Η «Ευθύνη Προστασίας» (R2P) αποτελεί μια κρίσιμη αρχή του διεθνούς δικαίου, η οποία όμως έχει υποστεί συστηματική χειραγώγηση και λήθη. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η ανάγκη για την αναβίωσή της καθίσταται επιτακτική, καθώς οι μαζικές φρικαλεότητες συνεχίζουν να πλήττουν τον πλανήτη.
Όπως επισημαίνει ο Martin Griffiths, υπογενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών για ανθρωπιστικές υποθέσεις, οι ετήσιες συναντήσεις στον ΟΗΕ, που πραγματοποιούνται από το 2018 στη Νέα Υόρκη, αποδεικνύονται ανεπαρκείς για την επιβολή του δόγματος. Η ιδέα της «Ευθύνης Προστασίας» γεννήθηκε από τις στάχτες των αποτυχιών στη Ρουάντα και τη Βοσνία, με στόχο την πρόληψη εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Παρά την ενσωμάτωσή της στο δίκαιο κατά την Παγκόσμια Σύνοδο Κορυφής του 2005, η εφαρμογή της προσέκρουσε στην έλλειψη πολιτικής βούλησης.
Το δόγμα υπέστη καίριο πλήγμα το 2011 στη Λιβύη, όταν η ανθρωπιστική επέμβαση κατά του καθεστώτος του Muammar Gaddafi μετατράπηκε σε επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος, προκαλώντας την καχυποψία ισχυρών δυνάμεων όπως η Ρωσία. Έκτοτε, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με απάθεια τις τραγωδίες στη Συρία, την Παλαιστίνη, το Σουδάν, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (DRC), την Αιθιοπία και τη Μιανμάρ.
Ο Griffiths, έχοντας βρεθεί στα πιο δύσκολα σημεία του κόσμου, προτείνει τρία συγκεκριμένα βήματα για την επαναφορά του δόγματος:
1. Τη σύγκληση της διεθνούς επιτροπής που συνέταξε το αρχικό πλαίσιο, ώστε να αναθεωρηθεί και να τεθούν σαφείς όροι εφαρμογής.
2. Την επίσημη έγκριση της νέας έκθεσης από τον ΟΗΕ, με τη στήριξη του Συμβουλίου Ασφαλείας και του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
3. Τη δημιουργία ενός μηχανισμού αναφοράς προς τον ΟΗΕ για καταστάσεις όπου η επέμβαση κρίνεται απαραίτητη.
Η κρισιμότητα της κατάστασης είναι εμφανής, καθώς στο Σουδάν διαφαίνεται μια νέα απειλή γενοκτονίας, με την πόλη El Obeid να βρίσκεται υπό πολιορκία. Όπως τονίζει ο Griffiths, η διακοπή μιας γενοκτονίας δεν είναι πολιτική πράξη, αλλά μια βαθιά ανθρωπιστική υποχρέωση που απαιτεί άμεση δράση.
