται σε ένα είδος καθαρτηρίου και πρέπει να προσπαθήσουν να ανέβουν στη Βαλχάλλα αποδεικνύοντας την αξία τους στον Odin. Η preview έκδοσή του πούλησε περίπου 5 εκατομμύρια αντίτυπα τις πρώτες πέντε εβδομάδες. Μπορεί να είναι το πιο επιτυχημένο παιχνίδι της Skövde. “Νομίζω ότι όταν βρίσκεσαι σε μια τόσο μικρή πόλη, αλλά έχεις τόσους πολλούς προγραμματιστές παιχνιδιών”, λέει η Bertsson, “είναι ευκολότερο να σχηματίσεις ένα είδος κοινότητας ανάπτυξης παιχνιδιών από ό,τι, ας πούμε, στη Στοκχόλμη. Είναι ευκολότερο να συγχαίρεις τους φίλους σου για κάτι, επειδή βρίσκονται ακριβώς δίπλα”.
Η Coffee Stain, στην οποία οφείλουμε το Goat Simulator, λειτουργεί σε έναν εξαιρετικό χώρο που ήταν παλιά τράπεζα. (Ο διευθυντής του στούντιο Robert Lazic το αποκαλεί “παλάτι τράπεζας”). Σε πολλούς ορόφους υπάρχουν χώροι όπως γυμναστήριο, αίθουσα μασάζ, αίθουσα επιτραπέζιων παιχνιδιών και μια τεράστια αίθουσα συσκέψεων με ξύλο και ψεύτικα δέντρα. Ο Lazic ήταν μέλος της πρώτης ομάδας φοιτητών του πανεπιστημίου – “στα διστακτικά ξεκινήματα”, όπως το θέτει. Το στούντιο επικεντρώνεται πλέον στο Satisfactory, το τελευταίο του παιχνίδι, το οποίο τοποθετεί τους παίκτες σε έναν εξωγήινο πλανήτη και τους αναθέτει την κατασκευή εργοστασίων και ολοένα και πιο σύνθετων υποδομών. Η επιτυχία στην Skövde γεννά επιτυχία, λέει. Το Satisfactory έχει πουλήσει 5,5 εκατομμύρια αντίτυπα.
Στη Stunlock, συναντώ τον Ulf Rickard Frisegård, CEO της εταιρείας, και τον Tau Petersson, PR και event manager. Όπως σε πολλά σουηδικά ιδρύματα, πρέπει να βγάλεις τα παπούτσια σου στην είσοδο. Υπάρχουν βελούδινες κουρτίνες σε απόχρωση τυρκουάζ και επιτραπέζια παιχνίδια σε ντουλάπια. Η Stunlock δημιούργησε το V Rising, ένα παιχνίδι όπου ο παίκτης ενσαρκώνει έναν ξυπνημένο βρικόλακα και χτίζει ένα κάστρο, νικώντας αφεντικά και αποφεύγοντας το σκόρδο. Το V Rising πούλησε πάνω από 1 εκατομμύριο αντίτυπα την πρώτη εβδομάδα. Ο Frisegård και ο Petersson ήταν επίσης φοιτητές στο πανεπιστήμιο και δεν έχουν αμφιβολία για το μοναδικό κύρος της πόλης. Όταν παρουσιάζεις τον εαυτό σου σε ανθρώπους, “περνάς από σαράντα κύματα για να τους πεις ότι είσαι από την Skövde”, λέει ο Frisegård. Οι “μεγάλοι” της βιομηχανίας σπεύδουν εκεί. Ο Frisegård θυμάται μια εξαιρετικά ισχυρή προσωπικότητα της βιομηχανίας παιχνιδιών, την οποία αρνείται να κατονομάσει, να επισκέπτεται τα γραφεία τους για να δει το V Rising: “Είχε ένα ταξί παρκαρισμένο έξω όλη την ημέρα – ένα άτομο να περιμένει γι’ αυτόν – και μετά να τον μεταφέρει, πόσο είναι, ένα χιλιόμετρο μέχρι τον σιδηροδρομικό σταθμό”.
Σε εθνικό επίπεδο, η Σουηδία αποτελεί μια κυρίαρχη δύναμη στον τομέα των βιντεοπαιχνιδιών. Είναι η πατρίδα πολυεκατομμυριαίων κολοσσών όπως το Minecraft και το Candy Crush. Το 2023, τα έσοδα από σουηδικές εταιρείες παιχνιδιών ξεπέρασαν τα 2,5 δισεκατομμύρια λίρες. Η χώρα ήταν γρήγορη στην εγκατάσταση γρήγορου διαδικτύου και έκανε προσιτούς τους επιδοτούμενους υπολογιστές στον πληθυσμό της – τέλειες συνθήκες για το design παιχνιδιών. Έφτασα, λοιπόν, με την εντύπωση ότι η θέση της Σουηδίας στον κόσμο των παιχνιδιών σήμαινε ότι η εθνική κυβέρνηση υποστήριζε σθεναρά τη βιομηχανία. Ο Marcus Toftedahl, business coach στην ανάπτυξη παιχνιδιών στο Science Park, λέει: “Εεεε… αυτό δεν είναι αλήθεια”. Είναι ένα αγκάθι. Ενώ ο δήμος της Skövde είναι περήφανος και υποστηρικτικός, η εθνική κυβέρνηση όχι: “Η Σουηδία στερείται εθνικής στρατηγικής και εθνικού συστήματος υποστήριξης για τη βιομηχανία παιχνιδιών, παρόλο που είμαστε σούπερ διάσημοι για τα παιχνίδια μας σε όλο τον κόσμο”. Αυτό το καλοκαίρι, το Science Park έλαβε από 80.000 λίρες ετησίως από 240.000 λίρες ετησίως από την εθνική κυβέρνηση. Υπάρχει έλλειψη κατανόησης σχετικά με την ανάπτυξη παιχνιδιών, λέει ο Toftedahl, και η κυβέρνηση έχει στραφεί σε πιο ερευνητικούς τομείς όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Παρά αυτές τις ανησυχίες, η Skövde συνεχίζει δικαίως να χτυπάει το τύμπανο για τις gaming επιτυχίες της. Μία από τις προτεραιότητες για τους ανθρώπους του κλάδου είναι να διασφαλίσουν ότι οι ντόπιοι γνωρίζουν γι’ αυτές. “Είναι καλά γνωστό εκτός Skövde – ίσως όχι τόσο γνωστό στην Skövde – ότι έχουμε αυτή τη τεράστια διεθνή βιομηχανία που είναι πραγματικά επιτυχημένη”, λέει η Theres Sahlström, πρόεδρος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Δήμου Skövde. “Οπότε, προσπαθούμε να τραβήξουμε την προσοχή σε αυτό”. Μιλάει καθώς στεκόμαστε δίπλα στο Walk of Game στον κεντρικό λιθόστρωτο δρόμο της πόλης – μια πρόσφατα δημιουργημένη σειρά υπενθυμίσεων των επιτευγμάτων της Skövde στον κόσμο των παιχνιδιών.
Όταν οι άνθρωποι ρωτούν τον Toftedahl αν η επιτυχία της Skövde είναι επαναλήψιμη σε άλλα μέρη, λέει ότι ενώ η σύντομη απάντηση είναι ναι, η μακρά απάντηση είναι λιγότερο ενθαρρυντική. “Το μικρό μέγεθος βοηθάει”, λέει. Αλλά ακόμη και άλλες μικρές σουηδικές πόλεις δεν έχουν καταφέρει να μιμηθούν την Skövde. Στο νησί Gotland, για παράδειγμα, υπήρχαν μαθήματα πανεπιστημίου σε gaming από το 2002. Αλλά για το Gotland, το οποίο έχει σχεδόν τον ίδιο πληθυσμό με την Skövde, ο τουρισμός είναι η κύρια βιομηχανία, οπότε η περιοχή δεν έχει κατευθύνει τόση υποστήριξη στο gaming. Θα μπορούσατε να ακολουθήσετε το παράδειγμα της Skövde – να διασφαλίσετε ότι η πόλη σας διδάσκει ανάπτυξη βιντεοπαιχνιδιών στο πανεπιστήμιό της, να φιλοξενήσετε εκδηλώσεις όπου οι προγραμματιστές παιχνιδιών θα μπορούσαν να παρουσιάσουν έργα, να οργανώσετε εκδηλώσεις δικτύωσης όπου οι άνθρωποι θα αισθάνονταν ασφαλείς ανταλλάσσοντας γνώσεις – και θα καλλιεργούσατε κάτι ξεχωριστό. Αλλά ο κεραυνός μπορεί απλώς να μην χτυπήσει δύο φορές.
