Υπάρχει μια μακρά παράδοση αφηγήσεων για καλλιτέχνες που αφορούν, παράλληλα, την αναζήτηση του τρόπου αναπαράστασης της ζωής στην τέχνη. Ασυνήθιστες, όμως, είναι οι ιστορίες για καλλιτέχνες που διατηρούν τοξικές φιλίες με γυναίκες.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το λιτό και εύστοχο ντεμπούτο μυθιστόρημα της Anika Jade Levy, “Flat Earth”, το οποίο μοιράζεται τον τίτλο του με μια ταινία που δημιούργησε μια γυναίκα, την οποία η αφηγήτρια, Avery, αναγνωρίζει ως την καλύτερη της φίλη. Η Frances είναι μια πλούσια και όμορφη εικοσάχρονη που γίνεται “αθέλητα διάσημη σε ορισμένους κύκλους” μετά την πρεμιέρα της ταινίας της, ενός “πειραματικού ντοκιμαντέρ για την αγροτική απομόνωση και τις συνωμοσιολογικές θεωρίες της δεξιάς” στις σύγχρονες Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία γνώρισε κριτική αναγνώριση σε μια γκαλερί της Νέας Υόρκης. Η Avery, εν τω μεταξύ, παλεύει να γράψει αυτό που περιγράφει ως “ένα βιβλίο πολιτιστικών εκθέσεων”.
Η επιτυχία της Frances δεν είναι εύκολη για την Avery. Οι δύο γυναίκες γνωρίστηκαν ως προπτυχιακές φοιτήτριες, αλλά η Avery δεν έχει οικογενειακή περιουσία. Έχει εξαντλήσει την πιστωτική της κάρτα και κάνει περιστασιακά συνοδευτικές εργασίες για να πληρώσει τα δίδακτρα. Αυτό που την κάνει όμως πιο πικραμένη είναι ότι η Frances εγκατέλειψε μεταπτυχιακές σπουδές για να παντρευτεί. Πίσω στη Νέα Υόρκη, πανικοβλημένη για τις προοπτικές της, η Avery βγαίνει ραντεβού με μια σειρά από άντρες – κανένας τους δεν είναι αρκετά σημαντικός για να αναφερθεί με το πραγματικό του όνομα – και καταλήγει να αναλάβει μια θέση σε μια δεξιά εφαρμογή γνωριμιών με το όνομα Patriarchy.
Αν και αυτό είναι το πρώτο βιβλίο της Levy, έχει καθιερωθεί – σε ορισμένους κύκλους – ως ιδρυτική συντάκτρια του Forever Magazine, μιας μοντέρνας έκδοσης για εναλλακτική λογοτεχνία και τέχνες. “Ένα μεγάλο ζήτημα,” έχει δηλώσει η Levy περιγράφοντας τις εκδοτικές της προτιμήσεις, “είναι το στυλ έναντι της πλοκής. Δίνουμε μεγάλη σημασία στη γλώσσα.” Αυτή η προσέγγιση αντικατοπτρίζεται στο “Flat Earth” – και ορισμένα αποσπάσματα από το βιβλίο είναι επεξεργασμένες εκδοχές ιστοριών που έγραψε η Levy για το περιοδικό. Η πρόζα είναι, ως επί το πλείστον, απλή και ακριβής, με παύσεις με εικόνες (“Πετούσα γύρω από το δωμάτιο χωρίς παράθυρα σαν περιστέρι σε αεροδρόμιο”) καθώς και σύντομα αποσπάσματα από αυτά που φαίνονται να είναι οι πολιτιστικές εκθέσεις της Avery, οι οποίες διαβάζονται σχεδόν σαν ποιήματα – παράξενα οράματα ενός αποκαλυπτικού παρόντος ή εγγύς μέλλοντος.
Η Avery, φυσικά, είναι δυστυχισμένη – η κυνική συμμετοχή σε ένα στημένο σύστημα μπορεί να σε πάει μόνο μέχρι ένα σημείο.
Είναι αλήθεια, επίσης, ότι δεν υπάρχει πολλή αφήγηση εδώ. Η Levy ενσωματώνει ένα αστείο γι’ αυτό, με την Avery να παραδέχεται ότι “όταν κατάφερνα να γράψω, δεν υπήρχε πλοκή, μόνο πρόζα. Είπα στον εαυτό μου ότι αυτό συνέβαινε επειδή ήμουν σοσιαλίστρια ή κάτι τέτοιο, αδιάφορη για την εμπορική δυναμική των βιβλίων.” Υπάρχει ένας γάμος, μια κηδεία, εγκαίνια εκθέσεων και άλλες εκδηλώσεις – αλλά ουσιαστικά αυτές είναι περιστάσεις για τη Levy να περιγράψει τον κόσμο στον οποίο κινούνται οι χαρακτήρες της.
Το βιβλίο είναι, από μόνη της, κατά κάποιον τρόπο, μια πολιτιστική έκθεση. Μερικές φορές γίνεται υπερβολικά συγκεκριμένο, όπως στις σατιρικές απεικονίσεις της σκηνής της τέχνης στο κέντρο της Νέας Υόρκης. Όμως, η ευρύτερη εικόνα – ο ύστερος καπιταλισμός που μεταβαίνει στην τεχνο-φεουδαρχία, η οικολογική απαισιοδοξία, ένας ηθικός άξονας του σύμπαντος που φαίνεται να μην καμπυλώνει προς τη δικαιοσύνη αλλά μακριά από αυτήν – είναι ζοφερά επίκαιρη για όλους μας.
Ίσως η πιο ζωντανή πτυχή είναι το πόσο πλήρως η Avery έχει αφομοιώσει τις χειρότερες αξίες της σύγχρονης εποχής, ειδικά στον τρόπο που βλέπει τον εαυτό της και τη Frances ως ανταγωνιστικά αντικείμενα σεξουαλικού εμπορίου. Δεν έχει χρόνο για φεμινισμό, τον οποίο σημειώνει ότι δεν είναι πλέον στη μόδα. “Αποτελεί ανακούφιση όταν οι ρομαντικές μας σχέσεις επαναπροσδιορίζονται γύρω από οπισθοδρομικές ιδέες για το φύλο,” γράφει σε μια από τις εκθέσεις της. Παίρνει συμβουλές από έναν διαδικτυακό life coach για το πώς να συμπεριφέρεται όσο το δυνατόν πιο θηλυκά, ώστε οι άντρες να θέλουν να τη φροντίζουν. Τρομοκρατείται από τη γήρανση. Σε ένα σημείο, φοράει μια στολή με σχέδιο αγελάδας σε ένα πάρτι “για να σηματοδοτήσει τη γονιμότητα”.
Θα ήταν αστείο αν δεν ήταν τόσο θλιβερό. Η Avery, φυσικά, είναι δυστυχισμένη – η κυνική συμμετοχή σε ένα στημένο σύστημα μπορεί να σε πάει μόνο μέχρι ένα σημείο. Το “Flat Earth” δεν είναι, όπως είναι αναμενόμενο, ένα χαρούμενο βιβλίο. Αλλά κάπου μέσα σε όλη την ειρωνεία μπορεί να βρούμε μια αχτίδα ελπίδας: την υπόδειξη της Levy ότι μπορεί να υπάρχουν άλλοι τρόποι να δει κανείς τον κόσμο, τους οποίους η αφηγήτρια δεν έχει ανακαλύψει. Μια θεραπεύτρια, για παράδειγμα, προτείνει να εργαστεί για να “καλλιεργήσει εσωτερική ζωή”. Η Avery μπορεί να αισθάνεται ότι η νιότη της ήδη σβήνει, αλλά είναι μόλις στα 20 της. Υπάρχει ακόμα χρόνος για να μεγαλώσει.
Το “Flat Earth” της Anika Jade Levy κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Abacus (£14.99). Για να υποστηρίξετε τον Guardian, παραγγείλετε το αντίτυπό σας στο guardianbookshop.com. Ενδέχεται να ισχύουν χρεώσεις παράδοσης.
