Ο τομέας των τεχνών στην Αγγλία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα χρηματοδότησης, τα οποία επιδεινώθηκαν από την πανδημία του COVID-19, με πολλούς οργανισμούς να μην έχουν ακόμη ανακάμψει πλήρως. Πέραν των συνεπειών της πανδημίας, η ασφυκτική γραφειοκρατία, η πληθώρα των απαιτούμενων εντύπων και ο υπερβολικά χρονοβόρος τρόπος υποβολής αιτήσεων για χρηματοδότηση από το Arts Council England (ACE) έχουν προκαλέσει καθολική απογοήτευση στους εργαζόμενους στον χώρο του πολιτισμού. Η εξάντληση και το burnout είναι αισθητές.
Πολλοί οργανισμοί έχουν εκφράσει επίσης τη δυσαρέσκειά τους για τους περιορισμούς της βασικής στρατηγικής του ACE, “Let’s Create”. Αν και η στρατηγική αυτή, με την έμφασή της στη συμμετοχή στις τέχνες, είναι αξιέπαινη σε θεωρητικό επίπεδο, ενδέχεται να υποβαθμίζει την αναγνώριση της εξειδίκευσης και της ατομικότητας των καλλιτεχνών και των πολιτιστικών φορέων. Ιδιαίτερα στον χώρο της κλασικής μουσικής και της όπερας, όπου το ACE έχει παρέμβει με αδόκιμο τρόπο στην κατεύθυνση της τέχνης, ο οργανισμός έχει δεχθεί έντονες επικρίσεις για υπέρβαση των αρμοδιοτήτων του. Ωστόσο, η αντίληψη για τις ενέργειες του ACE διαφέρει ανάλογα με την οπτική γωνία. Η χρηματοδότηση έχει διοχετευθεί σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές και σε οργανισμούς που εδρεύουν εκτός του νοτιοανατολικού τμήματος της χώρας. Όσοι έλαβαν υποστήριξη για πρώτη φορά τείνουν να είναι πιο ευνοϊκοί προς το ACE, σε αντίθεση με εκείνους που είδαν τη χρηματοδότησή τους να μειώνεται ή να διακόπτεται.
Σε σχετική έκθεση για το Arts Council England, η Margaret Hodge, βουλευτής των Εργατικών και πρώην υπουργός Πολιτισμού, ζητά την κατάργηση της γραφειοκρατίας. Αυτό θα γίνει ευπρόσδεκτο. Πιο αμφιλεγόμενη είναι η πρότασή της να εγκαταλειφθεί η “Let’s Create”, η δεκαετής στρατηγική που έχει σχεδιαστεί για να καθοδηγήσει το ACE έως το 2030, υπέρ μιας απλούστερης στρατηγικής που θα επιτρέπει στους οργανισμούς να υποβάλλουν αιτήσεις με βάση τις δικές τους δυνάμεις, αντί να προσπαθούν άσκοπα να προσαρμοστούν σε ακατάλληλες απαιτήσεις.
Με τη γλώσσα της Hodge περί “αριστείας και πρόσβασης στην αριστεία”, όσοι έχουν καλή μνήμη ίσως θυμούνται την έκθεση του Brian McMaster το 2008, “Supporting Excellence in the Arts”, η οποία παρομοίως τόνιζε την ανάγκη για παύση του “tick-box” ελέγχου και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς τους καλλιτέχνες και τους πολιτιστικούς οργανισμούς. Όσοι έχουν ακόμα μακρύτερη μνήμη ίσως θυμούνται τα περιφερειακά συμβούλια τεχνών (regional arts boards), τα οποία καταργήθηκαν το 2001 με σκοπό την απλοποίηση των λειτουργιών του Arts Council. Η Hodge προτείνει την επανενεργοποίηση μιας παραλλαγής αυτών των σωμάτων – κάποτε επικρίθηκαν ως σπαταληρές – για την ενίσχυση της περιφερειακής λήψης αποφάσεων, χωρίς, ωστόσο, να παραχωρηθούν αρμοδιότητες στην πολιτική εξουσία των δημάρχων μητροπολιτικών περιοχών. (Σημαντικοί εθνικοί και διεθνείς φορείς, αντίθετα, θα παραμείνουν υπό την εποπτεία της κεντρικής λειτουργίας του ACE, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει τριβές.)
Συχνά υπάρχει η αίσθηση ότι το Arts Council κινείται για μερικά χρόνια προς μια κατεύθυνση, μόνο για να αναγκαστεί να κινηθεί προς την αντίθετη, πριν ο ίδιος κύκλος ξεκινήσει από την αρχή. Μια άλλη επανενεργοποίηση παλαιού επιτυχημένου προγράμματος είναι η σύσταση για την αναβίωση του προγράμματος “Creative Partnerships”, το οποίο, μεταξύ 2002 και 2011, ενσωμάτωσε τοπικούς καλλιτέχνες στα σχολεία.
Η έκθεση περιέχει κάποιες λογικές προτάσεις για να βοηθήσει στην κάλυψη του κενού χρηματοδότησης στις τέχνες, χωρίς απλώς να απαιτείται η παροχή περισσοτέρων χρημάτων από το Υπουργείο Οικονομικών, κάτι που στο τρέχον κλίμα είναι απίθανο να συμβεί. Αυτές περιλαμβάνουν την επέκταση των υφιστάμενων φορολογικών ελαφρύνσεων για τις περιοδείες (οι πολιτιστικοί οργανισμοί επιθυμούν αυτές τις φορολογικές ελαφρύνσεις – είναι απλές και απλώς ενθαρρύνουν τη δημιουργία και την εκτέλεση έργων χωρίς την προσθήκη επιπλέον απαιτήσεων). Οι ιδέες για την ενθάρρυνση της φιλανθρωπίας περιλαμβάνουν την αύξηση των φορολογικών ελαφρύνσεων για τους δωρητές εκτός Λονδίνου (η συντριπτική πλειοψηφία των δωρεών στις τέχνες γίνεται στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας).
Η έκθεση δεν αποτελεί ακριβώς μια θριαμβευτική επικύρωση του Arts Council England όπως λειτουργεί σήμερα: “εξορίστε τη γραφειοκρατία σας! Στραγγαλίστε τη στρατηγική σας!”. Και παρόλα αυτά, η Αγγλία δεν έχει αντιμετωπίσει την πιο καταστροφική αιτία μείωσης της χρηματοδότησης στις τέχνες, η οποία είναι η κατάρρευση της υποστήριξης από τις τοπικές αυτοδιοικήσεις. (Αν και η έκθεση συνιστά την επιβολή υποχρέωσης στις τοπικές αρχές να έχουν τουλάχιστον μια πολιτιστική στρατηγική.) Ωστόσο, η Hodge επιμένει ότι το Arts Council England είναι ο κατάλληλος φορέας για την παροχή δημόσιας χρηματοδότησης στις τέχνες και θα πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει. Και επαναβεβαιώνει σθεναρά την πιο κεντρική και θεμελιώδη αρχή του, ότι θα πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση από την κυβέρνηση, προστατευμένο από την πολιτική παρέμβαση.
