Η εξεύρεση και η διατήρηση μιας αξιοπρεπούς θέσης εργασίας ήταν ανέκαθεν πρόκληση, όμως σήμερα το τοπίο μοιάζει πιο δυσοίωνο από ποτέ. Τον Ιούνιο, οι κενές θέσεις εργασίας στο Ηνωμένο Βασίλειο υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας, ενώ οι προειδοποιήσεις για τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στην απασχόληση πληθαίνουν. Στο νέο της βιβλίο με τίτλο «We Are Not Machines», η Sarah O’Connor, επί σειρά ετών ρεπόρτερ στους Financial Times, εξετάζει πώς η σύγκρουση μεταξύ ανθρώπινης εργασίας και αυτοματοποίησης διαμορφώνει το μέλλον μας.
Ο τίτλος του βιβλίου αντλεί έμπνευση από τις διαδηλώσεις Σουηδών ανθρακωρύχων το 1969, οι οποίοι κρατούσαν πλακάτ με το σύνθημα «Vi är ej maskiner» («Δεν είμαστε μηχανές»), αντιδρώντας στις νέες μεθόδους παρακολούθησης της παραγωγικότητάς τους. Παρά την τεχνολογική εξέλιξη, οι σύγχρονες απειλές για την αξιοπρέπεια των εργαζομένων αποτελούν ουσιαστικά μια αναμόρφωση παλαιότερων συγκρούσεων.
Η O’Connor περιγράφει την πραγματικότητα στο κέντρο αποθήκευσης EMA4 της Amazon στο Sutton Coldfield, όπου άνθρωποι και ρομπότ εργάζονται πλάι-πλάι. Εκεί, η διαδικασία υποστηρίζεται από εργαζόμενους εξ αποστάσεως στην Costa Rica και την Ινδία, οι οποίοι ελέγχουν βίντεο από τα ράφια της Amazon για να διασφαλίσουν την ακρίβεια των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, εξετάζοντας έως και 8.000 βίντεο την εβδομάδα. Πρόκειται για μια νέα μορφή «online» γραμμής παραγωγής.
Κεντρικό πρόσωπο στην ανάλυση της συγγραφέως είναι ο Frederick Winslow Taylor, ο πατέρας της επιστημονικής διοίκησης. Παρόλο που απεβίωσε πριν από έναν αιώνα, ο «τεϊλορισμός» —η ιδέα ότι η εργασία μπορεί να διασπαστεί σε μετρήσιμα συστατικά μέρη— παραμένει κυρίαρχος. Το πρόβλημα, σύμφωνα με την O’Connor, δεν είναι η ίδια η τεχνολογία, αλλά οι υποθέσεις που τη συνοδεύουν. Όταν η ανθρώπινη εργασία αντιμετωπίζεται ως ένα απλό στοιχείο προς βελτιστοποίηση, η τεχνολογία χρησιμοποιείται για να ενισχύσει αυτόν τον έλεγχο.
Ωστόσο, οι εργαζόμενοι δεν είναι αβοήθητοι. Το βιβλίο παρουσιάζει ελπιδοφόρα παραδείγματα, όπως τους σεναριογράφους του Writers Guild of America που απεργούν για να θέσουν όρους στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, ή τους Ολλανδούς νοσηλευτές που δημιούργησαν δικό τους πλαίσιο εργασίας για να παρέχουν εξατομικευμένη φροντίδα. Όπως καταλήγει η O’Connor, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο ότι φτιάχνουμε μηχανές κατ’ εικόνα μας, αλλά ότι χωρίς να το προσέξουμε, καταλήγουμε να αναδιαμορφώνουμε τους εαυτούς μας σύμφωνα με τις προδιαγραφές τους.
Το βιβλίο «We Are Not Machines: The Fight for the Future of Work» της Sarah O’Connor κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Allen Lane και διατίθεται στην τιμή των 20 λιρών μέσω του guardianbookshop.com.
