Η έναρξη των κριτικών τζαζ του 2026 με μια ιστορία από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 θα μπορούσε να αποβεί επικίνδυνη για την υπομονή του κοινού, όμως εκείνη τη δεκαετία εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο ραντάρ αυτού του συντάκτη ένας οραματιστής νεαρός σαξοφωνίστας της βρετανικής τζαζ σκηνής, ο Iain Ballamy. Η διαγενεακή σύνθεση και οι μαγευτικές ιδέες του “Riversphere“, της πρώτης σόλο κυκλοφορίας του μετά από χρόνια, μαρτυρούν ακριβώς γιατί παραμένει στο προσκήνιο εδώ και 40 χρόνια.
Στα 20 τους, ο Ballamy και ο πιανίστας/συνθέτης Django Bates συνεργάζονταν συχνά ως δύο ιδιοφυείς, με σεβασμό στην κλασική τζαζ παράδοση, αλλά ταυτόχρονα την μετασχημάτιζαν με περιπετειώδη και συχνά σκανταλιάρικη διάθεση. Ήταν βασικοί συντελεστές μιας ταλαντούχας βρετανικής γενιάς που δημιούργησε την πιο εκρηκτική ευρωπαϊκή τζαζ των δεκαετιών του ’80 και ’90, με πιο σημαντική επιρροή την επαναστατική ορχήστρα Loose Tubes. Η ορχήστρα αυτή συνδύαζε είδη από το παλιομοδίτικο swing μέχρι το vaudeville, την αυτοσχεδιαστική μουσική και το avant-rock, καταφέρνοντας κατά καιρούς να κάνει πραγματικά τον κόσμο να χορεύει στους δρόμους.
Το “Riversphere” παρομοιάζει τη διαπλοκή των ποταμών με τις ροές της μουσικής δημιουργίας ανάμεσα σε είδη, άτομα και στις θολές γραμμές της σύνθεσης και του αυτοσχεδιασμού. Ο υπέροχα ρυθμισμένος και ηχητικά εκφραστικός ήχος του σαξοφώνου του Ballamy κοσμεί ένα κουαρτέτο πρώτης γραμμής, με τον ατμοσφαιρικό κιθαρίστα Rob Luft, που θυμίζει Bill Frisell, τον μπασίστα Conor Chaplin και τον ντράμερ Corrie Dick. Στα τρία κομμάτια, οι εξαιρετικά ενσυναισθητικοί Laura Jurd και ο πολλά υποσχόμενος γιος του Ballamy, Charlie, μοιράζονται τους ρόλους της τρομπέτας, ιδιαίτερα στο κομψά αρμονισμένο φινάλε του άλμπουμ, “As Time Passes”.
Τα πνευστά και η κιθάρα εναλλάσσονται από φολκλορικές, τραγουδιστικές γραμμές σε ωμά, bending-based riffs στο εναρκτήριο “Harmonique”, ενώ η νοσταλγική κιθάρα και οι μακρές νότες του σαξοφώνου πλέκονται απαλά μέσα από απαλά μεταβαλλόμενα μοτίβα τυμπάνων στο “Unresolved”. Το ονειρικό “Strange Meeting” του Frisell αφήνει αργές εκπνοές τενόρου να αιωρούνται ανάμεσα σε λαμπερές νότες κιθάρας, και δύο νοσταλγικά τραγούδια των Chico Buarque/Jobim αντικατοπτρίζουν ζεστά τόσο την αγάπη του Ballamy για τη λάτιν τζαζ και την ambient μουσική της Βόρειας Ευρώπης, όσο και την ευελιξία του Luft ως ποιητή του ήχου και επιδέξιου postbopper. Το “Volume 2” είναι ήδη καθ’ οδόν – μια συναρπαστική προοπτική για αργότερα μέσα στο έτος.
Επίσης κυκλοφορούν αυτό το μήνα: Ο κιμπορντίστας Craig Taborn, ο θρυλικός πιανίστας Henry Threadgill και ο τρομπετίστας Ambrose Akinmusire είναι μεταξύ πολλών τζαζ σταρ που συμμετέχουν σε ντουέτα με τον κοντραμπασίστα Thomas Morgan στο “Around You Is a Forest” (Loveland) του τελευταίου. Ωστόσο, ο Morgan παίζει κυρίως το “Woods” εδώ, μια δική του εικονική εφεύρεση που μιμείται τους ήχους λύρας, άρπας, ζυθέρων και άλλων οργάνων. Η μηχανή δημιουργεί ένα συναρπαστικό ηχητικό τοπίο, ακόμα κι αν, σε σύγκριση με τη μπασο-φαντασία του Morgan, φαίνεται μερικές φορές να περιορίζει την ευελιξία αυτών των συνομιλιών. Το “Where in the World” (Fresh Sound New Talent) του Tom Ollendorff ενισχύει δημιουργικά το ταλαντούχο τρίο του νεαρού Βρετανού κιθαρίστα με τον Αμερικανό πιανίστα Aaron Parks της Blue Note, σε γρήγορα, hard-boppish κομμάτια, κομψές μελωδίες (όλες του Ollendorff) και εφευρετικό αυτοσχεδιασμό. Και το “Tramonto” (ECM) του αείμνηστου Βρετανού πιανίστα John Taylor είναι η ευπρόσδεκτη αποκάλυψη μιας ζωντανής ηχογράφησης από το υπέροχο τρίο του 2002 (με τους Αμερικανούς Marc Johnson στο μπάσο και Joey Baron στα ντραμς) που ηχογράφησε το εμβληματικό άλμπουμ του Taylor για την ECM, “Rosslyn”, την ίδια χρονιά.
