Η Αμερική υποδέχεται το νέο έτος, γιορτάζοντας την 250ή επέτειο της ίδρυσής της το 2026. Ωστόσο, παρά τις εορταστικές εκδηλώσεις, πολλά πολύτιμα ιστορικά μουσεία της χώρας βρίσκονται αντιμέτωπα με ένα αβέβαιο μέλλον. Η προσέλευση στις αίθουσες μειώνεται, οι προϋπολογισμοί είναι επισφαλείς και οι περικοπές στην ομοσπονδιακή χρηματοδότηση αρχίζουν να επιφέρουν δυσμενείς συνέπειες. Επιπλέον, ο «πολιτιστικός πόλεμος» που έχει κηρύξει ο Donald Trump δημιουργεί ατμόσφαιρα φόβου, εκφοβισμού και αυτολογοκρισίας μεταξύ διευθυντών και δωρητών.

Η ανησυχία αυτή επιβεβαιώθηκε από μια έρευνα της Αμερικανικής Συμμαχίας Μουσείων (AAM) στα τέλη του περασμένου έτους. Η έρευνα αποκάλυψε ότι τα ιδρύματα αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις και η ανάκαμψη από την πανδημία της COVID-19 είναι εύθραυστη και ασταθής. «Διαπιστώνουμε μείωση της προσέλευσης, ασθενέστερες οικονομικές επιδόσεις και αυξανόμενη αστάθεια στον χώρο των μουσείων, εξαιτίας νέων οικονομικών και πολιτικών πιέσεων που έχουν αναδυθεί», δήλωσε η Natanya Khashan, αναπληρώτρια αντιπρόεδρος μάρκετινγκ και ψηφιακής εμπειρίας της AAM.

Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 511 διευθυντές μουσείων τον Ιούλιο και Αύγουστο του 2025, έδειξε ότι μόνο το 45% των μουσείων ανέφερε προσέλευση ίση ή μεγαλύτερη από τα προ-πανδημικά επίπεδα του 2019. Αυτό αποτελεί μείωση σε σχέση με το 2024, όταν το 51% είχε φτάσει στον ίδιο στόχο. Περίπου το 52% των μουσείων ανέφερε βελτιωμένη οικονομική κατάσταση το 2024 σε σχέση με την περίοδο πριν την πανδημία, σημειώνοντας πτώση από την προηγούμενη έρευνα, όπου το 57% ανέφερε βελτίωση το 2023. Την ίδια στιγμή, το 26% ανέφερε επιδείνωση, αριθμός υψηλότερος από το 19% που είχε αναφέρει πτώση στην προηγούμενη έρευνα. Οι προβλέψεις για το 2025 είναι λιγότερο αισιόδοξες από αυτές για το 2024.

Η επίδραση Trump γίνεται αισθητή μέσω εκτελεστικών διαταγμάτων και ομοσπονδιακών περικοπών: το 34% των μουσείων υπέστη την ακύρωση κρατικών επιχορηγήσεων ή συμβάσεων, το 29% παρουσίασε μείωση της προσέλευσης λόγω αλλαγών στον τουρισμό ή οικονομικής αβεβαιότητας, το 18% βίωσε αλλαγές στο πεδίο εφαρμογής των κρατικών επιχορηγήσεων/συμβάσεων, ενώ το 13% υπόκειται σε νέους νομικούς περιορισμούς στις δραστηριότητες ποικιλομορφίας, ισότητας και ένταξης (DEI). Μόνο το 31% των μουσείων ανέφερε ότι δεν επηρεάστηκε καθόλου.

Για όσα επηρεάστηκαν από ακυρωμένες επιχορηγήσεις, η μέση απώλεια ανήλθε σε 30.000 δολάρια. Οι απώλειες αφορούσαν κυρίως επιχορηγήσεις από το Ινστιτούτο Μουσείων και Βιβλιοθήκης Υπηρεσιών (IMLS), το Εθνικό Ίδρυμα για τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες (NEH) και το Εθνικό Ίδρυμα Τεχνών (NEA).

Από τα μουσεία που έχασαν ομοσπονδιακή χρηματοδότηση, το 35% αναγκάστηκε να αναβάλει ή να καθυστερήσει βελτιώσεις στις εγκαταστάσεις, το 28% ακύρωσε ή μείωσε το δημόσιο πρόγραμμα και το 24% ακύρωσε ή μείωσε προγράμματα ειδικά για φοιτητές, αγροτικές κοινότητες, άτομα με αναπηρίες, ηλικιωμένους ή βετεράνους. «Ο πιο άμεσος αντίκτυπος που βλέπουμε σε σχέση με την τρέχουσα διοίκηση είναι οι ακυρώσεις ομοσπονδιακών επιχορηγήσεων», δήλωσε η Khashan. «Περίπου το ένα τρίτο των μουσείων ανέφερε απώλεια ομοσπονδιακών επιχορηγήσεων το 2025. Αυτό συχνά συμβαίνει κατά τη διάρκεια έργων, και τα περισσότερα μουσεία δεν κατάφεραν να αντικαταστήσουν τη χρηματοδότηση, κάτι που έχει επιπτώσεις. Πολλοί οργανισμοί σχεδιάζουν ανακαινίσεις, με αποτέλεσμα αρχιτέκτονες, εταιρείες σχεδιασμού και άλλες εμπορικές επιχειρήσεις να χάνουν εργασία. Επιπλέον, υπάρχει ο αντίκτυπος στις κοινότητες που βλέπουν ακυρωμένα προγράμματα, μειωμένη χωρητικότητα ή αυξημένες τιμές».

Σημαντικό είναι ότι το 67% των μουσείων ανέφερε ότι η χαμένη χρηματοδότηση δεν αντικαταστάθηκε από ιδρύματα, χορηγούς ή δωρητές. Μόνο το 8% ανέφερε ότι η χρηματοδότηση αντικαταστάθηκε πλήρως. Η Khashan πρόσθεσε: «Παρόλο που βλέπουμε ορισμένα ιδρύματα να βοηθούν στην κάλυψη των κενών, ιδιαίτερα για οργανισμούς με τους οποίους συνεργάζονταν ήδη, αυτό δεν επαρκεί για όλους.»

Ανάμεσα στα επηρεαζόμενα ιδρύματα είναι το Berkeley Art Museum and Pacific Film Archive (BAMPFA) στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Berkeley. Το BAMPFA, που διαθέτει περίπου 2.800 τετραγωνικά μέτρα εκθεσιακού χώρου και 120.000 επισκέπτες ετησίως, είχε λάβει το 2019 μια δωρεά άνω των 3.000 κεντημάτων αφροαμερικανικής προέλευσης. Ωστόσο, τον Απρίλιο πληροφορήθηκε ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε ακυρώσει δύο επιχορηγήσεις, συνολικού ύψους 260.000 δολαρίων, για τη συντήρηση των κεντημάτων. Η Julie Rodrigues Widholm, εκτελεστική διευθύντρια του BAMPFA, δήλωσε: «Ήταν καταστροφικό, καθώς η αποκατάσταση των κεντημάτων είναι επείγουσα. Είναι υφάσματα και είναι σημαντικό να μην αφήνουμε αυτή τη δουλειά να καθυστερεί. Ήταν αποπροσανατολιστικό για εμάς ως ίδρυμα.»

Η Widholm επισήμανε τη δυσκολία κατανόησης της απόφασης, καθώς ήταν πρωτοφανές να λαμβάνει από την κυβέρνηση την πληροφορία ότι η επιχορήγηση ακυρώθηκε επειδή «πλέον δεν ευθυγραμμιζόταν με τις αμερικανικές προτεραιότητες». Η απώλεια χρηματοδότησης έλαβε κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης, γεγονός που κινητοποίησε νέους χρηματοδότες να καλύψουν το κενό. «Καταφέραμε να αντικαταστήσουμε το χαμένο ποσό από το IMLS, κάτι που ήταν φανταστικό και μας επέτρεψε να συνεχίσουμε το έργο μας, δείχνοντας ότι η κοινότητα και οι χρηματοδότες μας ενδιαφέρονται βαθύτατα για την ανάδειξη αυτού του υποεκτιμημένου μέρους της αμερικανικής ιστορίας τέχνης, κυρίως γυναικών υφαντουργών αφροαμερικανικής καταγωγής του 20ού αιώνα.»

Ωστόσο, η Widholm προειδοποιεί: «Χρειαζόμαστε ακόμα περισσότερη χρηματοδότηση και είναι μια πολύ δύσκολη στιγμή για τη φιλανθρωπία στις Ηνωμένες Πολιτείες, λόγω της οικονομικής αβεβαιότητας και της μειούμενης ομοσπονδιακής συμμετοχής στις τέχνες, ή της θέσπισης παραμέτρων για το τι θα χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση αυτή τη στιγμή. Πρέπει να γίνουμε δημιουργικοί και να σκεφτούμε πώς μπορούμε να εμπλακούμε βαθύτερα με μεμονωμένους δωρητές.»

Η 250ή επέτειος της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ αναμένεται να αποτελέσει πεδίο διαμάχης για την αμερικανική ταυτότητα. Η διοίκηση Trump έχει καταβάλει έντονες προσπάθειες για την αναμόρφωση του Ινστιτούτου Smithsonian και άλλων πολιτιστικών οργανισμών, ώστε να ευθυγραμμιστούν με μια εθνικιστική, «αντι-woke» ατζέντα. Τα εκτελεστικά διατάγματα του προέδρου και η πολιτική πίεση οδήγησαν στην παραίτηση της Kim Sajet, διευθύντριας της National Portrait Gallery, και προκάλεσαν κατηγορίες για αυτολογοκρισία από ορισμένους επιμελητές.

Ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι απαιτούν πλέον εκτενείς ανασκοπήσεις του περιεχομένου εκθέσεων, με στόχο την αντικατάσταση αφηγήσεων περί συστημικής αδικίας με μια πιο θριαμβευτική άποψη της αμερικανικής ιστορίας. Ενώ ορισμένα ιδιωτικά μουσεία παραμένουν απομονωμένα λόγω των μοντέλων χρηματοδότησής τους, ορισμένοι παρατηρητές προειδοποιούν για ένα «παγωμένο» αποτέλεσμα που θα βλάψει περαιτέρω τη χρηματοδότηση και την προσέλευση επισκεπτών.

Ο Stephen Reily, πρώην διευθυντής του Speed Art Museum στο Louisville του Kentucky, σχολίασε: «Υπάρχει μια γενική διστακτικότητα απέναντι στην αντίδραση από τα ιδρύματα και τους χρηματοδότες. Ελπίζεις ότι τα μουσεία δεν θα σταματήσουν να προσπαθούν να είναι συναφή με την τέχνη που εκθέτουν. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να είναι προσβλητικά ή πολιτικά αμφιλεγόμενα, αλλά αν απλώς αλλοιωθούν, τότε θα επιδεινώσουν τις προκλήσεις που ήδη αντιμετωπίζουν.»

Στην Tulsa της Oklahoma, το μουσείο Greenwood Rising είναι αφιερωμένο στην ιστορία της ιστορικής συνοικίας Greenwood της πόλης – γνωστής ως Black Wall Street – και της σφαγής της Tulsa το 1921. Άνοιξε το 2021 με αφορμή την 100ή επέτειο της σφαγής, απασχολεί περίπου 12 υπαλλήλους με ετήσιο προϋπολογισμό μεταξύ 1,5 και 2 εκατομμυρίων δολαρίων. Δεν λαμβάνει ομοσπονδιακή χρηματοδότηση. Ο Raymond Doswell, εκτελεστικός διευθυντής του, δήλωσε ότι το μουσείο επικεντρώνεται στο μάρκετινγκ και την προσέγγιση, αλλά το τρέχον πολιτικό κλίμα θα μπορούσε να επηρεάσει τις μελλοντικές προσπάθειες συγκέντρωσης κεφαλαίων. «Μπορούμε να πούμε ότι, ειδικά από εταιρικούς χορηγούς, ανησυχούν για τη γλώσσα περί ποικιλομορφίας και παρόμοια θέματα, και πώς αυτό μπορεί να εκληφθεί.»

«Επιπλέον, πολλοί φίλοι τόσο από τον εταιρικό όσο και από τον φιλανθρωπικό κόσμο αναγκάζονται να παρέμβουν για να βοηθήσουν άλλα ιδρύματα, άλλους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που δυσκολεύονται και βασίζονταν πολύ στην ομοσπονδιακή και πολιτειακή χρηματοδότηση για πολλές δραστηριότητες εκτός της εκπαίδευσης και των τεχνών. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει υποστήριξη για ιδρύματα όπως το δικό μας, αλλά ίσως λιγότερη, επειδή υπάρχει πραγματική ανάγκη και οι άνθρωποι στρέφονται για να βοηθήσουν σε αυτήν την ανάγκη.»

Κοιτάζοντας προς το 2026, οι ηγέτες των μουσείων αναμένουν σημαντικές αναταραχές από τις μεταβολές στη φιλανθρωπία, τον πληθωρισμό, την οικονομική αστάθεια και τη συνεχιζόμενη μείωση της κρατικής χρηματοδότησης. Ωστόσο, ο Doswell παραμένει αισιόδοξος για την ημικατακτοεικοστή επέτειο της Αμερικής. «Θα δούμε πόσο εξαρτόμαστε από τα ιδρύματα για να βοηθήσουν στην αφήγηση αυτών των ιστοριών. Υπάρχουν πράγματα που δεν θα μπορέσουμε να παρακάμψουμε όσον αφορά την αφήγηση, και κάποια από αυτά θα είναι άβολα για πολλούς ανθρώπους, αλλά θα είναι μια μάχη μεταξύ αλήθειας και προπαγάνδας. Θα υπάρξει πίεση στους εθνικούς οργανισμούς, σε εμάς, στα μικρότερα ιδρύματα, αισθάνομαι πολύ σταθερός σε αυτό που πρέπει να κάνουμε και αυτό που πρέπει να πούμε.»

Τα μουσεία έχουν αντιμετωπίσει δυσκολίες στο παρελθόν, κυρίως κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης της δεκαετίας του 1930. Ωστόσο, η Marjorie Schwarzer, συγγραφέας του “Riches, Rivals and Radicals: A History of Museums in the United States” και συνταξιούχος καθηγήτρια ιστορίας μουσείων στο Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο, επισημαίνει ότι ποτέ δεν έχουν αντιμετωπίσει έναν ηγέτη όπως ο Trump. «Τα μουσεία επικεντρώνονται στην αποστολή τους και στην εμπιστοσύνη του κοινού, κάτι που ισχύει από τη δεκαετία του 1880. Δεν έχουν συνηθίσει να σκέφτονται έναν μόνο άνθρωπο, τον πρόεδρο. Αυτό είναι εντελώς αντίθετο με τον κλάδο. Αυτό αποπροσανατολίζει όλους. Είναι τόσο άμεσος. Διάβασα την πιο πρόσφατη απειλή προς το Smithsonian και δεν έβγαζε κανένα νόημα, μου έκανε το μυαλό να τρελαθεί. Τι ζητάνε; Ήταν ξεκάθαρος εκφοβισμός. Αυτό είναι διαφορετικό και έχει αντίκτυπο στον κλάδο.»

Παρόλο που οι ΗΠΑ έχουν ισχυρότερη κουλτούρα δωρεών και πολιτιστικής φιλανθρωπίας από τη Βρετανία, αυτό θα μπορούσε επίσης να διαβρωθεί από τον φόβο των προσπαθειών του Trump να ξαναγράψει την ιστορία. Η Schwarzer προειδοποιεί: «Οι χρηματοδότες θα είναι προσεκτικοί. Έχω ακούσει ιστορίες από διευθυντές για ακυρώσεις εκθέσεων, όχι λόγω ομοσπονδιακής χρηματοδότησης ή χρηματοδότησης από τον Trump, αλλά επειδή άλλοι χρηματοδότες ανησυχούν για τις πολιτικές συνέπειες.»

Η ομοσπονδιακή χρηματοδότηση ήταν κρίσιμη, προσθέτει η Schwarzer, για να βοηθήσει τα αμερικανικά μουσεία να καινοτομήσουν. «Υπάρχουν περίοδοι καινοτομίας, όπως μετά τον εορτασμό της διακοσιοστής επετείου τη δεκαετία του 1970: υπήρξε μεγάλη αύξηση χρηματοδότησης, και εδώ βλέπουμε προγράμματα για παιδιά, για άτομα με αναπηρίες, εκθέσεις γειτονιών και συναρπαστικές νέες στρατηγικές εκθέσεων, νέες τεχνολογίες. Αν δεν υπάρχει χρηματοδότηση για να ξεκινήσει αυτό, θα δούμε τον κλάδο να μην μπορεί να υλοποιήσει αυτά τα είδη προγραμμάτων.»

Τώρα, καθώς άλλες χώρες προχωρούν σε καινοτόμες εργασίες, οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να χάσουν το «προβάδισμα ηγεσίας», προειδοποιεί. «Ο 20ός αιώνας και οι αρχές του 21ου αιώνα ήταν η περίοδος που τα αμερικανικά μουσεία ανέλαβαν ηγετικό ρόλο και προώθησαν τον κλάδο πολύ μπροστά. Τώρα δεν θα μπορέσουμε να διαδραματίσουμε αυτόν τον ρόλο στην διεθνή κοινότητα των μουσείων όπως κάναμε τα τελευταία 100, 120 χρόνια. Αυτό παραλληλίζεται με πανεπιστήμια, παραλληλίζεται με τη δημοσιογραφία, παραλληλίζεται με όλους αυτούς τους κλάδους.»